Żywienie kotów – co musisz wiedzieć o dietach kocich pacjentów

Koty cechuje odmienny metabolizm niż w przypadku innych zwierząt, w tym psów. Zwiększone zapotrzebowanie na białko i aminokwasy wymaga dokładnego zbilansowania diety w zależności od wieku, aktywności i stanu zdrowia zwierzęcia.

Czym wyróżnia się metabolizm kotów?

Koty mają unikalny metabolizm, który różni się od innych zwierząt domowych. Te różnice mają kluczowe znaczenie dla prawidłowego żywienia.

Zwiększone zapotrzebowanie na białko i aminokwasy

Koty potrzebują zwiększonej ilości białka, w tym wszystkich aminokwasów, zarówno egzo-, jak i endogennych.

Szczególnie dotkliwy może być dla nich niedobór argininy. Jego skutkiem może być występowanie encefalopatii wątrobowej (hiperamonemia) w wyniku zaburzonego przebiegu cyklu mocznikowego, który uzależniony jest od obecności ornityny pochodzącej z argininy.

Rola tauryny w organizmie kota

Tauryna to kolejny aminokwas niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu kotów, a przede wszystkim mięśnia sercowego.

W wyniku niedoboru tauryny może dojść do rozwoju kardiomiopatii rozstrzeniowej (DCM – dilatio cardiomiopathy) oraz zwyrodnienia siatkówki (FCRD – feline central retinal degeneration).

Wpływa ona także na zdolności rozrodcze kotki, przebieg ciąży, rozwój płodów, narodzonych kociąt. W przypadku niedoboru tauryny kocięta są słabe, mniejsze, wolniej rosną.

Tauryna jako neuroprzekaźnik i neuromodulator wpływa na prawidłowy rozwój ośrodkowego układu nerwowego u młodych, rosnących kotów. U dorosłych osobników bierze udział w przekazywaniu impulsów nerwowych, trawieniu i wchłanianiu tłuszczów (sprzęganie kwasów żółciowych z tauryną).

Tauryna powstaje z metioniny i cysteiny, dlatego u kotów występuje zwiększone zapotrzebowanie na te aminokwasy, jest to powód znacznie obniżonej zdolności syntezy z aminokwasów siarkowych.

Aminokwasy jako źródło energii

Koty wykorzystują aminokwasy jako źródło energii. Wyższa aktywność aminotransferazy alaninowej i dehydrogenazy glutaminianowej umożliwia im ten proces.

Zapotrzebowanie na niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe

U kotów występuje wzrost zapotrzebowania na NNKT. Koty prawie w ogóle ich nie przekształcają ze względu na brak enzymu delta 6 desaturazy i niską aktywność enzymu delta 5 desaturazy.

Dlaczego koty nie potrzebują węglowodanów?

Koty nie mają zapotrzebowania na węglowodany jako źródła energii. W tym celu wykorzystują białka i tłuszcze.

Aktywność enzymów trawiennych jest znacznie ograniczona. Koty nie posiadają amylazy ślinowej, a amylaza trzustkowa produkowana jest w znikomej ilości. Podobnie w przypadku innych enzymów trawiennych – sacharozy i laktozy – których aktywność w jelicie cienkim jest znacznie ograniczona.

Pomimo niskiej aktywności wymienionych enzymów, strawność węglowodanów jest dobra, o ile w diecie nie przekraczają one 30%.

Glukoneogeneza u kotów

Glukoneogeneza pokrywa zapotrzebowanie kotów na węglowodany. Koty w niewielkim stopniu wykorzystują cukry proste ze względu na bardzo niską aktywność glukokinazy i fruktokinazy w wątrobie.

Zwiększone zapotrzebowanie na witaminy

Obecność niektórych witamin w diecie jest bardzo istotna. Koty mają zwiększone zapotrzebowanie na niacynę (niewystarczająca synteza z tryptofanu, 4 razy wyższe zapotrzebowanie u kotów niż u psów) i pirydoksynę (4 razy wyższe zapotrzebowanie niż u psów).

Witamina A w diecie kota

Odpowiednio zbilansowany poziom witaminy A również jest niezbędny. Koty nie mają zdolności przekształcania beta-karotenu do witaminy A.

