Czy Twój pies uporczywie się drapie? A może na jego skórze powstały wyłysienia czy zaczerwienienia? Zapalenie skóry u psa to dość częsty problem dermatologiczny, z jakim zgłaszają się opiekunowie do kliniki weterynaryjnej. Przyczyn tego stanu może być wiele: od alergii po infekcje bakteryjne. Sprawdź, jak możesz pomóc swojemu pupilowi.

Zapalenie skóry u psa – przyczyny, rodzaje i jak je leczyć?

Z poniższego materiału dowiesz się, jakie są rodzaje zapalenia skóry u psa, nauczysz rozpoznawać charakterystyczne symptomy towarzyszące poszczególnym jednostkom chorobowym, zrozumiesz, czemu fachowa diagnoza jest kluczowa dla skuteczności terapii i poznasz sprawdzone sposoby leczenia infekcji dermatologicznych.

Czym jest zapalenie skóry u psa?

Zapalenie skóry (dermatoza) to ogólne określenie grupy przewlekłych lub ostrych schorzeń dermatologicznych, których jednym z najczęstszych objawów jest świąd, obrzęk lub zaczerwienienie skóry u psa. Często zapalenie skóry jest reakcją układu immunologicznego na czynniki uznane przez układ odpornościowy za zagrożenie (alergie).

• Zapalenie może wystąpić w formie lokalnej, ograniczone do danego obszaru skóry, uogólnionej lub rozproszonej

• W częstych przypadkach zapalenie skóry jest reakcją obronną organizmu na czynniki uznane mylnie przez układ odpornościowy za inwazyjne (alergie). Wtedy odpowiedź układu immunologicznego może być nadmierna i gwałtowna, niewspółmierna do faktycznego ryzyka

• Stan przewlekłego zapalenia skóry prowokuje zwierzę do kompulsywnego drapania się, wygryzania sierści i w efekcie prowadzi do uszkodzenia naskórka, a w następstwie – do infekcji wtórnych, co pogarsza kondycję skóry psa

• Świąd skóry jest dominującym objawem choroby. Pojawia się często przed widocznymi gołym okiem zmianami na skórze psa

Główne typy zapalenia skóry

Do głównych rodzajów zapalenia skóry u psa zaliczamy:

• atopowe zapalenie skóry AZS
• alergiczne pchle zapalenie skóry APZS
• zapalenie kontaktowe
• bakteryjne ropne zapalenie skóry
• zapalenie grzybicze
• zapalenie łojotokowe
• zapalenie fałdów skórnych

Każdy typ zapalenia skóry wynika z innych przyczyn, charakteryzuje się odmiennymi symptomami i wymaga innego podejścia terapeutycznego. Zrozumienie różnic pomoże Ci w lepszy sposób komunikować się z lekarzem weterynarii.

Atopowe zapalenie skóry (AZS) – alergia na środowisko

AZS to przewlekła (często genetycznie uwarunkowana) choroba skórna u psa, u podstaw której leży nadmierna reakcja układu immunologicznego zwierzęcia na czynniki ze środowiska. Czynniki (alergeny), które w większości przypadków nie są groźne i nie powinny wywoływać reakcji obronnej organizmu. To jedna z najczęściej występujących przyczyn kompulsywnego świądu u psów.

Czynnikami alergizującymi mogą być:

• pyłki roślin – traw, kwiatostanu drzew, krzewów, chwastów. Cechą charakterystyczną jest sezonowość występowania objawów (wiosna/lato)
• roztocza kurzu domowego – problem całoroczny, nasilenie symptomów następuje w okresie grzewczym
• pleśń – wilgotne pomieszczenia, piwnice, łazienki
• sierść innych zwierząt
• zanieczyszczenie powietrza – dym nikotynowy, z pieca
• detergenty używane w środkach używanych do sprzątania, ochrony roślin

Predyspozycje rasowe:

• labrador retriever, golden retriever – bardzo wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia
• buldog francuski, west highland white terrier
• owczarek niemiecki, shi tzu, shar pei

Pierwsze oznaki nadwrażliwości na alergeny pojawiają się zwykle wcześnie, między szóstym a trzecim rokiem życia.

Skóra psa atopika charakteryzuje się osłabioną barierą wodno – lipidową, co skutkuje jej wysuszeniem i łatwiejszą przepuszczalnością czynników alergizujących.

Świąd wywołany reakcją obronną organizmu prowadzi do naruszenia integralności naskórka oraz infekcji wtórnych: bakteryjnych i grzybiczych.

