Zapalenie odbytu u psa – objawy, przyczyny i leczenie. Kompleksowy poradnik dla opiekunów

Zapalenie odbytu u psa – objawy, przyczyny i leczenie. Kompleksowy poradnik dla opiekunów

Czy Twój pies saneczkuje, to znaczy: przesuwa zadem po podłożu? A może nadmiernie wylizuje sobie okolice odbytu lub dobiega spod ogona czworonoga nieprzyjemny zapach? To może być zapalenie gruczołów okołoodbytowych.

Z poniższego materiału dowiesz się, czym są gruczoły okołoodbytowe u psa, czemu dochodzi do stanów zapalnych oraz jakie symptomy u czworonoga powinny zaniepokoić opiekuna. Ponadto przedstawimy procedury medyczne w celu wyleczenia zapalenia gruczołów okołoodbytowych u psa, jak również wskażemy domowe sposoby wspierające. Podpowiemy również, jak zapobiegać nawrotom tego bolesnego dla psa problemu. Nasze praktyczne wskazówki pomogą Ci szybko rozpoznać, czy Twój pies potrzebuje pomocy weterynarza.

Czym są gruczoły odbytu u psa i jaką pełnią funkcję?

Zatoki odbytowe (gruczoły okołoodbytowe) u psa to niewielkie, rozmieszczone symetrycznie struktury umieszczone po obydwu stronach odbytu, pomiędzy mięśniami zwieracza. Aby ułatwić sobie wyobrażenie lokalizacji gruczołów, wystarczy przywołać w pamięci tarczę zegara. Zatoki odbytu mieszczą się na pozycji godziny czwartej i ósmej patrząc od tyłu na zad psa. Gruczoły nie są widoczne gołym okiem; znajdują się pod skórą zwierzęcia.

Zatoki okołoodbytowe pełnią ważną funkcję w życiu czworonoga: produkują feromony, a one zaś stanowią kluczową rolę w komunikacji pomiędzy zwierzętami.

Feromony to naturalne związki chemiczne o unikalnym dla danego osobnika składzie, które wpływają na zachowanie innych osobników tego gatunku. Służą do znakowania terytorium, do rozpoznawania atrakcyjności seksualnej innego psa, do regulacji zachowań społecznych w stadzie oraz są narzędziem komunikacji pomiędzy zwierzętami.

Feromony przedostają się do otoczenia podczas defekacji (podczas nacisku stolca na zatoki). To właśnie z tego powodu psy są tak zafascynowane zapachami odchodów i moczu innych psów podczas spaceru.

W skrócie:

● gruczoły okołoodbytowe wydzielają substancję o unikalnym dla danego zwierzęcia zapachu, będącą osobistą wizytówką, podpisem psa

● naturalne opróżnienie zatok następuje podczas przesuwania się mas kałowych na zewnątrz, gdy odchody naciskają na gruczoły

● gruczoły okołoodbytowe mogą opróżniać się również w warunkach silnego stresu lub emocji

● konsystencja wydzieliny może się od siebie różnić i jest kwestią indywidualną (kolor jasnożółty po ciemnobrązowy)

Po czym poznać zapalenie gruczołów odbytu u psa Objawy

Pies manifestuje stany zapalne zatok okołoodbytowych w określony sposób. Symptomy dzielimy na objawy fizyczne i behawioralne.

Objawy behawioralne

● saneczkowanie – pies przesuwa zadem po podłodze czy trawie unosząc tylne łapy do góry; pomaga mu to w dyskomforcie jaki czuje w okolicy odbytu

● nadmierne wylizywanie sobie odbytu

● gryzienie okolic odbytu

● nagłe skręty ciała w stronę zadu, by sprawdzić co go boli i swędzi

● niechęć do siadania lub widoczny dyskomfort przy siadaniu

Objawy fizyczne

● zaczerwienienie i obrzęk wokół odbytu

● intensywny, przykry zapach z odbytu

● widoczna wydzielina (ropna, z domieszką krwi) na posłaniu, podłodze, sierści

● trudności w wypróżnianiu się – bolesna wokalizacja podczas defekacji lub unikanie wypróżniania się

Praktyczna wskazówka:

Jeśli zauważysz, że Twój pies saneczkuje, a jest objęty opieką przeciwpasożytniczą, możesz założyć, że jego gruczoły okołoodbytowe są przepełnione.

