Wprowadzenie:

Strupy i łuski na grzbiecie kota – przyczyny, objawy i leczenie

Czym są strupy i łuski u kota?

Czy Twój kot drapie się nieustannie? A może zauważyłeś/aś nietypowe łuski na jego sierści? To może być nadwrażliwość na białko ze śliny pcheł, łupież lub infekcja. Dowiedz się, co dolega Twojemu pupilowi i czy należy udać się z nim do kliniki weterynaryjnej.

Z lektury materiału dowiesz się, co mogą oznaczać nietypowe zmiany skórne u kota (alergiczne pchle zapalenie skóry APZS, grzybica, zespół eozynofilowy EGC), w którym miejscu na ciele zwierzaka najczęściej występują, jakie badania zwykle zleca lekarz weterynarii, by potwierdzić diagnozę oraz jak wygląda leczenie.

Strup na ciele to twarda, ochronna warstwa skóry powstała na skórze jako efekt gojenia się ran, skaleczeń czy pęknięcia naskórka. Z kolei łuska to złuszczony fragment warstwy rogowej naskórka powstały w procesie przyspieszonej keratynizacji (rogowacenia). Należy podkreślić, iż obydwa objawy są symptomami wtórnymi do pierwotnych problemów ze skórą.

Strupy

Strupy na skórze to wykwity dermatologiczne powstałe w wyniku zaschnięcie krwi, wysięku ropnego lub płynu surowiczego. Na owłosionej skórze tworzą zwarte, twarde skupiska w połączeniu z sierścią.

W zależności od materiału organicznego, z którego powstały, mogą przybrać barwę czerwoną lub ciemnoczerwoną (strupy krwotoczne), zielonkawą i żółta (ropne) lub brązowe i czarne (keratynowe).

Łuski

Łuski na skórze to rozproszone (lub zwarte) skupiska złuszczonej warstwy naskórka powstałe w wyniku zaburzeń procesu keratynizacji (rogowacenia) lub stanów zapalnych. Łuski mogą przybrać postać drobnego proszku lub większych płatów skóry. Występują w formie tłustej, jak i suchej. Barwa łusek może różnić się: białe, beżowe, brązowe.

Najczęstsze przyczyny łusek i strupów na grzbiecie kota

Do najczęstszych przyczyn strupów i łusek u kota należą: alergiczne pchle zapalenie skóry APZS, prosówkowe zapalenie skóry, łupież, łupież wędrujący, grzybica, zespół eozynofilowy.

Alergiczne pchle zapalenie skóry APZS – najczęstsza przyczyna

• reakcja alergiczna układu immunologicznego kota na specyficzne białko ze śliny pchły – wystarczy jedno ukąszenie pchły, by wystąpiła silna reakcja uczuleniowa
• lokalizacja na ciele kota – okolice lędźwiowo-krzyżowe, nasada ogona, grzbiet
• symptomy – silny świąd, kompulsywne wylizywanie, wygryzanie swędzących miejsc na skórze, strupki, guzki, wypadanie sierści
• objawy wtórne – zakażenia grzybicze, bakteryjne, wirusowe powstałe w wyniku zanieczyszczenia ran na skórze

Prosówkowe zapalenie skóry

• prosówkowe zapalenie skóry u kota nie jest oddzielną jednostką chorobową, a zespołem objawów klinicznych, powstałych w wyniku innych schorzeń
• wygląd – niewielkie, twarde, czerwonawe grudki wyczuwalne pod palcami, pokryte strupami, przypominające proso
• lokalizacja na ciele kota – okolice głowy, szyi, grzbietu, nasady ogona i podbrzusza
• przyczyny – alergiczne pchle zapalenie skóry (blisko 35% przypadków), alergie pokarmowe, atopowe zapalenie skóry AZS, infekcje grzybicze, inwazja pasożytów

Łupież u kota

• nadmierne złuszczanie się naskórka (nadmierna keratynizacja, nieprawidłowe formowanie się zrogowaciałej skóry) – nie jest jednostką chorobową, a przyczyną wtórną do innych problemów dermatologicznych
• łupież suchy – drobne, sypkie jasne płatki
• łupież tłusty – większe, tłuste płaty skóry, świąd, stany zapalne
• przyczyny – inwazja pasożytów (roztocza, pchły, wszy), braki w suplementacji, alergie pokarmowe lub środowiskowe, zaniedbania pielęgnacyjne, choroby ogólnoustrojowe, stres

