Dlaczego pies się trzęsie? Objaw, który nie zawsze oznacza chorobę

Powodów, dla których pies może drżeć może być wiele i nie wszystkie oznaczają poważne problemy ze zdrowiem. Częstą przyczyną jest odczuwane przez czworonoga zimno, ale też lęk, podniecenie, radość, aż po poważniejsze powody: ból czy stany chorobowe. Zapraszamy do lektury!

Spis treści:

Dlaczego pies się trzęsie? Najczęstsze powody drgawek u psa

Drżenie ciała psa to powszechne zjawisko, a prawdopodobne przyczyny tego stanu to::

• powód fizjologiczny – chłód, wysiłek fizyczny
• przyczyna behawioralna – nadmiar emocji (strach, radość, ekscytacja)
• przyczyna zdrowotna – gorączka, ból po wypadku czy wynikający ze stanów zwyrodnieniowych stawów (np. starsze zwierzęta), zatrucia pokarmowe, choroby neurologiczne (padaczka), choroby autoimmunologiczne (choroba Addisona, steroidozależne zapalenie opon mózgowych i tętnic SRMA, choroba zapalna mózgu (kleszczowe zapalenie mózgu, schorzenia o podłożu bakteryjnym), choroba wirusowa (nosówka)

Drżenie psa w czasie snu

Drżenie przez sen u psa (ale też wrażenie, że pies próbuje biegać, skomleć czy szczekać w czasie snu) wynika najczęściej z powodu intensywnych marzeń sennych u zwierzaka i przeważnie nie należy się tym niepokoić. Zjawisko to występuje, gdy zwierzę przebywa w fazie REM (Rapid Eye Movement).

Jeśli jednak oprócz wymienionych wyżej objawów u psa w czasie snu dochodzi również do problemów z poruszaniem się czy drgawek tonicznych (rodzaj napadu padaczkowego, gdy następuje nagłe napięcie i sztywność ciała), należy skonsultować się z weterynarzem..

Fizjologiczne i behawioralne przyczyny drżenia u psa

Przyczyny dygotu u psa mogą leżeć po stronie czynników naturalnych, wynikających z ekspozycji na dotkliwe zimno lub odczuwanego zmęczenia, ale też mających swe źródło w strefie emocjonalnej czworonoga.

Do fizjologicznych i emocjonalnych przyczyn drżenia u psa zaliczamy:

• Silne emocje – reakcja na odgłosy burzy, wystrzały fajerwerków w okresie okołoświątecznym, strach odczuwany przed niebezpiecznym osobnikiem (innym psem lub człowiekiem) lub przed badaniem w klinice weterynaryjnej, lęk separacyjny, ekscytacja, radość, silne podniecenie zabawą. Dygot ciała po ekspozycji na silne bodźce emocjonalne ma w naturalny sposób pomóc psu w ich wyregulowaniu, rozładować nadmiar i uwolnić od stresu
• Zimno – drżenie ciała narażonego na niską temperaturę to naturalny mechanizm organizmu dążącego do samoregulacji (termoregulacja). To mimowolne, niewielkie skurcze mięśni (dreszcze) prowadzące do zwężenia naczyń krwionośnych, co w konsekwencji pomaga podnieść temperaturę ciała i ochronić przed zimnem ważne narządy wewnętrzne
• Zmęczenie fizyczne – po intensywnym wysiłku fizycznym (zabawa, trening, gra). Drżenie mięśni po intensywnym wysiłku wynika ze zmęczenia układu mięśniowego i nerwowego, które powinno ustąpić po odpowiednim nawodnieniu i odpoczynku. Jeśli jednak drżenie po odpoczynku nie ustępuje i towarzyszą mu inne objawy, może to świadczyć o niedoborach mikroskładników lub toczącym się procesie chorobowym (np. problemy neurologiczne)

Przyczyny behawioralne – lęk separacyjny

Lęk separacyjny u psa

Lęk separacyjny u psa to stan silnego stresu odczuwanego przez zwierzę pojawiający się, gdy czworonóg zostaje oddzielony od opiekuna, z którym łączy go silna więź lub gdy zwierzę nie zostanie odpowiednio przygotowane przez opiekuna do rozłąki (błędy, zaniedbania wychowawcze). Pies wykazuje symptomy lęku separacyjnego zwykle, gdy opiekun wychodzi z domu co rano do pracy czy szkoły, ale też, gdy wyjeżdża na dłużej.

