Twój kot może mieć robaki. Tak, nawet ten, który nigdy nie opuszcza mieszkania. To częsty problem zdrowotny u kotów, nie tylko tych wypuszczanych z domu. W poniższym materiale opiszemy rodzaje pasożytów, pomożemy Ci rozpoznać objawy robaczycy, dowiesz się, kiedy należy udać się do weterynarza i w jaki sposób zapobiegać inwazji robaków u swojego pupila.

Robaki u kota – przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie w przyszłości

Z lektury materiału dowiesz się, jakie rodzaje pasożytów wewnętrznych zagrażają Twojemu kotu, w jaki sposób czworonóg manifestuje robaczycę, kiedy sytuacja zdrowotna zwierzaka wymaga pilnej interwencji weterynaryjnej oraz jak skutecznie zapobiegać robaczycy. Poznasz również ryzyko, jakie niesie ze sobą choroba pasożytnicza dla Ciebie i członków Twojej rodziny.

Robaki u kota – rodzaje pasożytów wewnętrznych

U kotów najczęściej jest diagnozowanych kilka rodzajów pasożytów wewnętrznych, których obecności w organizmie zwierząt towarzyszą specyficzne objawy. W różny sposób również koty zarażają się tymi robakami. Znajomość symptomów oraz dróg transmisji pozwoli Ci łatwiej zidentyfikować zagrożenie i zapobiec mu na przyszłość.

Glisty (Toxocara cati)

Glista kocia to najczęściej spotykany rodzaj pasożyta układu pokarmowego kota.

Wygląd:

• białe, dość długie robaki (do 10 cm) przypominające nitki makaronu spaghetti

Miejsce bytowania:

• jelito cienkie

Droga zakażenia:

• kocięta zarażają się pijąc mleko matki zarażonej toksokarozą

• dorosłe osobniki padają ofiarami glisty zjadając mięso upolowanych gryzoni, w tkankach których przebywają otorbione cysty pasożyta, wylizując sobie łapy, do których przyczepiły się drobinki zanieczyszczonej gleby, pijąc zainfekowaną wodę

Charakterystyczne objawy:

• wymioty (z widocznymi gołym okiem robakami w zwracanej treści)
• wzdęty brzuch (głównie u kociąt)
• spadek masy ciała przy prawidłowej podaży karmy

Zagrożenie dla ludzi:

• toksokaroza – obecność larw w organizmie człowieka może spowodować szereg poważnych komplikacji zdrowotnych (larwy glisty migrują w okolice oczu, mózgu, wątroby, płuc). Toksokaroza jest szczególnie niebezpieczna dla dzieci!

Tasiemce (Dipylidium caninum)

Tasiemiec psi, wbrew swej nazwie atakuje również układ pokarmowy kotów. Charakteryzuje się długim, segmentowym wyglądem.

Wygląd:

• białe segmenty przypominające ziarna ryżu lub pestki ogórka, o wielkości 2 -3 mm

Miejsce bytowania:

• jelito cienkie

Droga zakażenia:

• tasiemiec psi wykorzystuje do infestacji kota innego pasożyta, pchłę. Zakażone pchły prowokują kota do wylizywania i wygryzania swędzących miejsc i zwierzak mimowolnie połyka zarażone tasiemcem owady
• zjadając surowe mięso zainfekowane tasiemcem

Charakterystyczne objawy:

• świąd odbytu
• nadmierne zainteresowanie okolicami okołoodbytowymi

Zagrożenia dla ludzi:

Tasiemiec psi nie stanowi większego zagrożenia dla człowieka.

Uwaga! Najczęściej popełnianym przez opiekunów błędem przy zwalczaniu/zapobieganiu tasiemczycy u kota jest zaniechanie eliminacji pcheł z otoczenia. Problem związany w tasiemcem powraca w ciągu kilku tygodni.

Tęgoryjce (Ancylostoma)

Tęgoryjce to drobne robaki układu pokarmowego żywiące się krwią swego żywiciela. Inwazja tęgoryjców jest szczególnie groźna dla kociąt, gdyż grozi wystąpieniem niebezpiecznej dla życia anemii.

