Glista kocia to jeden z najczęściej występujących u kotów pasożytów wewnętrznych. Glistnica to poważny problem zdrowotny nie tylko dla zarażonego kota. Toksokaroza jest zagrożeniem również dla ludzkich członków rodziny zwierzaka, w szczególności dla dzieci.

Glista kocia – pasożyt niebezpieczny dla ludzi i zwierząt

Z poniższego materiału dowiesz się, jak rozpoznać inwazję glisty kociej u czworonożnego pupila, jak jej zapobiec i jak chronić siebie oraz swoich najbliższych. Ponadto opiszemy drogi transmisji pasożyta oraz sposoby leczenia. Zapraszamy!

Czym jest glista kocia (Toxocara cati)?

Glista kocia (łacińska nazwa: Toxocara cati) to pasożyt jelitowy z grupy nicieni. Bytuje głównie w jelicie cienkim żywiciela. Do odbycia pełnego cyklu rozwojowego potrzebuje mięsożernego żywiciela ostatecznego z rodziny kotowatych, lecz atakuje również psy i lisy.

Glista kocia, podobnie jak inne pasożyty, nie dąży do śmierci swego żywiciela, gdyż zagrażałoby to również jego egzystencji. Endopasożyt (pasożyt wewnętrzny) żywi się substancjami odżywczymi wprost z jelit swego gospodarza. Pasożyt swą obecnością w organizmie zwierzęcia wywołuje u niego szereg komplikacji zdrowotnych, zaburzenia wzrostu, zanieczyszczenie metabolitami, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do wycieńczenia i zgonu swego żywiciela.

Wygląd glisty kociej:

• białe, podłużne, nitkowate robaki przypominające makaron spaghetti (3 do 10 cm długości), często widoczne w odchodach zarażonego kota, na posłaniu, sierści

Miejsce bytowania:

• jelito cienkie

Rozmnażanie:

• dorosłe samice składają tysiące jaj dziennie, odchody kota wraz z jajami są wydalane do otoczenia zewnętrznego

Odporność jaj na czynniki środowiskowe:

• w sprzyjających warunkach mogą przetrwać w inwazyjnej formie wiele miesięcy

Uwaga! Toksokaroza jest zoonozą, czyli chorobą pochodzenia zwierzęcego, która posiada potencjał przeniesienia na organizm ludzki. Wprawdzie człowiek nie jest dla glisty kociej idealnym żywicielem (pasożyt nie jest w stanie odbyć w organizmie ludzkim pełnego cyklu rozwojowego, z rozmnażaniem włącznie), to obecność robaka może wywołać wiele groźnych komplikacji zdrowotnych.

W grupie szczególnego ryzyka zarażenia toksokarozą są dzieci, które nie posiadają jeszcze wyrobionych nawyków mycia rąk oraz często wkładają brudne dłonie do ust. Toksokaroza nazywana jest “chorobą brudnych rąk”.

Jak kot zaraża się glistą kocią? Drogi zakażenia

Inwazyjne jaja pasożyta, zdolne do zainfekowania kolejnych żywicieli wydalane są do środowiska wraz z odchodami chorych na glistnicę zwierząt. Znajdują się w glebie, wodzie, piasku. Dorosłe koty zarażają się wprost z otoczenia (np. wylizując sobie łapy, do których przyczepiły się drobinki ziemi zanieczyszczonej robakami) lub wskutek polowań (otorbione jaja mogą przebywać w tkankach gryzoni, ptaków itp.).Kocięta mogą ponadto zarazić się pasożytami od swej matki.

Główne drogi transmisji glisty kociej:

• droga laktogenna – kocięta zarażają się od chorej na glistnicę matki pijąc jej mleko
• inwazyjne jaja ze środowiska – przypadkowe połknięcie podczas pielęgnacji futra, łap
• polowania – polujące koty zarażają się zjadając mięso upolowanych gryzoni, ptaków, zwierząt, w narządach których bytują uśpione formy pasożyta
• spożywanie surowego, nieprzegotowanego i nieprzebadanego mięsa
• kontakt z przedmiotami zanieczyszczonymi przez chore zwierzę – miski, kuwety, zabawki, posłania

Praktyczna wskazówka:

Inwazyjne jaja pasożyta mogą przetrwać w otoczeniu wiele miesięcy. Pamiętaj, by nie tylko codziennie sprzątać kuwety kota, ale również by okresowo wymieniać żwirek i całe kuwety na nowe.

