Czy na sierści swojego psa zauważyłeś/aś białe robaczki, a zapach dobiegający z czworonoga jest przykry i niepokojący? Uwaga, to mogą być larwy much, symptom choroby pasożytniczej zwanej muszycą.

Larwy much u psa – skąd się biorą muszyce u czworonoga?

W poniższym materiale znajdziesz istotne informacje o groźnej chorobie pasożytniczej – muszycy (myiasis, myjaza). Muszyca wywoływana jest przez larwy muchówek żerujących w skórze i tkankach psa, najczęściej w miejscu ran i skaleczeń. Z dalszej lektury dowiesz się, jakie są objawy muszycy na różnych stopniach zakażenia, skąd się biorą larwy much u psa i kiedy zwrócić się o pomoc do weterynarza, a kiedy zastosować działanie wspierające w domu.

Co to jest muszyca (myjaza) u psa?

Muszyca to niebezpieczna dla zdrowia i życia psa choroba pasożytnicza powodowana przez larwy much Diptera (dwuskrzydłe). Larwy much zagnieżdżają się na skórze psa i żywią naskórkiem, wydzieliną z ran lub wręcz tkankami zwierzęcia (w zaawansowanych stadiach choroby).

Pasożytnicze owady wybierają na żerowanie najczęściej miejsca zranione, odleżyny lub silnie zabrudzoną skórę.

Cykl rozwojowy muchówek:

• dorosłe osobniki much składają jaja w uszkodzone miejsca na skórze psa

• po dwóch, trzech dniach z jaj wykluwają się larwy (ok. 1-2 milimetrów wielkości)

• larwy rozpoczynają żerowanie w ranach i tkankach zwierzęcia; rosną (do 12 milimetrów) i kontynuują czynność przez dwa, trzy tygodnie, do czasu osiągnięcia dojrzałości

Praktyczna wskazówka:

Larwy muchówek w skórze psa to nie to samo, co pasożyty wewnętrzne, jelitowe i zwalczenie muszycy wymaga zupełnie innych środków niż w przypadku endopasożytów.

Sezonowość a muszyca – kalendarz ryzyka dla właścicieli psów

Występowanie muszycy u psów wiąże się ściśle z sezonowością i warunkami atmosferycznymi.

Największe prawdopodobieństwo wystąpienia myjazy u psa występuje w miesiącach ciepłych i wilgotnych – od późnej wiosny po wczesną jesień. Ciepło i wilgoć to idealne warunki dla rozwoju muchówek i w tym okresie ich populacja jest najliczniejsza.

W upalne dni larwa muchy może rozwinąć się nawet w kilka godzin.

Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym wystąpienia muszycy są trudno gojące się rany i otarcia na ciele. Upał bowiem nie sprzyja szybkiemu zasklepianiu się skaleczeń.

Należy również dodać, iż z powodu ocieplenia się klimatu w naszej strefie geograficznej, zjawisko muszycy pojawia się u psów przez cały rok, jeśli, oczywiście, sprzyja ku temu pogoda.

Szczegółowy kalendarz ryzyka zarażenia się muszyca u psa:

• grudzień, styczeń, luty – minimalne ryzyko wystąpienia muszycy; much praktycznie brak; w przypadku wystąpienia rany u psa, należy ją oczyścić i monitorować

• marzec – ryzyko niskie i średnie; pojawiają się pierwsze muchy, a sierść psów długowłosych należy baczniej sprawdzać

• kwiecień, maj – ryzyko wzrasta; wzmaga się intensywność rozwojowa much; pies powinien być objęty parasolem ochronnym w postaci preparatów odstraszających; regularne szczotkowanie; sprawdzanie, czy na ciele psa nie występują rany i skaleczenia

• czerwiec, lipiec, sierpień – najwyższa aktywność much i największe ryzyko zarażenia muszycą; wymagana jest wysoka czujność, codzienne sprawdzanie, czy występują u psa otarcia, natychmiastowe czyszczenie zabrudzeń na sierści

• wrzesień, październik – średnie i wysokie ryzyko wystąpienia muszycy; wciąż aktywne jest drugie pokolenie much; kontynuacja ochrony i monitorowania kondycji psa