Wygląd:

• drobne, cienkie robaki o długości do 1,5 cm

Miejsce bytowania:

• jelita

Sposób żerowania:

• krew pobierana przez pasożyta wprost ze ścianek jelit

Droga zakażenia:

• kocięta zarażają się pijąc mleko matki zarażonej robakami

• dorosłe osobniki padają ofiarami tęgoryjca zjadając mięso upolowanych gryzoni, w tkankach których przebywa pasożyt, wylizując sobie łapy, do których przyczepiły się drobinki zanieczyszczonej ziemi

Charakterystyczne objawy:

• biegunka w domieszka krwi
• blada błona śluzowa dziąseł
• osłabienie
• anemia

Uwaga! Sygnałem alarmowym dla opiekuna kota powinna być bladość dziąseł przy jednoczesnym osłabieniu zwierzaka. To sytuacja zagrożenia życia czworonoga!

Zagrożenie dla ludzi:

• Przypadkowe połknięcie inwazyjnej formy tęgoryjca nie jest poważnym zagrożeniem dla człowieka. Do najczęściej występujących objawów zarażenia tym pasożytem należy zespół larwy wędrującej powodujący miejscowy stan zapalny skóry.

Nicienie płucne (Aelurostrongylus abstrusus)

Nicień płucny to pasożyt bytujący w układzie oddechowym kota, wywołujący swą obecnością szereg objawów chorobowych, które mogą być mylnie łączone z astmą. W ciężkich przypadkach zarażenie tym pasożytem może prowadzić do odoskrzelowego zapalenia płuc, a nawet do śmierci zwierzęcia. W Europie nicienie płucne u kotów są diagnozowane głównie na południu kontynentu.

Wygląd:

• pasożyty są trudno widoczne gołym okiem
• cechą charakterystyczną jest ogonek wygięty w literę S
• samice robaka osiągają 10-14 mm, a samce około 6mm

Miejsce bytowania:

• pęcherzyki płucne, oskrzeliki, krtań

Sposób żerowania:

• tkanki płuc, krew, śluz z dróg oddechowych żywiciela

Droga zakażenia:

• larwy nicieni są połykane przez żywicieli pośrednich (żaby, ślimaki, myszy, ptaki). Zarażone nicieniami płazy, mięczaki i zwierzęta padają ofiarami polowań kotów. Pasożyty trafiają do układu pokarmowego kotów, a następnie wraz z krwią migrują do układu oddechowego tych czworonogów

Charakterystyczne objawy:

• uporczywy kaszel
• ciężki, świszczący oddech
• kichanie
• wysięk z nosa
• duszności
• brak apetytu
• apatia

Uwaga! Inwazja nicieni u kota może być mylnie traktowana jako infekcja układu oddechowego lub astma. Przewlekły kaszel u wychodzącego kota powinien skłonić opiekuna do wzięcia pod uwagę obecności nicieni płucnych u zwierzaka.

Zagrożenie dla ludzi:

• Nie stanowią zagrożenia dla człowieka.

Pierwotniaki (Giardia lamblia, Isospora felis, Toxoplasma gondi)

Organizmy pierwotniacze to mikroskopijne pasożyty, niewidoczne gołym okiem, wywołujące u kota szereg symptomów chorobowych.

• lamblie (Giardia) – pasożyt bytujący w układzie pokarmowym; przedostaje się do organizmu wraz z zanieczyszczoną wodą, ziemią, pokarmem. U kotów wywołuje wymioty, biegunkę i ogólne osłabienie. Pasożyt może stanowić zagrożenie zdrowotne dla ludzi o obniżonej odporności, osób starszych i dzieci; wywołuje dolegliwości ze strony układu pokarmowego

• kokcydia (Isospora felis) – pasożyt kolonizujący jelita kota. Szczególnie niebezpieczny dla kociąt; może wywoływać krwawą biegunkę. Nie stanowi ryzyka dla zdrowia człowieka.