AZS jest chorobą przewlekłą, wymaga długotrwałej, złożonej terapii i nie jest całkowicie wyleczalna.

Charakterystyczne lokalizacje na ciele psa:

• łapy, przestrzenie wokół palców
• pysk, okolice oczu
• uszy
• pachwiny
• brzuch

Alergiczne pchle zapalenie skóry (APZS) – reakcja na ślinę pcheł

Alergiczne pchle zapalenie skóry u psa występuje, gdy układ immunologiczny zwierzęcia reaguje obronnie na specyficzne białka ze śliny pcheł. Wystarczy jedno ukąszenie pasożyta zewnętrznego, by u psa alergika doszło do silnej reakcji.

Kluczowe informacje o APZS:

• to jeden z najczęściej występujących problemów dermatologicznych u psów
• reakcja obronna organizmu aktywuje się już po jednym ukąszeniu pchły
• układ odpornościowy psa reaguje odpowiedzią alergiczną na białka ze śliny pasożytów zewnętrznych
• świąd występujący u psów alergików może być nieproporcjonalnie dokuczliwy w stosunku do ilości pasożytów

Dlaczego często nie widzimy pcheł na sierści psa?

• pies reaguje na ukąszenia pcheł wygryzaniem i wylizywaniem skóry i sierści, jednocześnie połyka pasożyty
• pies może przynieść pchły podczas przelotnego kontaktu z innym osobnikiem, na łapach, jak również jaja lub larwy pcheł mogą przedostać się do mieszkania na butach opiekuna (z piwnicy, gdzie żyją szczury, myszy czy koty) lub na spodniach czy torbie z zakupami
• większość populacji pcheł znajduje się w bezpośredniej bliskości psa (na posłaniu, w szczelinach podłogi, dywanach, kocach), a tylko nieliczne osobniki żyją na sierści psa
• inne zwierzęta domowe mogą być źródłem inwazji pcheł (inny pies czy kot)

Charakterystyczne objawy inwazji pcheł:

• świąd w okolicy ogona, grzbietu, łap
• zaczerwienienia, strupy, wysłysienia w miejscach ukąszeń pcheł
• saneczkowanie (pocieranie zadem o podłogę czy ziemię)
• ciemne kropki na skórze i sierści (odchody pcheł, w których znajduje się niestrawiona krew zwierzęcia)

Test na obecność pcheł:

• przeczesz grzebieniem sierść psa nad jasnym, wilgotnym ręcznikiem
• czarne kropki połóż na mokrej bibule lub zwilżonej chusteczce
• pocieraj kropki po mokrej powierzchni materiału
• jeśli dojdzie do rozmazania, a kropki przybiorą brązowy lub/i czerwony kolor, to znak, iż masz do czynienia z odchodami pcheł

Zapalenie kontaktowe – reakcja na drażniące substancje

Kontaktowe zapalenie skóry u psa to miejscowa reakcja o podłożu alergicznym lub podrażnienie naskórka będące efektem kontaktu z substancją drażniącą. Ten typ zapalenia skóry objawia się silnym świądem, zaczerwienieniem i wyłysieniem w bezpośrednim miejscu kontaktu alergenu (lub czynnika drażniącego) ze skórą.

Typowe substancje drażniące:

• środki chemii domowej, używanej do czyszczenia i sprzątania w mieszkaniu
• wybielacze
• szampony i kosmetyki (głównie nieprzystosowane do pH skóry psa)
• plastik używany do produkcji misek
• środki ochrony roślin używane w ogrodzie czy na uprawach polnych
• nawozy
• środki stosowane do posypywania oblodzonych i zaśnieżonych chodników czy ulic
• niektóre trawy i krzewy ogrodowe i polne
• syntetyczne tkaniny (ubranka dla psów, obroże, dywany, chodniki)
• jad ze śliny owadów (pszczoły, komary, osy, meszki)

Charakterystyczne lokalizacje (mniej owłosione miejsca na skórze):

• brzuch – kontakt w tracie leżenia
• pachwiny
• przestrzeń między palcami łap – kontakt z solą do posypywania chodników, ze środkami ochrony roślin
• okolice pyska – kontakt z materiałem, z którego została wykonana miska

Jak rozpoznać kontaktowe zapalenie skóry u psa?