Objawy glisty u kota

Niewielka ilość pasożyta w organizmie dorosłego, ogólnie zdrowego kota może przez pewien czas nie dawać wyraźnych symptomów chorobowych. Jednak przy zmasowanej inwazji pasożytów lub gdy zwierzę jest bardzo młode, w podeszłym wieku, gdy zmaga się z innymi chorobami oraz przy chwilowym spadku odporności, sytuacja zdrowotna zwierzaka może ulec drastycznemu pogorszeniu.

Symptomy glisty u kociąt:

• wzdęte powłoki brzuszne (brzuch przypomina wyglądem bęben)
• wymioty (również z widocznymi robakami w wymiocinach)
• biegunka lub zatwardzenia
• zahamowanie wzrostu i rozwoju
• apatia
• osłabienie
• brak chęci do zabawy
• matowa, szorstka sierść

Objawy glistnicy u dorosłych kotów:

Niewielka ilość robaków w organizmie dorosłego kota może nie dawać wyraźnych symptomów. Takie zwierzęta, mimo iż nie manifestują choroby pasożytniczej, są czynnymi nosicielami robaków do otoczenia.

Symptomy glistnicy u kota przy łagodnym przebiegu:

• robaki widoczne w odchodach i/lub wymiocinach
• sporadyczne problemy ze strony układu pokarmowego (wymioty, biegunka)
• świąd okolic odbytu (nadmierne wylizywanie tych miejsc)
• spadek masy ciała przy prawidłowej podaży karmy

Symptomy glistnicy u kota przy ciężkim przebiegu (zagrożenie życia):

• niedrożność jelit – napięte powłoki brzuszne, bolesność brzucha
• gwałtowne wymioty z krwią
• bladość dziąseł lub zasinienie
• zapadnięte oczy
• silne osłabienie

Kiedy obserwować vs kiedy działać?

Przy wystąpieniu u kota łagodnych objawów glistnicy, przy jednoczesnym jego dobrym, ogólnym stanie zdrowia, możesz udać się ze zwierzakiem do kliniki weterynaryjnej w ciągu dwóch, trzech dni.

Jeśli jednak do wyżej wymienionych symptomów dołączą gwałtowne wymioty z zawartością robaków, bądź krwi lub gdy problem dotyka młodych kociąt (wzdęty brzuch, bladość błon śluzowych, osłabienie), należy udać się do weterynarza po pomoc natychmiast.

Glista kocia u człowieka – toksokaroza

Toksokaroza to zoonoza, choroba odzwierzęca, wywołująca szereg komplikacji zdrowotnych u człowieka. W grupie szczególnego ryzyka są dzieci.

W jaki sposób dochodzi do zarażenia człowieka?

• spożycie drobinek ziemi, skażonej inwazyjnymi larwami pasożyta – zabawa w piaskownicy, na plaży miejskiej, wszędzie tam, gdzie mogą załatwiać się zwierzęta będące nosicielami pasożyta
• spożycie niemytych warzyw i owoców
• praca w glebie i zaniechanie w myciu rąk
• zaniedbania w higienie rąk po kontakcie z kuwetą kocią, samym zwierzakiem i z przedmiotami, z którymi miał styczność chory zwierzak
• spożycie surowego, nieprzebadanego mięsa

Objawy toksokarozy u człowieka:

• bóle brzucha, gorączka, bóle głowy, zaburzenia łaknienia – łagodne symptomy
• uszkodzenie narządu wzroku – toksokaroza oczna
• zapalenie mózgu
• drgawki
• uszkodzenie wątroby
• powiększenie śledziony
• problemy skórne

Grupy wysokiego ryzyka:

• dzieci – brak wyrobionych nawyków mycia rąk, tendencja do wkładania różnych przedmiotów do ust
• opiekunowie kotów wychodzących
• osoby pracujące w ziemi i nie przestrzegające podstawowych zasad higieny rąk

Ostrzeżenie!