Odczuwanie przez psa stresu związanego z nieobecnością opiekuna to kwestia bardzo indywidualna. Nie wszystkie bowiem zwierzęta w równym stopniu są wrażliwe na oddzielenie od opiekuna.

Objawy lęku separacyjnego u psa:

• Nadmierna, uciążliwa (zwłaszcza dla sąsiadów) wokalizacja – nie kończące się szczekanie, piszczenie i wycie zza zamkniętych drzwi
• Zachowania destrukcyjne – gryzienie mebli, butów, innych przedmiotów, drapanie w drzwi czy ściany, kopanie dziur w ogrodzie
• Oddawanie kału i moczu, mimo zaspokojonych potrzeb fizjologicznych i odbytego treningu czystości u szczeniąt
• Biegunki i wymioty na tle emocjonalnym
• Próby zablokowania opiekunowi wyjścia z domu – warczenie, zastawianie ciałem drzwi
• Próby ucieczki i podążania za opiekunem
• Symptomy fizjologiczne stresu – intensywne ślinienie się, dyszenie (ziajanie), zaburzenie apetytu, rozszerzone źrenice, apatia, ogólny niepokój (brak możliwości odpoczynku i znalezienia sobie miejsca), częste ziewanie, drżenie, dygot ciała psa

Przyczyny lęku separacyjnego u psa:

• Silna więź emocjonalna z opiekunem
• Błędy wychowawcze – brak odbytego treningu samotności, zbyt emocjonalne pożegnania z psem przed wyjściem z domu
• Trauma przebyta w przeszłości – pies ze schroniska, śmierć opiekuna, rozwód w rodzinie, zagubienie się zwierzęcia podczas spaceru, zmiana opiekuna i domu
• Niezaspokojone potrzeby psa – za mała aktywność fizyczna, brak stymulacji umysłowej, nuda
• Predyspozycje genetyczne – niektóre rasy psów są bardziej skłonne odczuwać traumę separacyjna niż inne. Lęk separacyjny przydarza się często cocker spanielom, maltańczykom, border collie

Małe psy i drżenie. Czy to normalne?

Psy małych ras, takie jak charcik włoski, yorkshire, maltańczyk, chihuahua, ale też niewielkich gabarytów kundelki mają tendencję do drżenia ciała. Wynika to głównie z:

• niskiej masy ciała i cienkiej okrywy włosowej
• wysokiej reaktywności emocjonalnej
• szybkiego metabolizmu
• predyspozycji do „zespołu drżenia białych psów” WSDS (White Shaker Dog Syndrom)

Jak uspokoić psa, który się trzęsie? Postępowanie wspierające

• Zapewnij psu ciepło – ciepłe ubranko podczas spaceru w zimne dni, dodatkowy kocyk na posłanie, włożenie małego psa pod własne ubranie, by zapewnić komfort cieplny
• Redukcja czynników stresujących – łagodne przemawianie do psa, głaskanie, masaż
• Odwrażliwianie psa, stopniowe przyzwyczajanie psa do stresorów – nauka oswajania z bodźcami trudnymi dla psa (od okresu szczenięctwa), budowanie poczucia bezpieczeństwa (tworzenie pozytywnych skojarzeń ze stresorami), unikania kar za nerwowe reakcje psa, współpraca z doświadczonym behawiorystą
• Leki przeciwdziałające lękowi – po konsultacji z lekarzem weterynarii

Medyczne przyczyny drżenia

Dygot ciała psa występuje jako objaw patologiczny, towarzyszący schorzeniom neurologicznym, metabolicznym, genetycznym lub wynikający z urazu mechanicznego czy z zatrucia substancjami toksycznymi.

Choroby o podłożu neurologicznym

• padaczka (nawracające napady drgawek w formie uogólnionej lub częściowej),
• choroba Parkinsona (schorzenie układu nerwowego, charakteryzujące się postępującym zanikiem mięśni),
• encefalopatia wątrobowa (upośledzenie wydolności wątroby wynikające z zatrucia czynnikami toksycznymi),
• stwardnienie rozsiane SM,
• zapalenie mózgu (wynikające z infekcji bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych, odpasożytniczych, chorób autoimmunologicznych),
• choroba Cushinga (nadczynność kory nadnerczy u psa)

Zespół drżenia białych psów (White Shaker Dog Syndrome)

WSDS to choroba objawiająca się mimowolnym dygotem u psów. Początkowo WSDS diagnozowano u czworonogów o białym umaszczeniu (west highland white terrier, maltańczyk, bichon, pudel) i stąd nazwa jednostki chorobowej.