• zmiany na skórze pojawiają się bezpośrednio i w miejscu kontaktu skóry z czynnikiem drażniącym
• wyraźnie zaznaczona granica na skórze, gdzie przebiegał kontakt z substancją alergizującą a zdrowym, niezmienionym chorobowo naskórkiem
• zmiany ustępują, gdy nastąpi eliminacja czynnika drażniące z otoczenia psa
• zmiany mogą wystąpić natychmiast po wprowadzeniu nowej substancji do mieszkania czy otoczenia czworonoga

Bakteryjne zapalenie skóry (piodermia) – infekcja gronkowcowa

Bakteryjne zapalenie skóry to dość częste schorzenie dermatologiczne, najczęściej powodowane przez aktywność gronkowca Staphylococcus pseudintermedius. Zakażenie gronkowcem zwykle występuje jako powikłanie, infekcja wtórna, wynikająca z naruszenia bariery naskórka w odpowiedzi na reakcję alergiczną, inwazję pasożytów zewnętrznych, problemy hormonalne.

Bakterie gronkowca występują powszechnie na skórze psa, zwykle nie czyniąc mu szkód. Jeśli jednak nastąpi przerwanie naskórka (w wyniku silnego świądu), dochodzi do namnożenia się bakterii i reakcji zapalnej. Piodermia jest schorzeniem wtórnym, reakcją na pierwotną przyczynę.

Przyczyny pierwotne prowadzące do piodermii to zwykle:

• alergiczne pchle zapalenie skóry APZS
• atopowe zapalenie skóry AZS
• inwazja pasożytów zewnętrznych
• zapalenie uszu
• choroby endokrynologiczne – niedoczynność tarczycy, choroba Cushinga

Rodzaje bakteryjnego zapalenia skóry:

• powierzchniowe – ograniczone do naskórka, występujące w postaci krostek, strupów, łusek

• głębokie – obejmujące głębsze warstwy skóry i naskórka oraz tkanki pod, występujące w postaci bolesnych, ropiejących ran, obrzęków, guzów, przetok ropnych, wymagające długotrwałej terapii antybiotykami

• ostre, sączące zapalenie skóry (hot spot) – pojawiające się nagle, w ciągu kilku godzin, objawiające się wilgotnymi, czerwonymi, bolesnymi ranami o intensywnym, nieprzyjemnym zapachu. Hot spot szybko się rozprzestrzenia na skórze. Często występuje u psów ras golden retriever i owczarków niemieckich

• młodzieńcze zapalenie skóry (liszaj) – rodzaj powierzchownego zapalenia, występujący u młodych osobników (do pierwszego roku życia). Wygląd zapalenia: zaczerwienienie skóry, grudki, strupy w okolicy głowy i pyska. Młodzieńcze zapalenie skóry zwykle ustępuje samoistnie

Kluczową zasadą leczenia bakteryjnego zapalenia skóry jest usunięcie pierwotnej przyczyny choroby. Jeśli bowiem nie zostanie ona usunięta, problem powróci w ciągu kilku tygodni.

Terapia piodermii polega na rozpoznaniu i eliminacji podstawowej przyczyny i wprowadzeniu antybiotyków.

Zapalenie grzybicze – nadmierny wzrost Malassezia

Drożdżaki Malassezia pachydermatis to naturalny składnik mikroflory skóry psa. Jednak w sytuacji obniżonej odporności, atopii czy nadmiernej wilgotności, dochodzi do namnożenia dermatofitów i powstaje stan zapalny.

Czym jest Malassezia?

Malassezia to nadmierny rozrost drożdżaków Malassezia pachydermatis, dermatofitów, które występują naturalnie na skórze psa. Na skórze ogólnie zdrowego zwierzaka występują nielicznie i nie powodują żadnych problemów zdrowotnych. Namnażanie dermatofitów następuje w warunkach nadmiernej wilgoci i ciepła, obniżonej odporności, osłabienia bariery skórnej i zaburzeń endokrynologicznych.

Infekcja Malassezia następuje prawie zawsze jako schorzenie wtórne do:

• atopowego zapalenia skóry AZS
• alergii pokarmowych
• zaburzeń endokrynologicznych (niedoczynność tarczycy)
• długotrwałej terapii sterydami i antybiotykami

Charakterystyczne symptomy:

• intensywny świąd – często dużo bardziej skumulowany niż przy alergii
• charakterystyczny zapach – kwaśny, drożdżowy, przypominający pieczywo lub kiszonki
• przetłuszczająca się skóra (nadmiar sebum)
• przebarwienia skóry (hiperpigmentacja)
• zgrubienia skóry

Najczęstsze lokalizacje:

• uszy – ciemna, woskowata wydzielina
• zagięcia skóry, fałdy skórne
• przestrzenie międzypalcowe
• okolice odbytu

Dlaczego problem powraca, mimo wprowadzonego leczenia?