• listopad – stopniowe zmniejszanie się ryzyka wystąpienia muszycy

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia myjazy, niezależnie od sezonu:

• nagłe fale upałów – w okresie wczesnej wiosny czy późnej jesieni
• wilgotna, ciepła pogoda
• pies z biegunką
• otarcia, rany na ciele psa, skudlona sierść, brud na skórze

Praktyczna wskazówka:

Ustaw sobie przypomnienie w telefonie, kiedy rozpocząć ochronę przeciwpasożytniczą (muchówki) u psa (kwiecień) i kiedy skończyć (listopad). Pamiętaj, by w szczycie sezonu (czerwiec – sierpień) sprawdzać stan sierści psa codziennie.

Skąd się biorą larwy much u psa? Główne przyczyny zarażenia

Na powstanie i rozwój muszycy u psa mają wpływ różne czynniki: środowiskowe, związane ściśle z samym zwierzęciem oraz zaniedbania w higienie oraz profilaktyce.

Czynniki środowiskowe

• ciepła pogoda – okres wiosny, lata, wczesnej jesieni
• wilgoć
• spędzanie przez zwierzę dużo czasu na powietrzu – obejście, ogródek, pole, łąka

Czynniki związane z psem

• długa, gęsta sierść – kołtuny są idealnym miejscem rozwoju much (ciepło i wilgoć)
• brak regularnej higieny okrywy włosowej psa – brud i resztki pokarmu przyciągają muchy
• otarcia, otwarte rany, odparzenia na skórze – to wrota wejścia dla insektów
• biegunka i resztki odchodów na ciele psa – silny zapach wabi muchy
• osłabiony układ odpornościowy psa – zwierzęta stare, zagłodzone, schorowane częściej padają ofiarą much

Brak higieny i profilaktyki

• zaniedbania w leczeniu ran
• brak higieny okrywy włosowej psa lub nieregularne wyczesywanie
• niestosowanie preparatów odstraszających owady

Uwaga! Częstym błędem opiekunów jest pozostawianie na sierści psa pozostałości kałowych do następnej kąpieli. Muchy potrafią złożyć jaja już w kilka godzin od zabrudzenia.

Jak wyglądają larwy much? Rozpoznanie problemu

Larwy much na ciele psa przypominają małe białe lub kremowe ruchliwe robaczki (od 2 milimetrów, gdy są młode, do 12 milimetrów – starsze). Często grupują się w jednym miejscu na skórze psa.

Gdzie najczęściej występują:

• bezpośrednio w miejscu naruszenia naskórka – rany, otarcia, oparzenia, skaleczenia
• okolice uszu, karku, szyi – trudno dostępne dla psa do wylizania
• okolice okołoodbytowe – przy biegunce lub zaleganiu kału
• pachwiny i brzuch
• grzbiet
• przestrzeń między palcami

Charakterystyczne objawy towarzyszące:

• intensywny odór rozkładu i zgnilizny – trudny do pomylenia z czymś innym
• zaczerwieniona, obrzmiała skóra w miejscu skaleczenia
• ropna wydzielina z rany
• kompulsywne wygryzanie i wylizywanie zakażonych przez larwy much miejsc na skórze
• apatia – w zaawansowanym stanie

Praktyczna wskazówka:

Białe, ruchliwe robaczki na ciele i w miejscach skaleczenia na skórze to najpewniej muszyca, a nie tasiemczyca. Człony tasiemca są płaskie i najczęściej można je znaleźć w odchodach chorego na tasiemczycę zwierzęcia. Jeśli masz wątpliwości, co do rodzaju pasożyta, zwróć się o pomoc do specjalisty, lekarza weterynarii.

Objawy muszycy u psa – na co zwrócić uwagę?

Rozwój muszycy u psa przebiega zwykle bardzo szybko i ważne jest, by w porę rozpoznać problem. Oto charakterystyczne symptomy myjazy u psa w podziale na etapy choroby.