Jaki rodzaj żywienia wybrać dla kota?

Żywienie kotów stanowi obszerny temat, niejednokrotnie kontrowersyjny. Przyczyną tego jest fakt, iż istnieje zarówno spora liczba zwolenników karmienia tych zwierząt dietą zbliżoną do naturalnej, czyli głównie mięsem lub samym mięsem, jak i znaczna liczba zwolenników żywienia gotową, odpowiednio zbilansowaną karmą suchą, półmokrą i mokrą.

Ostatni sposób żywienia jest najpowszechniejszy, ponieważ nie wymaga od właściciela dużego wysiłku i nie zabiera czasu na przygotowanie posiłku.

Niezależnie od tego, jaki rodzaj pożywienia wybierzemy – pokarm zbliżony do naturalnego czy karmę gotową – żywienie kotów w znacznym stopniu uzależnione jest od ich wieku, aktywności, stanu fizjologicznego, ewentualnych schorzeń.

Jak żywić koty w różnych okresach rozwoju?

Żywienie kociąt noworodków – pierwsza doba życia

W przypadku kocich noworodków pierwszym i najważniejszym pokarmem jest siara matki. Kocięta powinny pobrać ją w ciągu pierwszych 12 godzin swojego życia.

Zapewnia ona wszystkie niezbędne składniki pokarmowe, w tym również przeciwciała. 90% odporności kocięta uzyskują poprzez siarę.

Po 24-72 godzinach od narodzin siara ulega przekształceniu w mleko. Mleko nie zawiera immunoglobulin, wzrasta zawartość wapnia i fosforu, zmniejsza się ilość żelaza, miedzi i magnezu.

Mleko zastępcze dla osieroconych kociąt

Osieroconym kociętom podajemy siarę lub mleko innej kotki, która jest w laktacji, ze względu na podobny skład.

Można stosować również preparaty mlekozastępcze, np. Royal Canin babycat milk, dolmilk cat. Są one odpowiednio zbilansowane, cechują się wysoką strawnością – powyżej 90%.

Można również samemu przygotowywać preparaty mlekozastępcze, ale wymagana jest duża wiedza, by odpowiednio zbilansować składniki.

Prawidłowy przyrost masy ciała kociąt

Prawidłowy przyrost na wadze to 100 g/tydzień. Ważenie odbywa się codziennie, minimum raz na dwa dni. Bezwzględne minimum to 70 g/tydzień.

Okres przejściowy życia kociąt (2-4 tydzień życia)

W tym czasie zmieniają się wymagania żywieniowe młodych kociąt. Stopniowo, oprócz mleka matki, matki zastępczej lub preparatu mlekozastępczego, możemy dołączyć pokarmy o konsystencji papki, np. w postaci gotowego pokarmu w formie musu.

Przejście na inny pokarm niż mleko powinno odbywać się w sposób stopniowy ze względu na wrażliwszy (na zmiany żywieniowe), jeszcze nie w pełni rozwinięty przewód pokarmowy młodych kotów.

Na nowy pokarm przechodzi się najczęściej w ciągu kilku dni do tygodnia, rezygnując z wcześniejszego. Czterodniowy schemat przejścia: pierwszy dzień – 75% poprzedniego pokarmu, 25% nowego, drugi dzień – 50% na 50%.

Wprowadzanie mięsa do diety kociąt

Oprócz podawania gotowych pokarmów, dietę młodych kociąt warto wzbogacić mięsem ze względu na dobre, wartościowe białko i dużą zawartość tauryny.

Należy podkreślić, iż niewskazane jest żywienie tylko i wyłącznie mięsem, istnieje bowiem możliwość występowania u młodych, rosnących kotów hipokalcemii.

Należy pamiętać, że surowe mięso najlepiej poddać krótkiej, 10-minutowej obróbce termicznej lub zamrozić przed podaniem zwierzęciu lub przynajmniej sparzyć wrzącą wodą. Jest to istotne, ponieważ w przypadku podawania surowego mięsa istnieje ryzyko zakażeń bakteryjnych i pasożytniczych.

Warto również pamiętać, by mięso przed podaniem było odpowiednio przygotowane, tzn. drobno pokrojone, posiekane.