Podobnie jak w innych przypadkach, problem grzybiczy powróci w ciągu kilku tygodni, jeśli nie zostanie usunięta pierwotna przyczyna. W przypadku zapaleń o podłożu grzybiczym, równie ważne jest jest leczenie dermatofitów (lekarstwa przeciwgrzybicze, szampony), jak i pierwotnej przyczyny (alergie, niedoczynność tarczycy).

Zapalenie seboroiczne – zaburzenie produkcji keratyny

Seborrhea (łojotok) to przewlekła choroba dermatologiczna wynikająca z zaburzeń procesu keratynizacji i nadmiernej produkcji sebum.

Rozróżniamy dwie formy seborrhea, suchą i tłustą.

• łojotok suchy (Seborrhea sicca) charakteryzuje się suchą, łuszczącą się skórą, nadmiernym łupieżem (suche, białe łuski), matową, szorstką sierścią i nieprzyjemnym zapachem (zapach może nie występować).

• łojotok tłusty (Seborrhea oleosa) cechuje oleista, tłusta skóra, intensywny, kwaśny zapach i przetłuszczająca się sierść. Łojotok tłusty często występuje w połączeniu z innymi infekcjami wtórnymi: bakteryjnymi i grzybiczymi.

Przyczyny Seborrhea:

• pierwotna (uwarunkowana genetycznie) – występuje często u psów rasy west highland terrier, cocker spaniel

• wtórna – jako powikłanie zaburzeń hormonalnych, niedoborów żywieniowych, alergii, chorób pasożytniczych

Rasy psów szczególnie podatnych – cocker spaniel, west highland terrier, basset, shar pei.

Zapalenie fałdów skóry (Intertrigo) – problemy ras brachycefalicznych

Intertrigo (wyprzenie fałdów skórnych) to powierzchowne, często ropne zapalenie skóry powstające w miejscach, gdzie fałdy skórne u psa ściśle stykają się ze sobą i trą o siebie. Problem dermatologiczny powstaje w wyniku ciągłego tarcia skóry w fałdach, ciepła i wilgoci w tym mikrośrodowisku. Intertrigo dotyka głównie psy, których skóra jest pofałdowana w okolicach pyska, sromu czy ogona.

Mechanizm powstawania wyprzenia fałdów skórnych (ropowicy fałdów skórnych)

Głębokie fałdy u psa często są wilgotne (ślina, pot, łzy), rzadko wentylowane (słaba cyrkulacja powietrza), a tarcie się o siebie ścianek skóry podczas ruchu zwierzęcia sprzyja uszkodzeniom naskórka. To idealne mikrośrodowisko dla rozwoju dermatofitów i bakterii.

Psy szczególnie narażone:

• rasy brachycefaliczne (psy o skróconej czaszce i spłaszczonej kufie) – buldog francuski, buldog angielski, mops
• rasy charakteryzują się budową ciała z fałdami skórnymi – shar pei, basset
• psy otyłe

Symptomy zapalenia fałdów skórnych:

• czerwone, wilgotne i nieprzyjemnie pachnące fałdy skórne
• wydzielina ropna z okolic fałdów
• drapanie się, ocieranie się psa o ostre kanty mebli, by pomóc sobie w świądzie skóry w miejscach zapalnych
• ból podczas dotykania
• nadżerki, owrzodzenia

Leczenie i profilaktyka

• codzienna higiena fałdów skórnych – delikatne osuszanie i wycieranie
• preparaty absorbujące wilgoć z miejsc predysponowanych do zapalenia

Objawy zapalenia skóry u psa – jak rozpoznać problem?

Jednym z wiodących symptomów (jak również pojawiający się jako pierwszy objaw, przed innymi oznakami chorobowymi) zapalenia skóry u psa jest świąd. Należy jednak pamiętać, że sam świąd pojawia się też przy innych problemach zdrowotnych psa ( inwazja pasożytów zewnętrznych). Właściwe rozpoznanie różnic pomiędzy poszczególnymi schorzeniami pomoże opiekunowi w szybszym rozpoznaniu dolegliwości czworonoga.