Toksokaroza w postaci ocznej może prowadzić do trwałego uszkodzenia narządu wzroku u dzieci! Opiekunowie najmłodszych powinni mieć na uwadze ryzyko zarażenia się i skrupulatnie pilnować swe pociechy podczas zabawy w piasku, by myły ręce i niczego nie wkładały do ust. Właściciele kotów (zwłaszcza wychodzących) powinni regularnie poddawać swe zwierzaki odrobaczaniu.

Schemat ryzyka toksokarozy

• Grupa wiekowa od 0 do 2 lat – ryzyko zarażenia bardzo wysokie! Dzieci w tym wieku mają tendencję do wkładania przypadkowych przedmiotów do ust. Jeśli w rodzinie przebywa kot, dzieci powinny być całkowicie odizolowane od kociej kuwety. Po każdorazowym kontakcie z kotem oraz po zabawie w piasku, dzieciom powinno umyć się dokładnie ręce.

Objawy zarażenia toksokarozą – gorączka, bóle brzucha, powiększona wątroba, drgawki

• Grupa wiekowa od 3 do 5 lat – ryzyko zarażenia wysokie! Częste zabawy w piaskownicy i piasku z plaży, zabawa w ziemi sprzyjają ryzyku toksokarozy. Dzieci w tym wieku rzadko mają wyrobione nawyki mycia rąk. Duże ryzyko wystąpienia toksokarozy ocznej. Najmłodsi powinni być pod stałą ochroną dorosłych, zwłaszcza, jeśli bawią się w niestrzeżonych (nie zakrywanych na noc) piaskownicach. Wskazana jest nauka higieny rąk, zasłanianie piaskownicy na noc.

• Grupa wiekowa od 6 do 10 lat – ryzyko zarażenia średnie. Dzieci w tym wieku jeszcze nie są do końca świadome niebezpieczeństwa. Mogą zarazić się toksokarozą podczas zabawy na dworze, zapominając o myciu rąk przed jedzeniem. Wskazana jest stała edukacja w zakresie higieny rąk.

Objawy choroby – bóle brzucha, kaszel, gorączka, zmęczenie.

• Grupa wiekowa dzieci powyżej 11-stego roku życia – ryzyko niskie. Dzieci z tej grupy zwykle pilnują mycia rąk przed jedzeniem. Zalecane jest podtrzymywanie wiedzy o zagrożeniach wynikających z zaniedbań higieny rąk.

Objawy choroby zwykle łagodne.

• Dorośli – ryzyko zarażenia bardzo niskie. Dorośli, jeśli tylko pilnują podstawowych zasad higieny rąk przed jedzeniem i po pracy w ogrodzie czy sprzątaniu kuwet kocich, rzadko zapadają na toksokarozę.

Diagnostyka przez weterynarza

Podstawową techniką diagnostyczną w kierunku wykrycia glisty kociej u zwierzaka jest badanie mikroskopowe kału. Proces diagnostyczny w przypadku podejrzenia glistnicy u kota:

• badanie mikroskopowe próbki kału (flotacja kałowa) – wykrywa larwy glisty
• zalecane jest badanie trzech próbek kału z trzech, kolejno po sobie następujących dni
• obserwacja, czy w wymiocinach i lub w odchodach zwierzaka nie występują glisty
• standardowy wywiad z opiekunem kota – czy kot jest wychodzący, czy jest regularnie odrobaczany, czy w rodzinie mieszkają inne zwierzęta
• badanie krwi – zalecane przy podejrzeniu powikłań (anemia, uszkodzenie wątroby)

Praktyczna rada:

Jeśli zauważyłeś w odchodach kota długie, białe, nitkowate robaki, zabierz na wizytę do weterynarza próbkę kału lub zrób wyraźne zdjęcie odchodów. Pomoże to lekarzowi w postawieniu diagnozy.