Dlaczego dochodzi do zapalenia? Najczęstsze przyczyny

Przyczyny stanów zapalnych gruczołów u psa mogą być związane z dietą i trawieniem, z czynnikami anatomicznymi, predyspozycjami rasowymi, trybem życia zwierzęcia, obecnością pasożytów czy też z alergiami. Nie można wykluczyć ponadto, iż na zły stan gruczołów ma wpływ więcej niż jeden czynnik.

Przyczyny związane z dietą i trawieniem

● niedobory błonnika – nieuformowany stolec nie wywiera nacisku na zatoki odbytu, w efekcie czego gruczoły się przepełniają

● biegunki i zaburzenia trawienne – zaburzenie naturalnego procesu wypróżniania

● przewlekłe zaparcia – nieregularna defekacja i przepełnienie zatok

Czynniki anatomiczne i predyspozycje rasowe

● psy małych ras (pudel miniaturowy, chihuahua, yorkshire terrier itp.) częściej borykają się z zapaleniem zatok odbytu

● otyłość – nadmiar tkanki tłuszczowej zmniejsza nacisk na gruczoły podczas wypróżniania

● nieprawidłowości anatomiczne – wąskie kanały wyprowadzające, nietypowe położenie zatok

Inne czynniki

● alergie pokarmowe i atopowe powodują zapalenie skóry w okolicy odbytu

● inwazja pasożytów wewnętrznych (glisty, tasiemce) powodują stany zapalne jelit i są przyczyną zaburzeń mechanizmu wypróżnień

● niska aktywność fizyczna spowalnia perystaltykę i zaburza proces defekacji

Najczęstszy błąd:

Ignorowanie i bagatelizowanie nadwagi u psa – otyłość jest jednym z głównych czynników ryzyka zapalenia gruczołów okołoodbytowych, jak również i powodem wielu groźnych chorób u zwierząt domowych.

Jak wygląda rozwój zapalenia gruczołów? Od przepełnienia do ropnia

Stadium 1 – przepełnienie (impakcja)

● wydzielina gruczołów gromadzi się w zatokach bez możliwości ujścia

● pies zaczyna saneczkować i wylizywać sobie okolice odbytu

● na tym etapie wystarczy profesjonalne opróżnianie gruczołów

Stadium 2 – zapalenie

● wydzielina w gruczołach zostaje zakażona bakteriami z mas kałowych, powodując stan zapalny

● pojawia się zaczerwienieni i obrzęk oraz silny dyskomfort u psa

● konieczne jest wprowadzenie leków przeciwzapalnych i antybiotyków

Stadium 3 – ropień

● zainfekowane gruczoły wypełniają się substancją ropną

● może być widoczny duży, bolesny dla psa guzek w okolicy odbytu

● sytuacja wymaga interwencji weterynaryjnej – potrzeby jest drenaż i intensywne leczenie

Stadium 4 – przetoka

● pęknięty ropień tworzy otwór w skórze, przez który przenika ropa i krew

● niezwykle trudne i bolesne dla psa stadium, wymagające intensywnego i długotrwałego leczenia

Kiedy obserwować, a kiedy działać?

● pojedyncze saneczkowanie bez innych symptomów – obserwuj przez dzień do dwóch

saneczkowanie, intensywne wylizywanie odbytu i nieprzyjemny zapach – wizyta w klinice weterynaryjnej w ciągu doby

● obrzęk odbytu, widoczny guz przy odbycie oraz wydzielina ropna – natychmiastowa wizyta u weterynarza!

Leczenie zapalenia gruczołów odbytu – metody i procedury

Poniżej przedstawiamy procedury leczenia w zależności od stopnia zaawansowania stanu zapalnego.