Łupież wędrujący – Chejletieloza

• choroba pasożytnicza wywoływana przez aktywność roztoczy Cheyletiella – pasożyty przemieszczają się drążąc tunele w naskórku
• charakterystyka choroby: suche łuski przypominające białe plamki, przemieszczające się wzdłuż grzbietu (kręgosłupa), w okolicy ogona powodując intensywny świąd u zwierzaka
• sierść kota może wyglądać jak przyprószona mąką
• lokalizacja na ciele: wzdłuż kręgosłupa, w okolicach ogona

Grzybica – dermatofitoza

• powierzchowne zakażenie powodowane przez obecność grzybów Microsporum canis
• symptomy: okrągłe, owalne plamy na skórze, charakterystycznie „przystrzyżona” sierść, szary nalot, łupież
• przy powikłaniach bakteryjnych mogą pojawić się strupy

Zespół eozynofilowy kotów

• zmiany skórne typu eozynofilowego, wynikające z nadwrażliwości układu immunologicznego
• wrzód eozynofilowy (wrzód trujący) – czerwona lub brązowa zmiana na wardze, bez cech świądu
• płytka eozynofilowa – czerwone, sączące się zmiany na udach i brzuchu, mocno swędzące
• ziarniniak eozynofilowy – guzki na kończynach, jamie ustnej, podbródku, zwykle bez świądu
• powód – alergia na pokarm, ślinę pcheł, czynniki środowiskowe

Inne przyczyny

• choroby pasożytnicze – świerzb, obecność roztoczy – intensywny świąd, rany, strupy, podrażnienia skóry
• alergie pokarmowe – świąd, zaczerwienienie, strupy, łupież
• atopowe zapalenie skóry – na czynniki zewnętrzne
• stres i zaburzenia behawioralne – kompulsywne wylizywanie, wygryzanie sierści
• choroby układu endokrynologicznego – cukrzyca, nadczynność tarczycy

Leczenie strupów i łusek

Leczenie zmian skórnych u kotów polega na wyeliminowaniu przyczyny głównej (inwazja pcheł, zmiana diety) oraz na łagodzeniu symptomów (leki steroidowe, przeciwświądowe, suplementacja).

Leczenie przyczynowe

Eliminacja pcheł:

• stosowanie preparatów bójczych dla tej grupy pasożytów (obroże przeciwpchelne, szampony, krople do podawania na kark)
• objęcie jednoczesnym leczeniem przeciwpchelnym wszystkich zwierząt mieszkających razem
• gruntowne, wielokrotnie powtarzane sprzątanie powierzchni płaskich, pranie tekstyliów
• kontynuacja leczenia przez minimum trzy miesiące

Inne przyczyny

• eliminacja pasożytów (roztocza, świerzbowce, nużeńce) preparatami przeciwpasożytniczymi
• zmiana diety przy alergii pokarmowej
• leczenie infekcji bakteryjnej, grzybiczej

Leczenie objawowe

• leki steroidowe – zmniejszają stan zapalny, działają przeciwświądowo
• leki przeciwświądowe
• suplementacja preparatami omega – poprawiają stan skóry
• kąpiele w szamponach kojących

Sprawdzone produkty miejscowe

• olej kokosowy podawany na skórę – łagodzi podrażnienia, utrudnia wylizywanie skóry
• preparaty homeopatyczne
• olej z ryb podawany do karmy

Leczenie domowe (łagodne objawy)

• suplementacja preparatami zawierającymi kwasy omega
• zwiększenie nawodnienia – karma mokra, fontanna dla kotów
• nawilżanie powietrza w okresie grzewczym
• regularne czynności pielęgnacyjne sierści – wyczesywanie

Kiedy należy udać się do weterynarza?

Poniżej przedstawiamy listę objawów u kota, które powinny być wskazaniem do natychmiastowej wizyty u lekarza weterynarii:

• rozległe zmiany skórne zajmujące więcej niż 20% powierzchni ciała
• stany ropne – wysięki, nieprzyjemny zapach dobiegający z ran (zakażenie wtórne)
• intensywny, kompulsywny świąd uniemożliwiający kotu odpoczynek, sen, zabawę, zaburzający apetyt
• krew płynąca z ran
• wypadanie sierści
• apatia, brak apetytu, niechęć do kontaktów z opiekunem
• gorączka
• obrzęki skórne, stany zapalne
• zmiany dermatologiczne utrzymujące się dłużej niż dwa tygodnie, pomimo stosowania domowych zabiegów kojących

Wskazówki wspierające leczenie weterynaryjne

Eliminacja pcheł ze środowiska pcheł jest pierwszym i najważniejszym krokiem w stronę całkowitego wyleczenia kota z problemów skórnych.