Objawy początkowe (pierwsze 24 h do 48 h):

• trudne do rozpoznania dla nieświadomego zagrożenia opiekuna
• małe, białe skupiska punktów (larw) w okolicach ran
• niepokój psa
• uporczywe drapanie się, wylizywanie konkretnych miejsc na skórze
• subtelny, nieprzyjemny zapach

Objawy wczesne (drugi, czwarty dzień):

• czas żerowania larw
• larwy dobrze widoczne w ranach i skaleczeniach
• silniejszy zapach z ran (słodkawy, przypominający zgniliznę)
• zaczerwienienie, obrzęk w zranionych miejscach na ciele
• ropna wydzielina z rany
• duży niepokój psa
• niechęć do dotykania

Uwaga! Znalezienie larw na skórze psa jest wskazaniem do szybkiej reakcji i udaniem się ze zwierzęciem do weterynarza.

Objawy średnie (5 do 14 dni):

• larwy znajdują się już głęboko w tkankach ciała psa, powodując poważne uszkodzenia
• wyraźny, intensywny, wyczuwalny z kilku metrów zapach zgnilizny
• bolesne, ropne wrzody z widocznymi wewnątrz larwami much
• krwiste guzy na skórze
• ropna wydzielina z rany, często z krwią
• pies apatyczny, niechętnie się poruszający
• brak apetytu
• możliwa drażliwość

Opisany wyżej stan jest wskazaniem do bezzwłocznej reakcji ze strony opiekuna! Pies pilnie potrzebuje pomocy lekarza.

Objawy zaawansowane (powyżej 14 dni):

• martwica tkanek – skóra czarna, odpadająca płatami
• głębokie tunele wydrążone w zdrowych do tej pory tkankach ciała (sięgające mięśni i kości)
• liczne wrzody na ciele
• zapach gangreny
• wysoka gorączka
• zaburzenia poruszania się
• zaburzenia neurologiczne
• zaburzenia oddychania
• ogólne osłabienie psa – brak reakcji na bodźce, pies nie przyjmuje picia i jedzenia
• wstrząs septyczny, śmierć

Uwaga! Muszyca jest ciężką, niebezpieczną, zagrażającą życiu psa chorobą i nie istnieje możliwość, że sama z siebie przejdzie. Każdy dzień zwłoki powoduje poważne uszkodzenia narządów i tkanek zwierzęcia oraz ogromny ból. W skrajnych przypadkach pies umiera dosłownie zjadany żywcem przez pasożytnicze larwy.

Czy larwy much są groźne? Powikłania i zagrożenia

Tak! Muszyca to niebezpieczna dla życia i zdrowia psa choroba! Nie wolno jej lekceważyć. Larwy much na ciele psa to realne zagrożenie, które z całą pewnością nie przejdzie samo, bez interwencji weterynaryjnej, a zwłoka w udzieleniu psu pomocy może spowodować ogromne powikłania i uszkodzenia jego ciała.

Bezpośrednie zagrożenia:

• rozległe uszkodzenia tkanek – larwy zjadają żywcem skórę, mięśnie i kości psa
• utrata dużej ilości krwi
• ogromne cierpienie zwierzęcia
• wycieńczenie organizmu
• zatrucie organizmu psa przez odpady metaboliczne larw
• śmierć psa

Infekcje wtórne:

• bakteryjne zakażenie ran – larwy much przenoszą bakterie do głębszych warstw ciała
• sepsa – obecność bakterii we krwi zwierzęcia
• ropnie głębokie, wymagające interwencji chirurgicznej

Migracja larw:

• larwy mogą rozprzestrzenić się do odległych zakamarków ciała, powodując rozległe uszkodzenia oczu, nosa, uszu, narządów wewnętrznych

Konsekwencje długoterminowe:

• trwałe blizny i uszkodzenia ciała
• utrata sierści w miejscu inwazji larw
• przewlekłe stany zapalne skóry
• osłabienie układu immunologicznego

Rokowania:

• przy szybkiej interwencji (1 do 5 dni) – doskonałe
• przy interwencji w średnim stadium (5 – 14 dni) – dobre, przy założeniu intensywnej terapii
• w zaawansowanym stadium (powyżej 14 dni) – ostrożne, możliwe trwałe uszkodzenia, sepsa, śmierć

Uwaga!