Wprowadzanie karmy suchej

Gdy kocięta osiągną wiek 3-4 tygodni, stopniowo wprowadzamy karmę suchą. Pokarm ten najlepiej zmoczyć wodą lub preparatem mlekozastępczym.

Kolejną istotną rzeczą, o której należy pamiętać, jest zmniejszająca się wraz z wiekiem aktywność laktazy. Aby uniknąć problemów wynikających z zaburzeń trawienia (biegunek, wzdęć), powinniśmy stopniowo eliminować z diety kota produkty nabiałowe (jeśli były podawane) lub mlekozastępcze.

Okres odsadzeniowy życia kotów (6-12 tydzień życia)

W okresie odsadzeniowym sposób żywienia kociąt zmienia się całkowicie. W związku z tym należy przejść na pokarm stały dla kotów rosnących.

Od 12 tygodnia życia do osiągnięcia dojrzałości

Jak w poprzednich okresach zwracamy uwagę na przyrosty. Zwierzęta należy ważyć co 2 tygodnie.

Największe przyrosty obserwujemy w ciągu pierwszych kilku miesięcy życia kotów (do 5 miesiąca życia). U kotów dużych ras, jak maine coon, okres wzrostu wydłużony jest do 12-24 miesięcy.

Skład karmy dla rosnących kotów

Bardzo istotny jest skład karmy gotowej i/lub pożywienia przygotowanego w domu. W przypadku karmy gotowej zawartość poszczególnych składników powinna mieścić się w przedziałach:

• Białko – 35-50% w suchej masie, minimum 19% pochodzenia zwierzęcego
• Tłuszcze – 9-35% w suchej masie, optymalnie 18-35%; dieta powinna zawierać zarówno tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego
• W okresie wzrostu zwiększona zawartość DHA – rozwój ośrodkowego układu nerwowego i siatkówki oka

Jakie jest zapotrzebowanie kotów dorosłych na składniki pokarmowe?

Zawartość białka w diecie kotów dorosłych

W przypadku kotów dorosłych zawartość białka powinna wynosić minimum 26% w suchej masie. Generalnie im większa zawartość białka w diecie, tym większa smakowitość.

W związku z powyższym w gotowych karmach zawartość białka zawiera się zwykle w zakresie 30-45%.

Zawartość tłuszczów w diecie kotów dorosłych

Zawartość tłuszczów powinna wynosić minimum 5%. Jednak ze względu na fakt, iż karmy zawierające w swoim składzie większą ilość tłuszczów są bardziej preferowane przez koty, zwykle stanowią one ok. 25-40% suchej masy karmy.

Tabela zapotrzebowania na składniki dla kotów dorosłych

Tab. 1. Odmienne żywienie psów i kotów wynikające z różnic w metabolizmie

Tab. 2. Porównanie karm gotowych i przygotowywanych w domu – plusy i minusy

Jak żywić koty po kastracji?

Obecnie zdecydowana większość kotów poddawana jest kastracji. Należy pamiętać, że zapotrzebowanie żywieniowe takich zwierząt zmienia się.

U większości kotów w ciągu 72 godzin od zabiegu obserwujemy zwiększoną chęć do pobierania pokarmu.

Należy zwrócić szczególną uwagę na te osobniki, które przed zabiegiem wykazywały tendencję do tycia, i ograniczyć tłuszcz w ich diecie. Jego zawartość w suchej karmie nie powinna być większa niż 10%.

Karmy dedykowane dla kotów po kastracji

Na rynku mamy szeroką gamę karm dla kastrowanych kotów:

• Royal Canin Sterilised
• Natural&Delicious Neutered
• Pro Plan Sterilised
• Bozita Sterilised
• Animonda

Rygor żywieniowy należy utrzymać zwłaszcza przez 8-15 tygodni po zabiegu.

Jak żywić koty starsze i geriatryczne?

Koty starsze (około 7-8 roku życia)

W przypadku kotów starszych (około 7-8 roku życia) musimy zwrócić uwagę na charakterystyczną w tym wieku tendencję do przyrostu wagi, któremu sprzyja zmniejszona aktywność typowa dla zwierząt w tym przedziale wiekowym.