• toksoplazmoza (Toxoplasma gondii) – u zdrowego kota, o dobrej ogólnej kondycji zdrowotnej może występować w formie bezobjawowej, jednak spadek odporności zwierzęcia może skutkować wystąpieniem takich symptomów jak: gorączka, biegunka, wymioty, osłabienie, spadek masy ciała, duszności, objawy neurologiczne i okulistyczne. Zarażenie T. gondi jest zagrożeniem dla kociąt. Toksoplazmoza jest bardzo niebezpieczna dla kobiet w ciąży oraz dla osób o obniżonej sprawności układu immunologicznego. Może powodować wady rozwojowe u płodu człowieka.

Po czym poznać, że kot ma robaki?

Wiele z wymienionych wyżej infekcji pasożytniczych może przebiegać przez długi czas u kota bezobjawowo. Zwłaszcza, jeśli pupil jest dorosły, w dobrej ogólnej kondycji i posiada sprawny układ odpornościowy. Jednak młody wiek zwierzęcia oraz nagły spadek odporności, związany przykładowo ze stresem, inną chorobą, podeszłym wiekiem, może drastycznie zmienić sytuację i przerodzić się w poważny problem zdrowotny. Dlatego ważne jest, by poddawać kota regularnym badaniom przesiewowym kału.

Objawy ze strony układu pokarmowego towarzyszące robaczycy u kota:

• wymioty (czasem z widocznymi gołym okiem robakami)
• biegunka (czasem z krwią, śluzem, o zmienionej barwie i zapachu)
• wzdęcie powłok brzusznych (częste u kociąt z glistnicą)
• utrata wagi mimo normalnej podaży karmy

Symptomy skórne:

• świąd okolic okołoodbytowych
• pogorszenie stanu sierści (włosy łamliwe, szorstkie, matowe)

Objawy behawioralne:

• apatia
• saneczkowanie – tarcie zadem o podłoże
• osłabienie
• niechęć do zabawy, kontaktów z opiekunem

Symptomy oddechowe (występujące przy inwazji nicieni płucnych)

• uporczywy, przewlekły kaszel
• kichanie
• wysięk z nosa
• duszności
• świszczący oddech

Robaki widoczne gołym okiem

• białe, nitkowate robaki widoczne w odchodach lub/i w wymiotach (inwazja glist)
• białe, blado żółte robaki o wyglądzie ziaren ryżu lub pestek ogórka (tasiemczyca) w kale kota lub w jego najbliższym otoczeniu

Ważna informacja!

Pamiętaj, że wiele infekcji pasożytniczych u kota przebiega bezobjawowo, zwłaszcza jeśli zwierzak jest dorosły, ogólnie zdrowy, a jego układ immunologiczny sprawny. Regularne sprawdzanie kału kota (przynajmniej dwa razy do roku) jest pewną, sprawdzoną metodą diagnostyczną robaczycy u czworonoga.

Kiedy obserwować vs kiedy działać?

Jeśli Twój kot wykazuje objawy saneczkowania, czyli przesuwania się po podłożu przy jednoczesnym unoszeniu tylnych łap (świąd okolic okołoodbytowych), lecz jest w dobrej kondycji, nie manifestuje złego samopoczucia (ma prawidłowy apetyt, chętnie się bawi), udaj się po poradę do weterynarza w ciągu dwóch, trzech dni.

Jeśli jednak zwierzak wymiotuje (widoczne robaki w wymiocinach), ma uporczywą biegunkę (z domieszką krwi), kaszle, a jego dziąsła przybrały blady odcień – udaj się z nim do kliniki weterynaryjnej jak najszybciej.

W jaki sposób koty się zarażają?

Najczęściej zarażają się robakami koty wychodzące, mające styczność z innymi zwierzętami, ich odchodami, polujące, pijące wodę z przypadkowych zbiorników (kałuże, stawy). Jednak należy podkreślić, że nawet koty niewychodzące mogą zostać zainfekowane pasożytami wewnętrznymi. Jaja robaków mogą zostać bowiem przyniesione do mieszkania na butach, a pchły (zarażone tasiemcem) żerujące na psie mieszkającym w tym samym domu mogą migrować na kota.