Nieleczona muszyca może zabić psa w ciągu dwóch do czterech tygodni od zakażenia. Najczęstszym powodem śmierci jest sepsa lub niewydolność wielonarządowa.

Co robić po wykryciu larw much? Pierwsze kroki przed wizytą u weterynarza

Jeśli zauważyłeś/zauważyłaś larwy much na skórze psa udaj się z nim jak najszybciej do weterynarza. Poniżej przedstawiamy szczegółowe wskazówki, w jaki sposób wesprzeć czworonoga w domu, jeśli do wizyty w klinice weterynaryjnej ma dojść w późniejszym czasie.

Działania krok po kroku:

• zachowaj spokój – zdenerwowanie nie pomoże ani Tobie, ani Twojemu psu

• wykonaj zdjęcie miejsca na skórze psa, gdzie zobaczyłeś/zobaczyłaś larwy – przedstaw je potem weterynarzowi

• załóż psu kołnierz ochronny na szyję, by nie lizał i nie wygryzał zakażonych larwami miejsc

• jeśli nie masz pod ręką kołnierza, przypilnuj psa, by ten nie sięgał pyskiem do zainfekowanych przez robaki miejsc

• jeśli możesz, usuń pęsetą te larwy, które widzisz na skórze. Zrób to tylko z wyraźnie widocznymi larwami. Nie ruszaj robaków będących pod skórą!

• oczyść miejsce wilgotnym gazikiem – nie kąp psa!

• jeśli posiadasz preparat antyseptyczny (nie na bazie alkoholu), przetrzyj nim miejsce na skórze psa

• nakryj to miejsce czystym gazikiem lub opatrunkiem, by muchy nie mogły składać w tym miejscu nowych jaj

• udaj się jak najszybciej do weterynarza! Czynności, które powyżej wymieniliśmy nie są leczeniem, tylko wsparciem. Tylko weterynarz może skutecznie wyleczyć psa z muszycy.

Leczenie muszycy u psa – co robi weterynarz?

Lekarz weterynarii w pierwszej kolejności ocenia ogólny stan czworonożnego pacjenta: głębokość ran, ilość larw oraz czy nie wystąpił wstrząs toksyczny. Następnie wprowadza psa w znieczulenie, mechanicznie usuwa larw ze skóry i zleca leczenie farmakologiczne. Ponadto opiekun otrzymuje wskazówki, w jaki sposób postępować z chorym psem w domu.

Etap pierwszy – mechaniczne usunięcie larw

Jeśli larwy much wgryzły się pod skórę, lekarz aplikuje psu lekką sedację lub znieczulenie. Jednocześnie może podać zwierzęciu leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Usuwanie larw z ciała jest bowiem bardzo bolesnym procesem.

Przed podjęciem się usuwania larw z ciała, weterynarz goli sierść psa do skóry, by uzyskać dostęp do miejsc zaatakowanych przez larw.

Lekarz mechanicznie usuwa larwy pęsetą lub innymi przyrządami chirurgicznymi.

Następnie płucze miejsce zainfekowane larwami przy użyciu roztworów antyseptycznych. Ta czynność ma pomóc w usunięciu resztek larw i martwą tkankę.

Uwaga! Nie usuwaj samodzielnie larw widocznych pod skórą psa. Nie dość, że przysporzysz mu bólu, to możesz nie być w stanie usunąć wszystkich fragmentów larw. Pozostałości robaków mogą w bliskiej przyszłości stać się powodem kolejnej infekcji.

Etap drugi – leczenie farmakologiczne

Preparaty przeciwpasożytnicze – do zwalczania larw much

• iwermektyna – podawana podskórnie; ma za zadanie zabić larwy przebywające pod skórą psa
• izoksazoliny – nowoczesne preparaty, skuteczne w zwalczaniu larw
• milbemycyna – stosowana jako kombinacja leków
• nitenpyran – szybko działający środek owadobójczy
• permetryna – stosowana miejscowo (puder, maść, spray), do zwalczania larw z powierzchni skóry

Antybiotyki i kuracja wspomagająca leczenie

Larwy much w skórze psa są bardzo często powodem infekcji bakteryjnych. Do zwalczania chorobotwórczych drobnoustrojów konieczne jest podanie psu antybiotyków.