Leczenie glisty kociej

Poniżej przedstawiamy listę substancji czynnych leków pomocnych w eliminacji glistnicy u kota:

• pyrantel – stosowany często u kociąt, ale też u kotów dorosłych
• fendendazol – efektywna substancja w leczeniu glisty kociej
• milbemycyna – leki nowej generacji
• selamektyna – w kroplach aplikowanych na kark zwierzęcia, łatwe do zastosowania
• emodepsyd – kombinacja substancji czynnych

Schemat leczenia:

• pierwsza dawka leku według wagi i wieku kota
• powtórna dawka podawana po 14-stu dniach od pierwszej. Eliminuje larwy, które pozostały w organizmie po podaniu dawki pierwszej
• trzecia dawka stosowana w leczeniu masywnej inwazji robaków

Pamiętaj, martwe, widoczne gołym okiem glisty w odchodach kota poddanego leczeniu (dwa, trzy dni od aplikacji leków) to normalne zjawisko. W ten sposób organizm oczyszcza się z pasożytów.

Formy podania leków zwalczających glistę kocią:

• tabletki – tradycyjny sposób; opiekunowie kotów wybrednych zgłaszają czasami problemy z aplikacją tabletek na odrobaczanie
• krople typu spot-on – preparat aplikowany na kark zwierzęcia; wygodny dla opiekunów, bezstresowy dla kotów
• pasty – wygodne w aplikacji dla kociąt
• strzykawka z preparatem – dobra alternatywa dla tabletek

Leczenie wspierające:

• dieta lekkostrawna
• nawodnienie – szczególnie ważne przy biegunkach i wymiotach u kota
• probiotyki – wsparcie pracy jelit, odbudowa mikrobiomu jelitowego
• suplementy witaminowe – wsparcie regeneracji organizmu

Uwaga!

Najczęstszym błędem popełnianym przez opiekunów kotów zmagających się z glistą kocią jest poprzestanie na jedenj dawce leku na odrobaczanie. Bardzo często część larw przeżywa podanie pierwszej porcji leków. Dlatego konieczne jest podanie drugiej, po dwóch tygodniach od pierwszej dawki.

Kiedy kot wymaga pilnej wizyty u weterynarza?

Oto sygnały alarmowe, red flagi, które powinny skłonić opiekuna kota do natychmiastowej reakcji, czyli szukania pomocy w klinice weterynaryjnej:

• wymioty z glistami w treści
• wzdęty, twardy, bolesny w dotyku brzuch – szczególnie ważne u kociąt
• bladość błon śluzowych dziąseł
• zasinienie dziąseł
• obecność krwi w wymiotach i lub w odchodach
• zapadnięte oczy
• silne odwodnienie – ważne przy biegunce i wymiotach
• odmowa przyjmowania pokarmu powyżej 24 godzin
• drgawki, zaburzenia neurologiczne (zataczanie się, utrata równowagi)

Kluczowe działania w domu

Opiekun kota chorego na glistnicę powinien zastosować się do następujących zaleceń:

• wymiana kuwety na zupełnie nową – inwazyjne jaja glisty mogą przetrwać nawet kilka miesięcy
• jeśli wymiana kuwet jest niemożliwa, należy zdezynfekować obecną przy użyciu silnych detergentów
• pranie (w temperaturze minimum 60 stopni Celsjusza) tekstylnych przedmiotów (posłanie, legowisko, zabawki, koce), z którymi miał kontakt chory kot
• dokładne odkurzenie pomieszczeń i wyrzucenie worka z odkurzacza na zewnątrz mieszkania
• mycie podłóg środkami dezynfekującymi
• codzienne sprzątanie odchodów kota z kuwety
• dezynfekcja miski i poidła kota
• częsta wymiana wody w misce lub poidle dla kota
• zastosowanie kuracji odrobaczającej u wszystkich zwierząt mieszkających z kotem w tym samy czasie
• dokładne mycie rąk przed jedzeniem, po każdym kontakcie z kotem i po sprzątaniu kuwet
• ograniczenie lizania twarzy przez kota do czasu badania kontrolnego

Schemat odrobaczania

Każdy kot powinien być objęty procedurą odrobaczania dopasowaną do jego wieku, przynależnością do grupy ryzyka oraz stanu zdrowia.

Częstotliwość odrobaczania:

• kocięta w wieku od trzech tygodni do trzech miesięcy życia – co dwa tygodnie, poczynając od trzeciego tygodnia życia
• młode koty w wieku od trzech do sześciu miesięcy życia – co miesiąc
• koty dorosłe, niewychodzące – co trzy do sześciu miesięcy
• koty dorosłe, wychodzące i polujące – co miesiąc do trzech miesięcy
• koty chore, starsze – co trzy miesiące

Praktyczna wskazówka

Ustaw sobie w telefonie (funkcja: kalendarz) przypomnienie o nastepnej dawce leku na odrobaczanie. Pomoże Ci to zachować ciągłość ochrony przed pasożytami wewnętrznymi u Twojego pupila.