Na rynku dostępnych jest wiele karm z ograniczoną ilością energii:

• Royal Canin Obesity cat (koty dorosłe, otyłe)
• Hill’s w/d (utrzymująca wagę, dla kotów z tendencją do tycia)
• Hill’s Science Plan feline mature 7+ (wysoka zawartość L-karnityny, ograniczona ilość kalorii i tłuszczów, wysoka ilość włókna)

Koty geriatryczne (około 10-12 roku życia)

W przypadku kotów geriatrycznych (ok. 10-12 roku życia) zachodzą zmiany metaboliczne, sprzyjające występowaniu niedowagi. W związku z tym zalecane jest zwiększenie energii w pokarmie o ok. 25%.

Najłatwiej stosować gotowe, zbilansowane karmy dobrej jakości, np. Royal Canin senior stage 1 lub stage 2, Hill’s senior.

Białko w diecie kotów seniorów

Należy zwrócić uwagę na odpowiednią ilość białka w diecie, pamiętając o tym, że koty starsze bardzo często mają problemy z prawidłowym funkcjonowaniem nerek i wymagają stosowania diet z ograniczoną ilością białka.

Z drugiej strony koty geriatryczne mają tendencję do obniżania masy mięśniowej, więc pokarm należy dostosować indywidualnie do danego zwierzęcia, uwzględniając jego zapotrzebowanie pokarmowe i ewentualne problemy zdrowotne.

Tłuszcze w diecie kotów seniorów

Zapotrzebowanie na tłuszcze wynosi średnio 10-25%. Uzależnione jest od aktywności zwierzęcia, jego wagi, występujących chorób.

W przypadku nadwagi zaleca się, by zawartość tłuszczu nie była większa niż 18% suchej masy. Znaczna część kotów w wieku geriatrycznym wykazuje zwiększone zapotrzebowanie, więc zalecana ilość tłuszczu w suchej masie to minimum 18%.

Jak żywić koty w zależności od aktywności?

Koty przebywające w domu

Zwykle są to zwierzęta „kanapowe”, z nadwagą lub otyłe (5-10 lat to okres największej predyspozycji do przybierania na wadze) i niechętne do ruchu, stąd ich żywienie powinno być dostosowane do niskiego poziomu aktywności.

Częściej z nadmierną wagą mamy do czynienia u kocurów niż u kotek. Po sterylizacji i kastracji ryzyko wzrasta dwukrotnie.

Obserwujemy również predyspozycje rasowe: rasy krótkowłose i koty rasy Manx.

Zapobieganie nadwadze u kotów domowych

Najlepiej zaraz na początku zapobiegać nadwadze, stosując odpowiednie karmy dla młodych kotów i kotek po sterylizacji:

• Royal Canin Young female/male
• Hill’s sterilised cat
• Farmina ND dla sterylizowanych kotów i kotek

Należy podawać odpowiednią do wagi i aktywności ilość karmy na dobę, najlepiej dzieląc ją na kilka lub nawet kilkanaście posiłków podawanych o stałej porze.

Najlepiej żywić koty karmą mokrą, zmniejsza to ryzyko otyłości, gdyż zwierzęta przyjmą zdecydowanie mniejszą ilość energii w porównaniu do karmy suchej. Dawkowanie ustalamy indywidualnie.

Należy uważać z podawaniem różnego rodzaju smakołyków, ponieważ w ich składzie znajduje się dużo tłuszczów i węglowodanów.

Koty wychodzące

W przypadku kotów aktywnych problem nadwagi występuje rzadziej. W dużej mierze uzależnione jest to od tego, jaki rodzaj aktywności wykazują zwierzęta.

W zależności od poziomu aktywności dobieramy odpowiedni rodzaj karmy. Współczesny rynek oferuje karmy dla kotów średnio aktywnych, spędzających sporo czasu w domu (ograniczona ilość energii, dodatek psyllium, pulpy buraczanej) oraz dla kotów aktywnych, przebywających większą część czasu poza domem (zwiększona ilość energii, dodatek przeciwutleniaczy wspierających odporność, glukozamina, chondroityna).