Działanie krok po kroku:

• odkurz dokładnie mieszkanie, a następnie wyrzuć worek na zewnątrz. Jeśli posiadasz odkurzacz bezworkowy, opróżnij pojemnik i do środka wrzuć kawałek obroży przeciwpchelnej. To zabije pozostałe w środku formy pasożytów
• zbierz wszystkie tekstylne przedmiotu, z którymi kot ma kontakt (posłanie, koc, zabawki) i wypierz w temperaturze minimum 60 stopni C
• zaaplikuj preparat przeciwpchelny jednocześnie wszystkim zwierzętom w domu
• zwiększ nawilżenie powietrza w mieszkaniu (nawilżacz, mokry ręcznik na kaloryfer)
• regularnie wyczesuj sierść kota
• dodawaj regularnie olej z łososia lub inny zawierający kwasy omega do pokarmu kota
• ogranicz stres kota; w razie potrzeby poproś weterynarza o wskazówki dotyczące potrzeb psychicznych zwierzaka

Profilaktyka – jak zapobiec strupom i łuskom u kota?

Działania zapobiegawcze, które możesz podjąć samodzielnie w domu:

• regularna ochrona przeciw pchłom przez cały rok, zwłaszcza, jeśli Twój kot wychodzi na zewnątrz lub mieszka z nim pies
• zbilansowana dieta kota, bogata w tłuszcze, kwasy omega i niezbędne składniki odżywcze
• odpowiednie nawodnienie – mokra karma, fontanna dla kota, dostęp do świeżej wody
• nawilżenie powietrza w okresie grzewczym
• regularne wyczesywanie sierści – stymuluje pracę skóry, usuwa martwy naskórek i włosię
• regularne odrobaczanie – wspomaga prawidłową pracę układu immunologicznego
• redukcja stresu
• cykliczne wizyty w klinice weterynaryjnej – wczesne wykrycie problemów

Schemat decyzyjny – poznaj przyczynę po lokalizacji zmian skórnych

Lokalizacja zmian dermatologicznych na skórze kota pozwoli Ci na wstępne określenie przyczyny problemu i może być pomocną wskazówką dla lekarza weterynarii do postawienia diagnozy.

Jak korzystać ze schematu?

• sprawdź, gdzie dokładnie znajdują się zmiany na ciele kota
• przejdź do odpowiedniej sekcji (poniżej)
• sprawdź, czy występują objawy dodatkowe (świąd, łuski)
• ustal najprawdopodobniejszą przyczynę
• udaj się z kotem do kliniki weterynaryjnej i przedstaw lekarzowi swoje podejrzenia

Lokalizacja zmian: GRZBIET – OKOLICA LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWA – NASADA OGONA

• Czy kot intensywnie się drapie i wylizuje, wygryza sierść?

TAK

Podejrzenie: ALERGICZNE PCHLE ZAPALENIE SKÓRY APZS

• najczęściej występująca przyczyna zmian skórnych
• wystarczy jedno ukąszenie pchły, aby wystąpiły objawy
• reakcja skórna może utrzymywać się nawet dwa tygodnie od ukąszenia pasożyta
• wykonaj test bibułowy (połóż ciemną grudkę znalezioną na sierści lub w otoczeniu kota na mokrej bibule i potrzyj palcami; jeśli zmieni kolor na czerwony, oznacza to, iż masz do czynienia z odchodami pcheł pełnymi niestrawionej krwi)
• działanie eliminacyjne – aplikacja preparatu przeciwpchelnego, dodatkowe leki przeciwdziałające świądowi

• Czy widzisz drobne grudki przypominające ziarna prosa?

Tak

Podejrzenie: PROSÓWKOWE ZAPALENIE SKÓRY

• najczęstsza przyczyna pierwotna – APZS
• inne możliwe przyczyny – alergie pokarmowe, środowiskowe, atopia, nadwrażliwość na roztocza
• eliminacja – leczenie przyczyny pierwotnej (często długotrwałe)

Lokalizacja zmian: GRZBIET WZDŁUŻ KRĘGOSŁUPA

• Czy łupież „wędruje” i czy kot wygląda jak obsypany mąką?

TAK

Podejrzenie: ŁUPIEŻ WĘDRUJĄCY

• choroba wywoływana przez roztocze Cheyletiella
• charakterystyczny intensywny świąd
• łupież przemieszcza się wzdłuż kręgosłupa w kierunku ogona
• działanie – aplikacja preparatów przeciw roztoczom

Lokalizacja zmian: CAŁA POWIERZCHNIA CIAŁA (zmiany rozlane)

– Czy widzisz białe, sypkie płatki na sierści (łupież suchy)?