Czas trwania kuracji oraz dawki leków określa weterynarz. W żadnym przypadku nie należy samodzielnie przerywać antybiotykoterapii.

Oprócz antybiotyków lekarz może zlecić podanie psu leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Zwierzęta odwodnione należy wspomóc płynoterapią.

Etap trzeci – pielęgnacja ran w domu

Rany na ciele psa, w które wdała się infekcja należy codziennie oczyszczać w domu preparatami zleconymi przez weterynarza.

Przez kilka dni należy również bacznie przyglądać się sierści psa, czy nie pojawiają się na niej nowe larwy.

Jeśli to możliwe, należy założyć w okna siatki zabezpieczające, by nie dopuścić, aby muchy składały kolejne jaja.

Jeśli jednak nie jest to możliwe, należy dokładnie, zgodnie z instrukcją lekarza zabezpieczyć rany na ciele psa, by muchy nie miały do nich dostępu.

Pies powinien mieć założony na szyję kołnierz, by nie wylizywał sobie ran i nie połykał preparatów medycznych ze skóry.

Ponadto pies powinien przyjmować zalecone przez weterynarza leki.

Najczęstsze błędy właścicieli

Oto zestawienie najczęstszych błędów podczas opieki nad psem chorym na muszycę:

• nie usuwaj samodzielnie larw spod skóry psa – możesz pozostawić w ranie fragmenty pasożytów, co w krótkim czasie może spowodować infekcje wtórne

• nie czekaj, aż problem sam zniknie! Muszyca nigdy nie przechodzi samoistnie! Zwlekając narażasz psa na ogromne cierpienie, poważne skutki zdrowotne ze śmiercią włącznie

• nie aplikuj na rany psa żadnych preparatów, których nie zatwierdził weterynarz! Stosuj tylko te, zalecone przez specjalistę

• nie nacinaj, nie ściskaj larw – mogą wydzielać toksyny

• nie myj ran na ciele psa zwykłą wodą, używaj preparatów antyseptycznych, bez dodatku alkoholu

• nie aplikuj na uszkodzoną skórę psa preparatów przeciwpasożytniczych, chyba, że lekarz zaleci inaczej

• nie przerywaj antybiotykoterapii

Często zadawane pytania (FAQ)

Czy muszyca u psa jest zaraźliwa dla innych zwierząt lub ludzi?

Ludzie i zdrowe ogólnie zwierzęta nie zarażą się muszycą, o ile larwy much nie będą miały styczności z uszkodzoną skórą i otwartą raną na ich ciele. Dlatego zalecana jest ostrożność i czujność podczas opatrywania i pielęgnowania chorego na muszycę psa.

Jak długo trwa leczenie muszycy u psa?

Leczenie chorego na muszycę psa trwa od dwóch do czterech tygodni, przy założeniu, że zwierzak otrzyma pomoc na wczesnym etapie choroby. W ciężkich przypadkach może być konieczna hospitalizacja, co wydłuża leczenie i rekonwalescencję.

Czy pies po przebytej muszycy może się zarazić ponownie?

Tak, przebycie muszycy nie daje psu żadnej ochrony przed ponowną chorobą wywoływaną przez muchy.

Podsumowanie

Muszyca (myjaza) u psa to groźna, szybko postępująca choroba pasożytnicza wywoływana przez larwy much. Pasożyty żerują na uszkodzonych tkankach ciała zwierzęcia, a wraz z upływającym czasem, wgryzają się coraz głębiej w ciało, do mięśni i kości.

Wczesne rozpoznanie inwazji larw much jest kluczowe w zwalczeniu myjazy. Opiekuna powinny zaniepokoić białe robaczki w okolicy ran na ciele psa, intensywny zapach zgnilizny i kompulsywne drapanie się czworonoga.

Pamiętaj, muszyca nigdy nie przechodzi samoistnie, a zwlekanie przed udaniem się z psem do kliniki weterynaryjnej może się skończyć dla niego sepsą i śmiercią.