W przypadku karm przyrządzanych w domu należy pamiętać o odpowiednim zbilansowaniu energii w zależności od aktywności kota. Dodatkowo powinno się zapewnić właściwą ilość przeciwutleniaczy i innych składników.

Jak żywić kotki w okresie ciąży i laktacji?

W czasie ciąży i laktacji zapotrzebowanie energetyczne kotek zwiększa się o około 25-50%, a nawet więcej.

W tym okresie najlepiej korzystać ze specjalnej karmy z odpowiednią ilością:

• Białka (ok. 30%)
• Witamin
• Kwasów tłuszczowych – kwas arachidonowy 0,04% (jego niedobór przyczynia się do rodzenia martwych płodów)
• Kwasów n-3 (DHA i EPA – tłuszcz rybi, rozwój ośrodkowego układu nerwowego i siatkówki oka u kociąt, min. 0,01% w suchej masie, w tym 40% kwasu DHA)

Rola tauryny w okresie reprodukcji

Tauryna odgrywa kluczową rolę zarówno w okresie reprodukcji, jak i rozwoju płodów, a następnie wzrostu i właściwego rozwoju kociąt.

Zakres wartości prawidłowych tauryny:

• 0,1% w przypadku karmy suchej
• 0,17% w przypadku karmy wilgotnej

Tauryna występuje tylko i wyłącznie w białku pochodzenia zwierzęcego. Najwięcej tego aminokwasu znaleźć można w tkankach ryb, ptaków, małych gryzoni (mięso ryb, wątróbka z kurczaka, tuńczyk, mięso z indyka).

Karmy dedykowane dla kotek ciężarnych i karmiących

Najlepiej stosować karmy przeznaczone właśnie dla tego okresu:

• Royal kitten
• Royal mother/baby cat

Czy lepsze są karmy gotowe czy przygotowywane w domu?

Zalety karm gotowych, odpowiednio zbilansowanych

Trzeba podkreślić, że koty jako zwierzęta w naturze niepobierające dużej ilości wody są narażone na częstsze problemy z funkcjonowaniem nerek. W takiej sytuacji bardzo istotne jest odpowiednie żywienie.

Dobrym wyborem są zwłaszcza karmy wilgotne, gdyż zawierają aż 70-83% wody i są zwykle bardziej smakowite niż karmy suche.

Niewątpliwie ich zaletą jest fakt, że nie zawierają konserwantów, ponieważ podlegają procesowi sterylizacji i są hermetycznie zamykane.

Karmy przygotowywane w domu – wymagania

Spora część właścicieli zwierząt, w tej grupie znajdują się również specjaliści z zakresu żywienia i lekarze weterynarii, uważa, iż pokarm przygotowany w domu jest bardziej odpowiedni dla kotów zarówno pod względem potrzeb żywieniowych, jak i smakowitości.

Należy jednak pamiętać, że żeby pożywienie przygotowane takimi sposobami było kompletne i zbilansowane, wymagana jest bardzo duża wiedza nie tylko dotycząca surowców, których potrzebujemy do sporządzenia posiłków, ale i na temat zapotrzebowania kotów w zależności od wieku, stanu fizjologicznego, chorób.

Ryzyko niewłaściwego zbilansowania diety domowej

Zdecydowana większość opiekunów kotów nie jest w stanie temu sprostać i niejednokrotnie przygotowuje pożywienie z resztek swoich posiłków lub z resztek produktów wykorzystywanych w żywieniu domowników.

W efekcie zwierzętom dostarczane jest pożywienie nieodpowiednio zbilansowane, co najczęściej skutkuje przyrostem wagi, gdyż koty tak karmione rekompensują sobie niedobór jednych składników, przyjmując inne w nadmiarze.

Oczywiście zdarzają się właściciele, którzy mają dużą wiedzę na temat zapotrzebowania kotów na białko, w tym na wszystkie aminokwasy i tłuszcze, witaminy, składniki mineralne i brak zapotrzebowania na węglowodany. Ale to znikomy procent.

Czy surowe mięso jest bezpieczne dla kota?

Wiadomo że koty w naturze, jako ściśli mięsożercy, spożywają surowe produkty pochodzenia zwierzęcego. W związku z tym właściciele podają swoim podopiecznym surowe mięso.