Leczenie podstawowe – opróżnianie gruczołów

Manualne opróżnianie (oczyszczanie zatok okołoodbytowych) gruczołów to podstawowa procedura lecznicza. Rozróżniamy technikę zewnętrzną i wewnętrzną.

Technika zewnętrzna (ekspresja zewnętrzna) – delikatny nacisk palcami na skórę tuż przy zatokach okołoodbytowych u psa

Technika wewnętrzna (ekspresja wewnętrzna/rektalna) polega na wprowadzeniu palca do odbytu psa i mechanicznym opróżnieniu gruczołów.

Pamiętaj!

Procedury opróżniania gruczołów, zwłaszcza metoda wewnętrzna powinny być być przeprowadzane wyłącznie przez wykwalifikowanych specjalistów (weterynarz lub przeszkolony groomer).

Częstotliwość opróżniania zatok odbytu u psa zależy od indywidualnych potrzeb zwierzęcia. Może być potrzebna raz na trzy tygodnie lub co kilka miesięcy.

Leczenie farmakologiczne

● antybiotyki doustne – przy infekcji bakteryjnej

● leki przeciwzapalne

● lekarstwa przeciwbólowe

● maści do stosowania miejscowego

Leczenie chirurgiczne

● nacięcie chirurgiczne ropnia i drenaż treści – zabieg wykonywany w znieczuleniu ogólnym

● usunięcie gruczołów (sakulektomia) – ostateczne rozwiązanie, wykonywane przy nawracających zapaleniach zatok odbytowych

Sygnał alarmowy:

Widoczny guzek przy odbycie, w którego wycieka ropa lub krew – to stan wymagający natychmiastowej interwencji weterynaryjnej!

Dieta wspierająca zdrowie gruczołów odbytu u psa

Poniżej przedstawiamy wskazówki żywieniowe, pomocne w sytuacji nawrotów zapalenia zatok odbytu u psa.

Zwiększenie ilości błonnika w diecie

Źródła błonnika:

● dynia (puree, bez dodatku przypraw) – 1 łyżka dziennie dla psów o niewielkich gabarytach, 2 do 3 łyżek dla większych psów

● mielone siemię lniane – pół łyżeczki dziennie

● surowa marchewka

● suplementy zawierające błonnik – po konsultacji z weterynarzem

Dodatkowe zalecenia dietetyczne

● zwiększenie podaży wody – częściej wymieniaj wodę w misce, kup fontannę dla psa, zmień karmę z suchej na mokrą lub dodawaj wody do jedzenia

● probiotyki dla psów wspierający pracę mikrobiomu jelitowego

● kwasy omega-3

● wprowadzenie karmy hipoalergicznej – przy alergii pokarmowej

Praktyczna wskazówka:

Błonnik wprowadzaj stopniowo do diety psa. Proces rozłóż na siedem do dziesięciu dni. Zbyt gwałtowne wprowadzenie błonnika do diety może skutkować biegunką.

Jak zapobiegać zapaleniu gruczołów odbytu u czworonoga?

Podejście do profilaktyki nawrotów zapalenia gruczołów odbytu u psa powinno mieć charakter kompleksowy.

● utrzymanie zdrowej wagi u psa – otyłość to poważny czynnik ryzyka w przypadku zapalenia zatok odbytu

● wprowadzenie regularnej aktywności fizycznej, dostosowanej do potrzeb czworonoga – wspomaga perystaltykę jelit

● dieta bogata w błonnik

● regularne odrobaczanie psa przeciw pasożytom wewnętrznym

● kontrola alergii, jeśli pies cierpi na to schorzenie

● regularne kontrole weterynaryjne – weterynarz ocenia stan gruczołów

Psy z nawracającym problemem zapalenia zatok:

● profilaktyczne opróżnianie gruczołów – po konsultacji z weterynarzem

● suplementacja wspierająca zdrowie gruczołów

● prowadzenie dziennika objawów, aby zidentyfikować czynniki ryzyka

Predyspozycje rasowe – które psy są najbardziej narażone?