TAK

Podejrzenie: ŁUPIEŻ SUCHY

• przyczyna – nieprawidłowa pielęgnacja, zaniedbania pielęgnacyjne, braki w diecie, grzybica, inwazja pasożytów, alergia
• czynniki ryzyka – cukrzyca, nadczynność tarczycy, stres
• działanie – suplementacja, usunięcie przyczyny pierwotnej, nawilżanie powietrza

– Czy łuski są większe, tłuste w dotyku? Czy występuje dodatkowo świąd i zmiany zapalne?

TAK

Podejrzenie: ŁUPIEŻ TŁUSTY

• stan bardziej zaawansowany niż przy łupieżu suchym
• wymaga diagnostyki laboratoryjnej w klinice weterynaryjnej
• działanie – leczenie przyczyny pierwotnej i aplikacja szamponów leczniczych

Lokalizacja zmian: OWALNE, OKRĄGŁE PLAMY Z PRZERZEDZONĄ SIERŚCIĄ

]

– Czy skóra pokryta jest szarym nalotem lub łupieżem?

TAK

Podejrzenie: GRZYBICA

• najczęstszą przyczyną jest dermatofit Microsporum canis
• sierść może wydawać się miejscowo przerzedzona, połamana lub przystrzyżona
• przy powikłaniach bakteryjnych mogą wystąpić strupy
• działanie: leki przeciwgrzybicze doustnie i miejscowo

Lokalizacja zmian: BRZUCH, UDA, NOS, BRODA, JAMA USTNA

– Czy wymienionych wyżej miejscach na ciele występują grudki lub wrzody, a kot nie wykazuje objawów świądu?

TAK

Podejrzenie: ZESPÓŁ EOZYNOFILOWY KOTÓW

• przyczyna – ziarniniak eozynofilowy objawiający się zmianami skórnymi (grudki), zazwyczaj bez oznak świądu
• przyczyna – wrzód eozynofilowy (na górnej wardze), bezbolesny
• przyczyna – płytka eozynofilowa (brzuch, uda) z intensywnym świądem
• często powiązany z alergią pokarmową, środowiskową, na ślinę pcheł
• działanie – leczenie przyczyny pierwotnej, leki steroidowe

Często zadawane pytania (FAQ)

Co na strupy u kota?

Strupy na ciele kota nie są jednostką chorobową, a wyraźną wskazówką, iż ze zdrowiem czworonoga dzieje się coś złego. Powodów wystąpienia zmian skórnych u kotów może być wiele: inwazja pasożytów, prosówkowe zapalenie skóry, grzybica, łupież, zespół eozynofilowy kotów, alergiczne pchle zapalenie skóry, alergie, niedobory w diecie, stres o różnym podłożu.

Leczenie strupów polega na zidentyfikowaniu przyczyny pierwotnej, wyeliminowaniu jej i złagodzeniu dokuczliwych dla kota symptomów.

Jak wygląda alergia na pchły u kota?

Alergiczne pchle zapalenie skóry APZS to rodzaj alergii na specyficzne białko ze śliny pasożyta. Kot, którego układ immunologiczny niewłaściwie odczytuje kontakt z alergenem jako zagrożenie dla organizmu, manifestuje uczulenie poprzez szereg przykrych dla niego objawów: intensywny świąd w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, u nasady ogona, na grzbiecie.

Podczas drapania się kot w krótkim czasie narusza warstwę naskórka, tworzą się rany, a następnie wdają się infekcje wtórne, potęgujące dyskomfort zwierzaka.

Czy mogę używać olejku kokosowego na strupy u kota?

Tak, olej kokosowy ma właściwości kojące, nawilżające i regenerujące. Można używać go na strupy u kota jako środek wspierający profesjonalne leczenie weterynaryjne.

Podsumowanie – kluczowe wnioski i praktyczne wskazówki

Łuski i strupy u kota wymagają skrupulatnego podejścia diagnostycznego i profesjonalnego leczenia. Jako takie, nie są oddzielną jednostką chorobową, a efektem wtórnym do przyczyn pierwotnych. Leczenie strupów i łusek polega na zidentyfikowaniu podstawowej przyczyny, wyleczeniu jej i łagodzeniu przykrych dla kota symptomów chorobowych. Jedną z najczęstszych przyczyn problemów dermatologicznych jest inwazja pcheł i każde leczenie kota należy rozpocząć od zabezpieczenia, wyleczenia zwierzaka z tych pasożytów.