Jak chronić rodzinę przed toksokarozą?

Co należy robić, a czego nie, by ochronić siebie i członków swojej rodziny przed toksokarozą?

Oto kluczowe wskazówki:

• regularne mycie rąk przed każdym posiłkiem, po sprzątaniu kuwety, zabawie z kotem, po pracy w ziemi w ogrodzie
• zakrywanie piaskownic, by koty nie mogły się tam załatwiać
• dokładne mycie owoców i warzyw przed jedzeniem
• praca w ogrodzie w rękawiczkach ochronnych
• natychmiastowe sprzątanie odchodów kota (z kuwety, z podwórka, ogrodu)

Ochrona kota:

• regularne odrobaczanie, zgodnie ze schematem
• codzienne sprzątanie odchodów kota z kuwety
• częsta wymiana żwirku w kuwecie
• dezynfekcja kuwety raz w tygodniu
• pranie legowiska kota raz na jeden, dwa tygodnie (temperatura prania powyżej 60 stopni C)
• unikanie podawania kotu surowego mięsa
• ograniczenie polowań kota
• regularne badanie odchodów (co trzy do sześciu miesięcy)
• odrobaczanie wszystkich innych zwierząt mieszkających z kotem w tym samym czasie

Pamiętaj, chroniąc swego kota przed pasożytami wewnętrznymi, dbasz nie tylko o jego dobrostan, ale też zdrowie innych członków Twej rodziny. Regularne odrobaczanie kota to podstawa profilaktyki przed inwazją robaków wewnętrzych.

Często zadawane pytania (FAQ)

Czy glista kocia jest groźna dla człowieka?

Tak, glista kocia może wywołać u człowieka szereg groźnych dla zdrowia komplikacji. W grupie szczególnego ryzyka są zwłaszcza dzieci.

Po czym poznać, że kot ma robaki?

Do typowych objawów glistnicy u kota należą: wymioty, biegunki (z krwią i/lub z widocznymi robakami w treści), zaburzenia apetytu, wzdęcie powłok brzusznych u kociąt, pogorszenie okrywy włosowej, zahamowanie rozwoju u młodych osobników.

Czy glista kocia może zarazić dzieci?

Tak! Toksokaroza to niebezpieczna dla dzieci choroba odzwierzęca, którą maluchy zarażają się nie tylko bezpośrednio od chorego zwierzaka, ale też bawiąc się w piasku (piaskownice, plaże), wkładając brudne ręce do ust, nie zachowając higieny dłoni przed jedzeniem.

Co zrobić, gdy dziecko miało kontakt z kotem z glistami?

Jeśli dziecko miało bezpośredni kontakt z kotem chorym na glistnicę, należy bezzwłocznie udać się z maluchem do pediatry w celu wykonania badań. Dziecko powinno być odizolowane od chorego kota oraz przedmiotów, z którymi zwierzak ma styczność. Kot powinien być poddany leczeniu, a po zakończeniu przyjmowania leków eliminiujących pasożyty, powtórnie przebadany.

Podsumowanie – ochrona kota i rodziny

Pamiętaj, że glista kocia (Toxocara cati) to nie tylko zagrożenie dla zdrowia Twojego czworonożnego przyjaciela, ale też realne ryzyko zdrowotne dla Ciebie i Twojej rodziny. Szczególną ochroną w konkeście toksokarozy powinny być objęte dzieci do piątego roku życia. Toksokaroza może spowodować u najmłodszych zaburzenia lub nawet utratę wzroku. Pamiętaj, że regularne odrobaczanie kota przez całe jego życie chroni nie tylko zwierzaka, ale też Ciebie i Twoich najbliższych. Stosuj rygorystyczną higienę rąk, ucz swe maluchy, by niczego nie wkładały do ust i by myły dłonie przed jedzeniem. Utrzymuj w czystości bezpośrednie otoczenie kota wraz z jego kuwetą.