Opiekunowie określonych, wymienionych poniżej ras psów powinni zwrócić szczególną uwagę na ryzyko wystąpienia zapalenia zatok okołoodbytowych, by wdrożyć na czas profilaktykę.

Rasy wysokiego ryzyka:

● chihuahua

● yorkshire terrier

● pudel miniaturowy

● cocker spaniel

● beagle

● bichon frise

Rasy psów o zwiększonym ryzyku wystąpienia zapalenia gruczołów odbytu:

● owczarek niemiecki

● buldog angielski

Praktyczna wskazówka:

Jeśli opiekujesz się psem z grupy ryzyka, poproś weterynarza o wskazanie wczesnych symptomów i ustal z nim harmonogram regularnych badań kontrolnych.

Kiedy zapalenie gruczołów odbytu wymaga pilnej wizyty u weterynarza?

Sygnały alarmowe wymagające natychmiastowej pomocy weterynaryjnej:

● duży, sprawiający psu ból guzek w okolicy odbytu – ryzyko, iż może to być ropień

● wyciek ropy lub krwi z odbytu

● gorączka powyżej 39,5 stopnia C

● całkowita odmowa jedzenia trwająca dłużej niż 24 godziny

● silna bolesność w okolicy odbytu

● brak możliwości wypróżnienia się

● gwałtowne pogorszenia stanu zdrowia psa

Często zadawane pytania (FAQ)

Czy można wyleczyć zapalenie odbytu u psa domowymi sposobami?

Nie, stan zapalny zatok (gruczołów okołoodbytowych) u psa wymaga interwencji weterynaryjnej. Konieczne jest podanie zwierzęciu antybiotyków lub bardziej zaawansowane metody leczenia.

Czy saneczkowanie u psa oznacza zawsze, że ma on robaki?

Nie, saneczkowanie u psa może, lecz nie musi oznaczać inwazji pasożytów wewnętrznych. Ten sam objaw występuje u psa, gdy cierpi on z tytułu przepełnionych gruczołów okołoodbytowych lub gdy wystąpił u niego stan zapalny zatok odbytu.

Jak samemu wycisnąć psu gruczoły odbytowe i czy warto robić to samemu?

Wyciskanie gruczołów okołoodbytowych u psa polega na delikatnym uciskaniu okolic odbytu (godzina 4 i 8 na zegarze) palcami w rękawiczkach. Należy jednak podkreślić, iż w żadnym przypadku nie wolno tego robić, gdy u psa wystąpi stan zapalny gruczołów odbytowych. Sytuacja ta wymaga szybkiej interwencji weterynaryjnej i podania leków zwierzęciu.

Czy po operacji usunięcia gruczołów u psa będzie on cierpiał na nietrzymanie kału?

Operacyjne usuwanie gruczołów odbytowych u psa to rozwiązanie ostateczne, wykonywane w konkretnych przypadkach, gdy inne metody zawiodą. Istnieje ryzyko, iż pies po usunięciu gruczołów będzie zmagał się z nietrzymaniem kału, lecz jest ono niewielkie.

Podsumowanie

Zapalenie gruczołów odbytu u psa wynika z przepełnienia zatok treścią (substancją zawierającą feromony) lub procesu zapalnego w tym organie. To dla psa bolesna i dotkliwa przypadłość. Jednym z pierwszych objawów zapalenia odbytu u psa jest saneczkowanie. Opiekunowie psów powinni zwrócić uwagę na to zachowanie i obserwować pupila. W razie wystąpienia guzków przy odbycie lub gdy z narządu płynie ropa z krwią, należy natychmiast udać się ze zwierzęciem do kliniki weterynaryjnej. Stany zapalne gruczołów odbytowych leczy się poprzez podawanie psu antybiotyków, a w zaawansowanych stadiach może być konieczna interwencja chirurgiczna. Odpowiednia dawka ruchu, zapobieganie otyłości u psa, zwiększenie ilości błonnika w diecie i regularne kontrole u weterynarza to podstawa profilaktyki przeciw zapaleniu gruczołów okołoodbytowych u psa.