Główne objawy zapalenia skóry:

• świąd – symptom dominujący
• zaczerwienienie skóry – rumień, otarcia, szczególnie w okolicy pachwin, brzucha, uszu
• miejscowe wyłysienia na skórze – symetryczne lub nie
• strupy, krostki, grudki
• łuszczenie się skóry, łuski na sierści
• obrzęki
• pokrzywka

Zmiany o charakterze przewlekłym, wynikające z zaniedbań, opóźnionego leczenia:

• przebarwienia skóry
• zgrubienie miejscowe skóry
• jątrzące się rany
• krwawienie z miejsc objętych świądem
• wydzielina ropna z ran
• kwaśny zapach – cecha charakterystyczna infekcji grzybiczych i łojotoku
• ropny zapach – występujący przy bakteryjnych infekcjach wtórnych
• stan zapalny uszu – potrząsanie głową, ocieranie się o meble, uporczywe rozdrapywanie okolic na głowie, wydzielina z małżowin usznych

Zmiany w zachowaniu psa:

• drażliwość, nerwowość psa
• długotrwałe wylizywanie, wygryzanie swędzących miejsc na skórze
• ból
• niechęć do dotykania
• bolesna wokalizacja podczas drapania się
• apatia
• niechęć do ruchu, zabawy
• problemy ze snem (gwałtowne podrywanie się podczas odpoczynku, by się podrapać)

Najczęstsze lokalizacje zmian chorobowych:

• przestrzeń międzypalcowa
• pysk, okolice oczu
• uszy
• pachwiny
• brzuch
• okolice ogona, sromu u suk

Kiedy obserwować vs kiedy działać:

Jeśli pies drapie się sporadycznie, na jego skórze nie widać zmian chorobowych, a zwierzę jest w dobrej kondycji psychicznej – obserwuj go bacznie przez kilka dni, czy stan jego zdrowia nie pogarsza się.

Przy wystąpieniu intensywnego, kompulsywnego świądu i widocznych gołym okiem zmian na skórze (zaczerwienienia), nie zwlekaj. Udaj się z nim do kliniki weterynaryjnej w ciągu trzech do siedmiu dni.

Jeśli jednak zauważysz, że oprócz silnego świądu u psa widać na jego ciele strupy, wyłysienia i otwarte rany, to znak, iż należy mu udzielić fachowej pomocy w ciągu doby, do dwóch.

Ropiejące rany na skórze psa, gorączka i apatia są wskazaniem do natychmiastowej wizyty w gabinecie weterynaryjnym.

Dlaczego prawidłowa diagnoza jest kluczem do skutecznego leczenia?

Zapalenie skóry u psa może być spowodowane przez wiele różnych przyczyn. Samodzielne próby “leczenia” pupila domowymi czy nie sprawdzonymi sposobami opóźniają prawidłową terapię, potęgują cierpienie zwierzęcia i pogarszają jego stan zdrowia.

Skutecznie pomożesz swojemu psu, jeśli będziesz bacznie go obserwował, a w razie wystąpienia oznak chorobowych, udasz się z nim do lekarza weterynarii.

Dlaczego diagnoza jest tak ważna:

• różne schorzenia dermatologiczne wymagają odmiennych metod leczenia (przykładowo antybiotyki nie pomogą przy zapaleniu skóry u psa, jeśli przyczyną pierwotną jest alergia)

• leczenie zapalenia skóry u psa powróci, jeśli nie wyeliminuje się pierwotnej przyczyny

Typowe błędy popełniane przez opiekunów psów

• leczenie objawów, bez postawienia diagnozy przez lekarza

• stosowanie domowych, niesprawdzonych metod

• opóźnianie fachowej diagnostyki ze względu na koszty – koszty leczenia wzrosną, jeśli stan zdrowia psa pogorszy się

• częste zmienianie lekarza podczas terapii

Co może pójść nie tak, jeśli nie zostanie postawiona profesjonalna diagnoza?

• miesiące, czasem lata nieskutecznego leczenia

• pogorszenie stanu zdrowia psa (powierzchowne zapalenie skóry może przeistoczyć się w ropne infekcje)

• nadużywanie antybiotyków (przy częstych zmianach lekarzy) może prowadzić do nabycia przez psa oporności na te leki, co skutkuje brakiem odpowiedzi na leczenie

• cierpienie psa

• zwiększone koszty po stronie opiekuna zwierzęcia

• frustracja opiekuna

Leczenie zapalenia skóry u psa – kompleksowe podejście

Skuteczne wyleczenie zapalenia skóry u psa wymaga profesjonalnej, weterynaryjnej diagnozy, indywidualnego podejścia i zróżnicowanych metod terapii. Nie istnieje jeden, “cudowny” lek na zapalenie skóry u czworonoga. Często jest to kombinacja farmakoterapii, zmiany diety i sposobu pielęgnacji oraz rzecz najważniejsza – wyeliminowanie przyczyny pierwotnej.

