Łupież u psa – przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie

Łupież u psa – przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie

Białe drobinki pokrywające sierść Twojego pupila to nie tylko nieestetyczny problem kosmetyczny. Dowiedz się, kiedy łupież u psa wymaga wyłącznie korekty diety, a kiedy poważniejszych działań – wsparcia weterynaryjnego.

W poniższym materiale wyjaśnimy, z jakiego powodu łupież pojawia się u psa, podpowiemy jak odróżnić od siebie poszczególne rodzaje dolegliwości i w jaki sposób rozpoznać przyczynę problemu. Wymienimy również, jakie metody domowe są skuteczne na łupież u psa, a kiedy konieczna jest wizyta u weterynarza. Z lektury materiału dowiesz się ponadto, jak zapobiegać nawrotom łuszczenia się skóry u Twojego czworonoga. Zapraszamy!

Czym jest łupież u psa i jak powstaje?

Łupież u psa powstaje wskutek nadmiernego rogowacenia i zbyt szybkiego łuszczenia się komórek skóry. Naturalny proces keratynizacji u zdrowego psa trwa przeważnie około 21 dni. Stare komórki skóry powoli obumierają, są stopniowo wypychane na powierzchnię, gdzie prawie niezauważalnie się złuszczają. Z kolei łupież powstaje, gdy ten proces zostaje zaburzony i nienaturalnie przyspieszony.

Należy podkreślić, iż łupież sam w sobie nie jest schorzeniem, a symptomem stanu chorobowego.

Łupież u psa:

● naskórek złuszcza się zbyt szybko, a martwe komórki skóry nie są usuwane na bieżąco

● na skórze psa widać wyraźnie białe płatki wymieszane z sebum

● problem może dotyczyć całej powierzchni skóry lub być ograniczony do jej części

Praktyczna wskazówka:

Rozsuń palcami sierść psa w kilku miejscach na ciele. Łupież najczęściej widać na grzbiecie, przy nasadzie ogona i przy uszach.

Rodzaje łupieżu u czworonoga

Łupież u psa dzielimy na tłusty i suchy oraz pierwotny (genetyczny) i wtórny (wynikający z choroby). Rodzaje łupieżu opiekun psa może zidentyfikować wizualnie i dotykowo.

Łupież suchy (z łac. Seborrhoea sicca)

Charakterystyka łupieżu suchego u psa:

● wygląd: drobny, sypki, przypominający płatki śniegu lub proszek na sierści psa

● skóra pod sierścią: przesuszona, napięta

● włos: matowy, suchy

Łupież tłusty ( z łac. Seborrhoea oleosa)

Charakterystyka łupieżu tłustego (łojotokowego) u psa:

● wygląd: większe niż przy łupieżu suchym płatki o barwie żółtej lub szarawej, przylegające do skóry

● nieprzyjemny zapach dobiegający ze skóry psa

● włos: przetłuszczony, przylegający w strąkach do skóry

Łupież łojotokowy często towarzyszy infekcjom i wymaga specjalistycznego podejścia.

Łupież pierwotny a łupież wtórny

Łupież pierwotny u psa to rzadka dermatologiczna, uwarunkowana genetycznie choroba, dotykająca głównie młode zwierzęta konkretnych ras: basset hound, cocker spaniel. Zwykle nie towarzyszy mu świąd, ani inne dolegliwości.

Łupież pierwotny (idiopatyczny, genetyczny):

● uwarunkowany genetycznie

● pojawia się u szczeniąt i młodych psów

● dotyka częściej psy określonych ras: basset hound, cocker spaniel

● zwykle nie towarzyszą mu inne objawy chorobowe (świąd)

Łupież wtórny:

● stanowi około 80% przypadków łupieżu u psów

● stanowi symptom innej choroby (alergii, inwazji pasożytów, infekcji, zaburzeń hormonalnych)

Przyczyny – dlaczego Twój pies ma łupież?