Oczywiście karmienie kota mięsem, zwłaszcza wołowym, które zawiera sporą ilość tauryny, witamin, przynosi wiele korzyści.

Należy jednak zdawać sobie sprawę z tego, że surowe mięso może być zanieczyszczone bakteriami i pasożytami. Pamiętajmy więc, by sparzyć je, a najlepiej zamrozić, zanim podamy je naszym kotom. Unikniemy w ten sposób zakażeń przewodu pokarmowego.

Skład diety domowej dla kota

Jeśli chodzi o skład diety domowej, to należy pamiętać o różnicach międzygatunkowych, co ma istotne znaczenie, jeśli chodzi o żywienie kotów:

• Brak zapotrzebowania na węglowodany
• Zawartość białka 25-40%
• Zawartość tłuszczu do 60%
• Odpowiednia ilość włókna pokarmowego, wapnia, fosforu

Ile włókna powinno być w karmie dla kota?

W zależności od wieku, aktywności kota i ewentualnych chorób zmienia się zalecana ilość włókna w karmie.

Koty młode, rosnące

Dla młodych, rosnących kotów jest to ok. 5% w suchej masie, nie więcej, ponieważ zwierzęta te wymagają składników pokarmowych o wysokiej strawności i przyswajalności.

Koty z tendencją do tycia i po kastracji

Wyższy poziom włókna – na poziomie 5-15% w suchej masie – zalecany jest w przypadku kotów mających tendencję do tycia, niechętnych do ruchu, tzw. kotów kanapowych oraz kastrowanych.

Koty z problemami zdrowotnymi

Niektóre choroby, np. cukrzyca, choroby jelit grubych, wymagają zwiększonego poziomu włókna.

Koty długowłose

Dla kotów z tendencją do zalegania kul włosowych (zwłaszcza duże rasy) zawartość włókna w suchej masie powinna wynosić ok. 8-10% (psylium, pulpa buraczana).

Koty starsze

U kotów starszych, ze względu na spadek perystaltyki przewodu pokarmowego, zaleca się utrzymywać ilość włókna na poziomie 10-15% suchej masy.

Należy jednak podkreślić po raz kolejny, iż karma powinna być dobrana indywidualnie, gdyż w przypadku kota starszego z obniżoną chęcią do pobierania pokarmu należy znacznie obniżyć zawartość włókna w diecie, nawet poniżej 5%.

Jakie związki mineralne są ważne w żywieniu kotów?

Wapń i fosfor u kotów młodych

Koty młode, rosnące wymagają większej ilości minerałów, takich jak: wapń (0,8-1,6% w suchej masie) i fosfor (0,6-1,4% w suchej masie).

Prawidłowy stosunek wapnia do fosforu to od 1,1:1 do 1,5:1.

Ryzyko żywienia samym mięsem

Warto zaznaczyć, iż żywienie samym mięsem prowadzi do niedoboru wapnia (zmniejsza się jego ilość w stosunku do fosforu), co jest przyczyną rozwijania się wtórnej nadczynności przytarczyc.

Typowymi jej objawami są: niechęć do ruchu, ból czy kulawizna (włókniejące zapalenie kości).

Wapń i fosfor u kotów dorosłych

W przypadku kotów dorosłych wapń i fosfor powinien się zawierać w granicach:

• Wapń – 0,6%
• Fosfor – 0,5%
• Stosunek Ca:P – 0,9:1 do 1,1:1

Wapń u kotów seniorów

W przypadku kotów po 7 roku życia zaleca się wyższy poziom wapnia (ubytek masy kostnej związany z wiekiem), uwzględniając u tych zwierząt predyspozycje do kamicy szczawianowej.

Optymalny poziom Ca wynosi 0,6-1% suchej masy.

Jaka powinna być zawartość potasu w kociej diecie?

Odpowiednia zawartość potasu w diecie jest bardzo istotna w każdym okresie życia kota rosnącego, dorosłego i seniora.

Potas u kotów po odsadzeniu

W przypadku kota po odsadzeniu należy pamiętać, iż nie należy go karmić tylko mięsem surowym (dieta zakwaszająca mocz), gdyż taka dieta może być przyczyną zwiększonej utraty potasu z moczem i doprowadzić do hipokaliemii.