W leczeniu zapalenia skóry u psa stosuje się leki przeciwświądowe, przeciwzapalne, immunosupresyjne, antybiotyki czy też wprowadza się immunoterapię alergenową (szczepionki na alergie).

W przypadku stwierdzenia alergii, konieczna jest zmiana diety (alergia pokarmowa), suplementacja czy też wprowadzenie specjalistycznych preparatów pielęgnacyjnych (przy atopowym zapaleniu skóry są to między innymi szampony, maści, kremy).

Przy alergicznym pchlim zapaleniu skóry APZS fundamentalnym czynnikiem jest całkowite wyeliminowanie pcheł z otoczenia psa.

Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą dermatologiem?

Jeśli leczenie zapalenia skóry u psa nie przynosi znaczących efektów, a trwa już co najmniej trzy miesiące lub jeśli problem dermatologiczny powraca mimo wprowadzonego leczenia, rozważ wizytę u specjalisty – dermatologa weterynaryjnego.

W przypadku Twojego psa problemem może być kombinacja różnych schorzeń lub rzadka choroba skóry.

Najczęściej to właśnie weterynarz, który do tej pory zajmował się psem kieruje opiekuna do specjalisty od problemów skórnych. Takie podejście oszczędza czas i pieniądze oraz skraca drogę powrotu do zdrowia czworonoga.

Korzyści z wizyty u dermatologa:

• zaawansowana diagnostyka – testy alergiczne, biopsja

• doświadczenie w skomplikowanych przypadkach

• indywidualny plan leczenia

• szybsza i celna diagnoza – niższe koszty

Często zadawane pytania (FAQ)

Czy zapalenie skóry u psa jest zakaźne dla ludzi?

Zapalenie skóry u psa w większości przypadkach nie stanowi najmniejszego ryzyka dla człowieka. W wyjątkowych przypadkach, jeśli osoba chora lub o znacznie obniżonej odporności zetknie się ze zwierzęciem, u którego nadmiernie namnożył się gronkowiec Staphylococcus pseudintermedius lub dermatofity Malessia pachydermatis może dojść do reakcji chorobowej.

Czy zapalenie skóry u psa można wyleczyć całkowicie?

Tak, zapalenie skóry u psa zakończy się sukcesem, jeśli zostaną zachowane następujące warunki:

• szybka diagnoza w gabinecie weterynaryjnym
• unikanie leczenia psa na własną rękę
• prawidłowe rozpoznanie i wyeliminowanie przyczyny pierwotnej zapalenia
• współpraca opiekuna z lekarzem weterynarii

Czy karma wpływa na zapalenie skóry u czworonoga?

Tak, składniki z karmy psa mogą wywołać niepożądaną reakcję alergiczną u czworonoga (psa alergika), co z kolei może prowadzić do wystąpienia u niego świądu i innych symptomów chorobowych, zapaleniem skóry włącznie.

Podsumowanie

Zapalenie skóry u psa to złożony problem dermatologiczny, u podstaw którego leżeć może wiele różnorakich przyczyn: od alergicznego pchlego zapalenia skóry, atopowego i kontaktowego zapalenia skóry przez infekcje bakteryjne, grzybicze czy też schorzenia związane z obciążeniem genetycznym.

Kluczowym czynnikiem sukcesu, czyli całkowitego wyleczenia zapalenia skóry u psa jest postawienie prawidłowej diagnozy co do przyczyny pierwotnej problemu dermatologicznego.

Bez rozpoznania i wyeliminowania przyczyny pierwotnej nie ma mowy o wyleczeniu psa z dolegliwości skórnej.

Warto pamiętać, iż przy nawracających problemach skórnych u zwierzęcia lub gdy leczenie czworonoga trwa zbyt długo bez wyraźnej poprawy, można rozważyć wizytę u dermatologa. Konsultacja u specjalisty pomoże skrócić ścieżkę leczenia, Tobie zaoszczędzi kosztów i frustracji i co najważniejsze – Twój pies szybciej przestanie cierpieć.