Łupież wtórny u psa towarzyszy to objaw (lub jeden z objawów) innych chorób lub czynników sprzyjających. Nie jest schorzeniem samym w sobie. Poniżej przedstawiamy najczęściej diagnozowane przyczyny łupieżu u psa w podziale na kategorie.

Przyczyny żywieniowe

Jedną z najbardziej powszechnych przyczyn łupieżu wtórnego u psa są błędy żywieniowe, niedobory składników lub alergie pokarmowe:

● niedobór kwasów omega-3 i omega-6 – co może prowadzić do znacznego przesuszenia skóry

● niedobór witaminy A – wpływa na zaburzenia procesu regeneracji naskórka

● karma niskiej jakości – brak ważnych dla zdrowia składników odżywczych

● niezbilansowana dieta domowa

● alergie pokarmowe

Przyczyny środowiskowe

● zbyt suche powietrze w mieszkaniu w okresie grzewczym

● zbyt częste kąpiele lub używanie do kąpieli preparatów nieprzeznaczonych dla psów

● przewlekły stres – podniesiony poziom kortyzolu może osłabić kondycję skóry

Przyczyny pasożytnicze

● “łupież wędrujący” – pasożytnicze roztocza Cheyletiella żerujące w naskórku; roztocza przypominają wyglądem poruszające się po skórze białe płatki

● wszy i wszoły

● nużeńce

Uwaga!

Jeśli zauważysz na sierści swojego psa małe, białe, poruszające się płatki, to prawdopodobnie roztocza! Konieczna jest szybka interwencja weterynaryjna.

Przyczyny chorobowe

● zaburzenia hormonalne: niedoczynność tarczycy, zespół Cushinga

● infekcje skórne: zakażenie bakteryjne (gronkowiec), zakażenia grzybicze (Malassezia)

● alergie: atopowe zapalenie skóry, alergia pokarmowa

Jak wygląda łupież u psa?

Objawy ogólne:

● widoczne gołym okiem, białe, szare lub żółtawe płatki na sierści i skórze

● po rozsunięciu palcami włosia, widać łuszczącą się skórę

● nadmierne wypadanie sierści

Objawy towarzyszące (wskazujące na przyczynę pierwotną):

● świąd – sugestia: pasożyty lub/i alergia

● nieprzyjemny zapach dochodzący ze skóry – sugestia: infekcja grzybicza lub bakteryjna

● miejscowe wyłysienia – sugestia: grzybica lub nużyca

● zaczerwienienie skóry, strupy, krosty – sugestia: infekcja bakteryjna

Kiedy obserwować, a kiedy działać?

Przy łagodnej postaci łupieżu, bez innych objawów i świądu – obserwuj przez dwa, trzy tygodnie i wprowadź jednocześnie konieczne zmiany w diecie lub pielęgnacji.

Przy ostrej postaci łupieżu, gdy pies manifestuje oznaki silnego świądu, wypada mu sierść i nastąpiła zmiana zapachu jego ciała – udaj się z czworonogiem do weterynarza w ciągu kilku dni.

Rasy predysponowane do łupieżu

Psy określonych ras mają większe predyspozycje do występowania łupieżu pierwotnego. Opiekunowie tych zwierząt powinni mieć tego świadomość i wcześniej zacząć profilaktykę.

Rasy psów podatnych na łupież pierwotny:

● cocker spaniel (angielski i amerykański) – u tych zwierząt najczęściej spotyka się łupież pierwotny

● west highland white terrier – predyspozycje do chorób alergicznych i problemów dermatologicznych

● basset hound – skłonności do tłustego łupieżu

● labrador retriever i golden retriever – problemy alergiczne mogą skutkować wystąpieniem łupieżu

● owczarek niemiecki – częste problemy dermatologiczne i alergie

● shar pei – mocno pofałdowana skóra sprzyja problemom skórnym (infekcje i łupież)

Praktyczna wskazówka:

Jeśli opiekujesz się psem z wymienionych wyżej ras, wprowadź suplementację kwasami omega-3 – pomoże to opóźnić lub złagodzić symptomy.