Ponadto według niektórych źródeł koty rosnące żywione tylko lub głównie surowym mięsem mogą słabiej przybierać na wadze i wolniej rosnąć.

Optymalna dawka potasu w suchej masie karmy:

• Dla kotów rosnących: 0,6-1,2%
• Dla kotów dorosłych: 0,6-1%

Potas u kotów seniorów

W diecie kota seniora bardzo istotny jest poziom potasu. Zwierzęta te bardzo często mają przewlekłe problemy z nerkami i u wielu z nich występuje obniżony poziom potasu we krwi, stąd istotny jest jego poziom w karmie.

Najbardziej optymalny to powyżej 0,6%.

Jakie witaminy są niezbędne w życiu kota?

Należy pamiętać o dostarczaniu wraz z pokarmem witaminy A. Jedną z cech metabolizmu kotów różniących te zwierzęta od innych, np. psów, jest brak dioksygenazy, w związku z czym niemożliwe jest przekształcanie beta-karotenów w retinol.

Do pokarmów bogatych w witaminę A należą wątroba czy tran.

Czy koty potrzebują węglowodanów?

Koty nie potrzebują węglowodanów. Warto pomyśleć o nich w okresie reprodukcji, gdyż dodatek ok. 10% zapobiega występowaniu u kotki hipoglikemii, spadku masy ciała, a także przyczynia się do prawidłowej zawartości laktozy w mleku.

Jakie składniki powinny zawierać diety domowe kotów?

Mięso i produkty pochodzenia zwierzęcego

Mięso wołowe, drobiowe, wieprzowe, cielęce, królicze i surowce pochodzenia zwierzęcego są źródłem białka. Należy stosować kilka gatunków mięsa, w ten sposób zapewnimy zwierzęciu wszystkie niezbędne aminokwasy.

Dużą zawartością aminokwasów, a dodatkowo również witamin cechują się podroby, np. wątroba, nerki i płuca.

W przypadku mięsa nie musi być ono najwyższej jakości, preferowane jest mięso ścięgniste, z widocznymi przerostami tkanki tłuszczowej i łącznej.

W mięsie i produktach pochodzenia zwierzęcego znajduje się sporo potasu, żelaza, miedzi, wapnia, fosforu, witaminy A, niacyny i biotyny.

Białko jaja kurzego

Oprócz wymienionych produktów dieta kota powinna zawierać białko jaja kurzego (aminokwasy egzogenne), które zawsze należy gotować, gdyż zawiera czynniki antyżywieniowe, które wiążą witaminy, np. awidynę wiążącą biotynę.

Ryby w diecie kota

Również bardzo wartościowe są ryby, będące źródłem nie tylko łatwo strawnego białka, ale również NKT n-3 (DHA, EPA, zwłaszcza ryby tłuste), witamin A i D.

Produkty mleczne

Także nabiał w postaci sera białego, kefirów, jogurtów (źródło naturalnej flory bakteryjnej) jest bardzo często stosowany. W przypadku objawów nietolerancji należy z niego zrezygnować.

Suplementacja wapnia, cynku i magnezu

Trudno odpowiednio zbilansować wapń, cynk i magnez. Często składniki te uzupełnia dodatek zmielonych kości, miazgi mięsno-kostnej, zmielone skorupki jaja kurzego, preparaty witaminowe dla kotów.

Włókno pokarmowe – rodzaje i źródła

Włókno pokarmowe dzielimy na:

• Rozpuszczalne (pektyny, gumy, śluz – owoce, nasiona owsa, jęczmienia, len) – daje uczucie sytości i zwiększa objętość kału
• Nierozpuszczalne (celuloza, hemiceluzlozy, lignina, produkty z pełnego ziarna, kasze, płatki, warzywa, nasiona) – stymuluje motorykę przewodu pokarmowego, odżywia komórki jelita grubego

Kwasy tłuszczowe w diecie

Ważne są:

• Kwas linolowy (np. olej z wiesiołka, słonecznikowy)
• Kwas arachidonowy (mięso, produkty pochodzenia zwierzęcego)

Czy przekąski dla kota są zdrowe?