Główne drogi transmisji pasożytów wewnętrznych na kota:

• droga laktogenna – kocięta zarażają się pijąc mleko matki zarażonej glistami
• spożycie mięsa upolowanych ptaków, gryzoni, jaszczurek, w tkankach których bytują pasożyty
• przypadkowe połknięcie pchły zarażonej tasiemcem psim
• kontakt z glebą zainfekowaną jajami czy larwami pasożytów (koty wylizując sobie łapy zjadają pasożyty)
• jedzenie ślimaków zakażonych nicieniami płucnymi
• kontakt z jajami pasożytów przyniesionymi na torbie, butach, ubraniu opiekuna

Mit:

“Mój kot nie wychodzi z domu, więc na pewno nie ma robaków” – to często popełniany przez opiekunów kotów niewychodzących błąd. Jaja pasożytów mogą trafić do domu na podeszwach butów, ubraniu, torbie sklepowej. Koty niewychodzące również powinny być objęte opieką przeciwpasożytniczą.

Pasożyty u kota a człowiek – czy można się zarazić?

Tak, niektóre choroby pasożytnicze to zoonozy, czyli posiadają potencjał przeniesienia się na organizm ludzki. Wprawdzie człowiek nie jest dla tych pasożytów idealnym środowiskiem do rozwoju (nie jest żywicielem ostatecznym), lecz już sama obecność tych pasożytów może skutkować niebezpiecznymi powikłaniami zdrowotnymi.

Szczególną troską w aspekcie ochrony przeciwpasożytniczej powinny zostać objęte dzieci, osoby starsze oraz chorzy o obniżonej odporności.

Zagrożenia zoonotyczne:

• toksokaroza, odzwierzęca choroba pasożytnicza, wywoływana przez glisty Toxocara cati lub/i Toxocara canis. Larwy pasożyta, po przedostaniu się do układu pokarmowego człowieka przenikają do wątroby, płuc, mózgu, w okolice oczu wywołując objawy chorobowe.
• tasiemczyca – przypadki zarażenia człowieka są rzadkie, lecz możliwe
• tęgoryjce – larwy pasożyta mogą wywołać zespół larwy wędrującej, powodującej zmiany zapalne skóry
• toksoplazmoza – odzwierzęca choroba pasożytnicza stanowiąca realne niebezpieczeństwo dla kobiet w ciąży (ryzyko wad płodu)

Grupy szczególnie narażone na zainfekowanie pasożytami odzwierzęcymi:

• dzieci – brak wyrobionych nawyków mycia rąk przed posiłkiem, wkładanie różnych przedmiotów do ust, zabawa w piaskownicy
• kobiety w ciąży
• osoby o obniżonej odporności

Profilaktyka w domu:

• mycie rąk po każdorazowym kontakcie z kotem, jego kuwetą
• każdorazowe mycie rąk przed jedzeniem
• regularne odrobaczanie kota (minimum dwa razy w roku)
• zabezpieczenie piaskownic, by koty nie mogły się tam załatwiać
• częsta wymiana żwirku w kuwetach

Praktyczna wskazówka:

Jeśli u Twojego kota zostały zdiagnozowane pasożyty wewnętrzne, a w rodzinie przebywają dzieci, skonsultuj się z lekarzem rodzinnym i powiedz mu o tym fakcie. Może zlecić badania kontrolne w celu potwierdzenia lub wykluczenia pasożytów u dzieci.

Leczenie robaków u kota

Leczenie pasożytów wewnętrznych u kota wymaga dokładnej diagnostyki, kompleksowego działania oraz celowanej farmakoterapii.