Diagnostyka, czyli jak ustalić przyczynę?

Jedynym skutecznym sposobem na wyleczenie łupieżu u psa jest ustalenie właściwej, czyli pierwotnej przyczyny problemu. Diagnostyka weterynaryjna jest kluczowa przy uporczywych lub nawracających symptomach.

Badania podstawowe:

● wywiad z opiekunem psa – rodzaj karmy, sposób pielęgnacji, warunki środowiskowe, historia przebytych chorób

● badanie dermatologiczne – ocena łupieżu, lokalizacja zmian skórnych, symptomy towarzyszące

Badania laboratoryjne:

● zeskrobiny skórne – badanie pomaga w ustaleniu, czy pies nie zmaga się z pasożytniczymi roztoczami Cheyletiella, czy Demodex

● badanie cytologiczne – identyfikacja infekcji bakteryjnej lub grzybiczej (Malassezia)

● posiew na obecność dermatofitów

● badanie krwi – pomaga w wykryciu zaburzeń hormonalnych (choroba Cushinga, niedoczynność tarczycy)

Testy alergiczne:

● dieta eliminacyjna – przy podejrzeniu alergii pokarmowej

● testy serologiczne lub śródskórne – pomaga przy podejrzeniu alergii środowiskowej

Leczenie łupieżu u psa – co pomaga?

Leczenie łupieżu u psa wymaga kompleksowego podejścia: terapii przyczynowej, miejscowej i wspomagającej.

Leczenie przyczynowe

Inwazja pasożytów:

● preparaty przeciwpasożytnicze

● konieczne jest podanie preparatu wszystkim zwierzętom mieszkającym w domu jednocześnie oraz odkażenie misek, zabawek i legowisk

Infekcje:

● antybiotykoterapia – przy zakażeniach bakteryjnych

● leki przeciwgrzybicze – przy infekcjach dermatofitami

Zaburzenia hormonalne:

● lewotyroksyna – syntetyczny odpowiednik naturalnego hormonu tarczycy, podawany przy niedoczynności tarczycy; leczenie dożywotnie

● trilostan – podstawowy lek stosowany w leczeniu nadczynności kory nadnerczy, stosowany w leczeniu choroby Cushinga

Alergie:

● eliminacja czynnika alergizującego – zmiana diety, środowiska

● leki immunomodulujące – przy atopowym zapaleniu skóry

Leczenie miejscowe

Rodzaje szamponów

Przy łupieżu suchym:

● szampony nawilżające z dodatkiem owsa, mocznika i aloesu

● szampony z kwasami tłuszczowymi – wspomagające regenerację bariery skórnej

Przy łupieżu tłustym:

● szampony keratolityczne z dodatkiem siarki lub kwasu salicylowego – zmiękczają i złuszczają zrogowaciały naskórek, usuwają nadmiar łusek

● szampony z dziegciem – regulują produkcję sebum

● szampony przeciwgrzybicze – przy infekcjach dermatofitami

Technika kapieli:

● faza ostra – kąpiele dwa, trzy razy w tygodniu

● faza podtrzymująca – co tydzień do dwóch

● pozostaw szampon na skórze psa przez 10 do 15 minut, a następnie spłucz letnią wodą

Najczęstszy błąd:

Kąpanie psa w szamponach przeznaczonych dla ludzi lub źle dobranymi – może poważnie pogorszyć problem dermatologiczny, niszcząc lub osłabiając warstwę ochronną skóry czworonoga.

Suplementacja i zmiana diety

Suplementy:

● kwasy tłuszczowe omega-3

● witamina A

● biotyna

Zmiany w diecie:

● podawanie karmy wysokiej jakości

● dieta hipoalergiczna lub hydrolizowana – przy podejrzeniu alergii pokarmowej

● dodawanie do karmy świeżych ryb (źródło omega-3)

Praktyczna wskazówka:

Efekty suplementacji będa widoczne po sześciu do ośmiu tygodni regularnego podawania.