Przekąski są smakowite, więc zwykle zawierają dużo tłuszczu i są kaloryczne.

Oprócz tego coraz powszechniejsze są tzw. przekąski funkcjonalne, np. zawierające witaminy, karnitynę, glukozaminę.

Jakie są predyspozycje rasowe w żywieniu kotów?

Polimiopatia hipokaliemiczna u kotów burmańskich

U kotów rasy burmańskiej występuje polimiopatia hipokaliemiczna, niezależna od poziomu potasu.

Kamica struwitowa – predyspozycje rasowe

Kamica struwitowa występuje u:

• Dorosłych kotów rasy Chartreux
• Domowych krótko i długowłosych
• Himalajskich
• Manx
• Syjamskich
• Ragdolli

Kamica szczawianowa – predyspozycje rasowe

Kamica szczawianowa występuje u kotów starszych, kocurów po kastracji:

• Burmańskie
• Brytyjskie
• Perskie
• Rasy egzotyczne
• Szkockie zwisłouche

Problemy metaboliczne po sterylizacji

U kotów po sterylizacji dominują czynniki odpowiedzialne za przybieranie na wadze i zaburzenia metabolizmu glukozy (wysokie stężenie IGF-1, działanie prolaktyny, spadek stężenia T4 u kotek po sterylizacji).

Rygor żywieniowy, zwłaszcza przez 8-15 tygodni po zabiegu, jest kluczowy.

Podsumowanie – kluczowe zasady żywienia kotów

W przypadku karmienia kotów nie ma idealnej metody. Przede wszystkim należy uwzględnić zapotrzebowanie na poszczególne składniki u danego pacjenta, zwracając uwagę na jego aktywność, wiek, występujące choroby.

Na pewno wygodnie jest stosować gotowe karmy, których mamy sporo na rynku. Ich różnorodność ułatwia żywienie kotów, które potrafią być wyjątkowo wybredne.

Zdaniem autora warto stosować diety bytowe, ponieważ są one odpowiednio zbilansowane dla każdej grupy wiekowej. Poza tym jest to wygodne dla właściciela.

Ponadto zapobiegają one występowaniu chorób charakterystycznych dla danej grupy wiekowej, np. kamicy struwitowej u kotów dorosłych, kamicy szczawianowej u starszych i kastrowanych kocurów.

Żywienie domowe z odpowiednio dobranymi składnikami jest jak najbardziej korzystne, jednakże wymaga bardzo dużej wiedzy właściciela i pochłania mnóstwo czasu, jeśli chcemy uzyskać pokarm odpowiednio zbilansowany, by zapewnić kotu wzrost, rozwój i dożycie sędziwego wieku.

Cechy właściwie dobranej diety, niezależnie jaka ona jest, to:

• Odpowiednie zbilansowanie
• Zapewnianie optymalnej ilości energii
• Atrakcyjny smak
• Łatwość gryzienia i połykania
• Zapewnienie prawidłowej pracy przewodu pokarmowego

Stosowanie takiej karmy musi też być dla kota bezpieczne.

Piśmiennictwo:

1. Ceregrzyn M., Lechowski R., Barszczewska B.: Podstawy żywienia psów i kotów. Elsevier 2013.

2. Bell J.S., Cavanagh K.E., Tilley L.P.: Rasy psów i kotów – przewodnik weterynaryjny. Galaktyka, 2013.

3. Horzinek M.C., Lutz H., Schmidt V.: Praktyka kliniczna koty. Galaktyka 2008.

4. Dokumentacja gabinetu Felican-Vet.

Autor:

lek. Marzena Zmarlak, Gabinet Weterynaryjny Felican-Vet, Warszawa

Zdjęcia:

Fotolia

Streszczenie:
Koty należą do zwierząt bezwzględnie mięsożernych. Wymagają zatem dostarczenia składników pokarmowych pochodzących z tkanek zwierzęcych. Cechuje je odmienny metabolizm (m.in. zwiększone zapotrzebowanie na białko czy węglowodany pokrywane w procesie glukoneogenezy itd.). Koty są zwierzętami wymagającymi pod względem żywieniowym. Ich dieta powinna cechować się dużą smakowitością, być łatwa do pogryzienia i połknięcia.