Leki (substancje czynne) według rodzaju pasożyta:

• glisty, nicienie jelitowe – fenbendazol, pyrantel, milbemycyna (od trzech do pięciu dni)
• tasiemce – praziquantel (zwykle jedna dawka)
• nicienie płucne – fenbendazol, moksydektyna, selamektyna
• tęgoryjce – fenbendazol, pyrantel
• pierwotniaki – metronidazol, fenbendazol, antybiotyki

Forma podawania leków:

• tabletki – uwaga! opiekunowie wybrednych kotów zgłaszają problemy przy podawaniu tabletek
• krople typu spot-on – wygodne w aplikacji krople podawane na skórę karku zwierzęcia
• pasty – dla kociąt i wybrednych kotów (często smakowe)

Wskazówki podczas leczenia:

• przy silnej inwazji pasożytów wskazane jest powtórzenie kuracji po 14 dniach
• dieta lekkostrawna
• probiotyki wspierające pracę jelit
• dezynfekcja kuwet
• pranie posłań
• dokładne sprzątanie podłóg i pranie tekstyliów (koce, tapicerka, dywany)
• eliminacja pcheł z mieszkania – kluczowe przy inwazji tasiemca psiego

Pamiętaj! Jeśli przez dwa, trzy dni w odchodach kota poddanego leczeniu pojawią się robaki, nie martw się. To znak, iż lekarstwa działają, a organizm kota pozbywa się martwych pasożytów.

Uwaga!

Częstym błędem popełnianym przez opiekunów zwierząt jest samodzielne leczenie kotów lekarstwami dostępnymi w sklepach zoologicznych. Preparaty do leczenia tasiemczycy nie zadziałają na glisty i odwrotnie. Przy podejrzeniu robaczycy u kota konieczna jest konsultacja weterynaryjna, wykonanie badań laboratoryjnych i podanie lekarstw dedykowanych określonej grupie pasożytów.

Praktyczne wskazówki

W leczeniu robaczycy u kota, oprócz farmakoterapii, konieczne jest wprowadzenie szeregu działań wspierających, których celem jest zapobieżenie reinfekcji pasożytów. Higiena bezpośredniego środowiska kota ma tu kluczowe znaczenie.

Działania krok po kroku:

• wypierz wszelkie tekstylia, z którymi kot ma bezpośrednią styczność (posłania, koce, miękkie zabawki) w temperaturze 60 stopni Celsjusza
• odkurz całe mieszkanie, a worek z odkurzacza wyrzuć natychmiast na zewnątrz
• umyj podłogi korzystając z płynu odkażającego
• codziennie sprzątaj odchody kota z kuwety (usuwasz w ten sposób jaja pasożytów)
• zachowaj higienę rąk po każdorazowym sprzątaniu kuwety i po każdym kontakcie z kotem
• podaj kotu preparat przeciwpchelny (kluczowe działanie przy podejrzeniu tasiemczycy)
• jeśli w Twoim domu mieszka więcej zwierząt niż jeden kot, podaj im wszystkim jednocześnie preparat na odrobaczanie

Praktyczna wskazówka

Posłanie kota pierz regularnie co tydzień, dwa w temperaturze 60 stopni Celsjusza, a kuwetę dezynfekuj przynajmniej raz w tygodniu. To podstawa profilaktyki nawrotów choroby pasożytniczej.

Jak często odrobaczać kota? Schemat profilaktyki

• kocięta w wieku od trzech do dwunastu tygodni życia odrobacza się co dwa tygodnie, poczynając od trzeciego tygodnia życia
• młode koty, w wieku od trzech do sześciu miesięcy odrobacza się co miesiąc
• koty dorosłe, niewychodzące – co sześć miesięcy
• koty dorosłe, wychodzące z domu (grupa wysokiego ryzyka) – co jeden do trzech miesięcy
• kotki w ciąży – przed kryciem oraz przed wydaniem na świat kociąt (ochrona kociąt)

Dodatkowe zalecenia

• regularne badanie laboratoryjne kału – minimum dwa razy w ciągu roku (również koty niewychodzące)
• przy adopcji nowego kota, konieczne jest natychmiastowe zlecenie badań i odrobaczenie
• podobne działanie (j.w.) po każdorazowym kontakcie kota z bezdomnymi zwierzętami

Praktyczna wskazówka

Ustaw przypomnienie w telefonie (funkcja: kalendarz), by nie pominąć kolejnego terminu odrobaczania kota.

Zapobieganie w przyszłości – jak chronić kota przed robakami?