Domowe sposoby na łupież u psa

Poniżej przedstawiamy bezpieczne, domowe sposoby wsparcia leczenia łagodnego łupieżu u psa. Metody te będa też pomocne jako element profilaktyki przeciw wysuszaniu skóry czworonoga.

Pamiętaj jednak, że przy nasilonych objawach, domowe sposoby na łupież u psa nie będą działały – konieczna jest wizyta u weterynarza.

Bezpieczne metody domowe

● nawilżanie powietrza:

– wykorzystaj nawilżacz powietrza, utrzymując 40 do 60% wilgotności

– wskazówka szczególnie ważna w okresie grzewczym

● pielęgnacja sierści:

– regularne szczotkowanie sierści (kilka razy w tygodniu w zależności od długości i gęstości okrywy włosowej) pomaga usunąć martwe komórki i stymuluje produkcję sebum

– używaj szczotki odpowiedniej do danego rodzaju sierści

● oleje naturalne (do stosowania miejscowego):

– olej kokosowy – posmaruj cienką warstwą przesuszone miejsca na skórze

– olej z pestek winogron lub migdałowy – aplikacja jak w przypadku oleju kokosowego

– stosuj oszczędnie, bo nadmiar może blokować pory skóry

● pianki nawilżające:

– napar z rumianku lub owsa jako dodatek do kąpieli (po wystudzeniu)

– napar łagodzi podrażnienia i nawilża

Kiedy domowe sposoby nie wystarczają?

● gdy łupież nie ustępuje po upływie trzech do czterech tygodni, mimo zmian w diecie i sposobie pielęgnacji

● gdy towarzyszą mu inne objawy: świąd, wypadanie sierści, nieprzyjemny zapach

● gdy pojawiają się zaczerwienienia na skórze, krosty, rany

Sezonowy kalendarza – kiedy ryzyko jest największe?

Istnieją poważne zależności między porą roku, a pojawieniem się łupieżu u psa. Oto one:

● Zima

Czynnik ryzyka:

– suche powietrze ogrzewane kaloryferami, piecami

– rzadsze kąpiele

– mniejsza ekspozycja na słońce

Zalecane działania:

– nawilżacz powietrza

– suplementacja kwasami omega-3

– kąpiele w szamponach nawilżających

● Wiosna

Czynnik ryzyka:

– intensywna wymiana sierści

– alergeny środowiskowe (pyłki)

– aktywacja kleszczy

Zalecane działania:

– regularne szczotkowanie

– testy alergiczne przy nasileniu objawów

● Lato

Czynnik ryzyka:

– częstsze kąpiele

– – ekspozycja na chlorowaną wodę

– alergie środowiskowe

Zalecane działania:

– kąpiele w szamponie nawilżającym po każdym kontakcie z chlorem

– płukanie sierści po spacerach (psy a alergią)

● Jesień

Czynnik ryzyka:

– kolejna wymiana sierści

– obecność roztoczy kurzu domowego i grzybów pleśniowych

Zalecane działania:

– częstsze pranie legowiska

– kontrola wilgotności w domu

Praktyczna wskazówka:

Jeżeli łupież u Twojego psa nasila się w okresie zimowym, rozpocznij suplementację kwasami omega-3 już w październiku. Skóra psa będzie wzmocniona w okresie grzewczym.

Profilaktyka – jak zminimalizować nawroty?

Żywienie:

● pies powinien jeść karmę wysokiej jakości (bogatą w białko zwierzęce i kwasy tłuszczowe), dostosowaną do jego potrzeb i wieku

● psy ras predysponowanych do łupieżu powinny być objęte suplementacją w kwasy omega-3

● każdy pies powinien mieć stały dostęp do świeżej wody, co sprzyja nawodnieniu skóry

Pielęgnacja:

● pies powinien być regularnie szczotkowany (zgodnie z zapotrzebowaniem) przynajmniej dwa do czterech razy w tygodniu

● kąpiele nie częściej niż co miesiąc do półtora, chyba, że weterynarz zaleci inaczej

● kąpiele psów powinny być wykonywane wyłącznie w szamponach przeznaczonych dla zwierząt, a produkty powinny być dobrane do rodzaju skóry

Środowisko:

● w okresie grzewczym należy korzystać z nawilżaczy powietrza (wilgotność powietrza powinna wynosić od 40 do 60%)

● posłanie psa powinno być regularnie prane

● minimalizacja stresorów

Kontrole zdrowotne:

● regularne badanie kontrolne przynajmniej raz w roku

● badania krwi u starszych psów i zwierząt ras predysponowanych do łupieżu

● szybka reakcja na pierwsze oznaki problemów dermatologicznych

Często zadawane pytania (FAQ):

Czy pies może mieć łupież jak człowiek?

Tak, u psów, podobnie jak u ludzi zdarzają się przypadki łupieżu. Łupież u psa powstaje wskutek nadmiernej keratynizacji komórek skóry. Sam w sobie łupież nie jest chorobą, ale symptomem schorzenia lub błędów w pielęgnacji, żywieniu, czy też objawem alergii oraz przewlekłego stresu.

Dlaczego mój pies ma łupież, mimo dobrej karmy?

Przyczyn łupieżu u psa może być wiele: inwazja pasożytów zewnętrznych, alergia pokarmowa na specyficzne białko z karmy, alergia środowiskowa, zbyt suche powietrze w mieszkaniu (szczególnie w okresie grzewczym), błędy pielęgnacyjne (niewłaściwy szampon, zbyt częste kąpiele), stres, infekcje skórne, choroby ogólnoustrojowe.

Czy łupież u psa jest zaraźliwy dla innych zwierząt lub ludzi?

Nie, zwykle łupież u psa nie jest zaraźliwy ani dla ludzi, ani dla innych zwierząt, chyba że powodem pierwotnym łupieżu jest inwazja pasożytów zewnętrznych (nużyca, świerzb lub obecność pasożytniczych roztoczy (cheyletieloza, “łupież wędrujący”). Wtedy choroba pasożytnicza może zagrażać innym zwierzętom lub ludziom.

Jak długo trwa leczenie?

Długość leczenia łupieżu u psa zależy od prawidłowej diagnostyki przyczyny pierwotnej oraz na wprowadzeniu zmian (sposób żywienia, poprawa środowiska, metody i sposoby pielęgnacji) lub/i leczenia właściwego. Czas ten może różnić się od siebie: dwa do czterech tygodni w przypadku, gdy powodem łupieżu jest niewłaściwa pielęgnacja lub zbyt suche powietrze w domu, aż po kilka miesięcy, gdy przyczyną problemów skórnych jest inwazja pasożytów.

Czy mogę używać ludzkiego szamponu przeciwłupieżowego dla psa?

Nie! Pies nie może być kąpany w szamponie przeciwłupieżowym, przeznaczonym dla człowieka. Ph ludzkiej skóry jest inne niż Ph psiej. Psa można kąpać wyłącznie w preparatach przeznaczonych dla zwierząt tego gatunku i zgodnych z zapotrzebowaniem skóry psa.

Podsumowanie:

Łupież u psa nie jest odrębną jednostką chorobową, a symptomem innych problemów: schorzeń, alergii, stresu, błędów żywieniowych, zbyt suchego powietrza w mieszkaniu, niewłaściwie dobranych kosmetyków do kąpieli czy błędów w pielęgnacji.

Karma wysokiej jakości, z dużą zawartością białka zwierzęcego i kwasów omega-3, dostosowana do potrzeb i wieku zwierzęcia, regularna pielęgnacja okrywy włosowej czworonoga i stałe kontrole weterynaryjne to podstawa właściwej opieki i najlepsza profilaktyka przeciw łupieżowi.

Pamiętaj, że łagodna postać łupieżu u psa ustąpi wprowadzeniu korekty w żywieniu czy pielęgnacji zwierzęcia, ale masywne zmiany o nawracającym charakterze wymagają wsparcia lekarza weterynarii.