Profilaktyka przed inwazją pasożytów wewnętrznych u kota składa się z kilku kluczowych elementów:

• regularne odrobaczanie według podanego schematu
• zabezpieczenie kota przed pchłami (przez cały rok)
• codzienne sprzątanie odchodów z kuwety
• dezynfekcja kuwety raz w tygodniu
• pranie legowiska w temperaturze 60 stopni Celsjusza co tydzień, dwa
• unikanie karmienia surowym, nie przebadanym mięsem (ryzyko przypadkowego spożycia cyst pasożytów)
• ograniczenie możliwości polowania kota (główna droga transmisji pasożytów wewnętrznych)
• regularne badanie laboratoryjne kału – przynajmniej dwa razy w roku
• zdejmowanie butów przed wejściem do domu (zminimalizowanie ryzyka przyniesienia na nich jaj pasożytów lub pcheł)

Najczęstsze błędy właścicieli kotów:

• “Mój kot nie wychodzi z domu, więc nie potrzebuje odrobaczania” – FAŁSZ
• “Stosowanie preparatów przeciw pchłom wyłącznie latem” – FAŁSZ – cykl rozwojowy pcheł w domu obejmuje cały rok
• Rezygnacja z okresowych badań laboratoryjnych kału – wiele infekcji pasożytniczych przebiega bezobjawowo

Często zadawane pytania (FAQ)

Jak wyglądają robaki u kota?

Białe, nitkowate robaki w odchodach lub na sierści kota to najprawdopodobniej larwy glisty, a małe, białe lub żółte, przypominające pestki ogórka lub ziarna ryżu w kale lub w najbliższym otoczeniu czworonoga to najpewniej segmenty tasiemca.

Co ile odrobaczać kota domowego?

Koty nigdy nie opuszczające domu czy mieszkania powinny być odrobaczane przynajmniej dwa razy do roku. Koty z grupy wysokiego ryzyka (wychodzące, polujące) powinny przyjmować preparaty odrobaczające co miesiąc do trzech miesięcy.

Kocięta w wieku od trzech tygodni do trzech miesięcy życia odrobacza się co dwa tygodnie, zaczynając od trzeciego tygodnia po narodzinach.

Młode koty w wieku od trzech do sześciu miesięcy odrobaczać należy co miesiąc. Kotki w ciąży obejmuje się opieką odrobaczającą tuż przed kryciem oraz tuż przed narodzinami miotu.

Co zrobić, gdy kota ma pierwotniaki?

Leczenie infekcji pierwotniaczej u kota polega na podawaniu zwierzakowi leków na bazie metronidazolu, fenbendazolu oraz antybiotyków. Ponadto konieczne jest wprowadzenie diety lekkostrawnej oraz wsparcia probiotykami. Pasożytnicze infekcje pierwotniacze u kota mają tendencję do nawrotów, więc w leczeniu tych chorób kluczowe znaczenie ma rygorystyczne zachowanie higieny kuwet, wymiana żwirku, dezynfekcja otoczenia czworonoga oraz staranne mycie rąk.

Podsumowanie

Robaki u kotów to jeden z powszechniejszych problemów zdrowotnych, z jakimi zgłaszają się opiekunowie tych zwierząt do poradni weterynaryjnych. Na szczęście medycyna weterynaryjna oferuje szeroki wachlarz środków pozwalających na skuteczne leczenie oraz zapobieganie chorobom pasożytniczym.

Najczęściej koty zarażają się glistami, tasiemcami, tęgoryjcem, pierwotniakami oraz nicieniami płucnymi. Należy pamiętać, iż wiele z infekcji pasożytniczych przebiega u kotów bezobjawowo. Dlatego tak ważne jest, by poddawać koty regularnemu odrobaczaniu (zgodnie z podanym wyżej schematem), oraz okresowemu badaniu laboratoryjnemu kału. Nie wolno zapominać o ochronie przeciwpchelnej zwierzaków (przez cały rok), by uniknąć zachorowaniu na tasiemczycę.

Pamiętaj, że wiele z odzwierzęcych chorób pasożytniczych to zoonozy, a w grupie wysokiego ryzyka są dzieci, osoby starsze oraz przewlekle chorzy.