Wiadomo jednak dziś, iż dotyka również zwierzęta o innym niż biały kolorze okrywy włosowej.

Do objawów towarzyszących dygotowi psa chorego na „zespół drżenia białych psów” zaliczamy:

• chwiejność chodu
• oczopląs
• utratę przytomności
• napady epilepsji

„Zespół drżenia białych psów” związany jest ze stanem zapalnym w obrębie móżdżku (podłoże neurologiczne), nieprawidłowościami w działaniu układu immunologicznego lub niedoborem neuroprzekaźników.

„Zespół drżenia białych psów” jest chorobą dziedziczną i unika się mnożenia czworonogów dotkniętych tą przypadłością.

Niedobory metaboliczne

• niedobór witamin z grupy B
• niedobór minerałów (wapnia, magnezu, potasu)
• niedoczynność  tarczycy
• niski poziom cukru (hipoglikemia)

Niski poziom cukru we krwi u psa występuje jako powikłanie cukrzycy: niewłaściwe dawkowanie insuliny lub wynikać ze zbyt małej ilości karmy przy prawidłowej dawce leku. Inną przyczyną hipoglikemii może być: intensywny wysiłek fizyczny, stan chorobowy trzustki lub wątroby, efekt przyjmowania niektórych leków, zatrucia pokarmowe lub niewłaściwe metabolizowanie glukozy

Zatrucia pokarmowe

Przyczyną zatrucia u psa może być:

• czekolada
• ksylitol
• środki chemiczne używane w gospodarstwie domowym
• niektóre środki ochrony roślin
• skutek uboczny przyjmowanych lekarstw

Napadowa dyskineza u psa

Złożone schorzenie obejmujące taki zespół objawów jak:

• nagłe skurcze ciała
• nietypowe pozy ciała przyjmowane przez zwierzę
• niepokój
• dezorientacja
• epizody drgawek

Napadowa dyskineza u psa jest chorobą genetyczną. Na napadową dyskinezę chorują psy takich ras jak:

• cavalier King Charles spaniel
• bokser
• border collie

Należy dodać, iż czynniki środowiskowe, takie jak stres i zaniedbania żywieniowe mają negatywny wpływ na występowanie napadowej dyskinezy i mogą pogarszać stan psa z grupy ryzyka

Inne choroby genetyczne

• ataksja rdzeniowo – móżdżkowa
• hipoplazja móżdżku
• choroba Charcot-Marie-Tooth
• neuronalna lipofuscynoza ceroidowa typu 12
• drżenie pierwotne

Bóle związane z przebytymi urazami

Choroba zwyrodnieniowa stawów (OA, Osteoarthritis)

Postępujące, degeneracyjne, nieuleczalne schorzenie związane z układem ruchu u psa. Przyczyny choroby mogą mieć podłoże genetyczne, autoimmunologiczne i pourazowe (nawet mikrourazy powstałe w czasie intensywnej zabawy psa w przeszłości), wynikające z niedoborów pokarmowych (np w okresie wzrostu psa) lub/ i otyłości u czworonoga.

Kiedy drżenie u psa jest sygnałem alarmowym i wymaga wizyty u lekarza weterynarii?

Dokładna obserwacja czworonoga (w jakich okolicznościach pies drży, jak często) pozwoli opiekunowi ustalić potencjalne źródło drżenia, a razie wystąpienia symptomów niepokojących, zwrócić się po pomoc do lekarza weterynarii.

Jakie objawy towarzyszące drżeniu psa należy uznać za alarmujące?

• Dygot nagły, silny lub występujący często
• Zmiana nawyków żywieniowych (niechęć do jedzenia)
• Apatia, niechęć do ruchu, spacerów i zabawy
• Napady agresji
• Sztywność ruchu, trudności przy wstawaniu i kładzeniu się na posłaniu, wahanie przed wchodzeniem czy schodzeniem ze schodów, kulawizny, utykanie, ociąganie się na spacerze
• Problemy ze strony układu pokarmowego (wymioty, biegunki, nadmiar śliny, gwałtowne przełykanie powietrza)
• Podejrzenie, iż pies zjadł coś potencjalnie toksycznego

Jak postępuje weterynarz? Diagnostyka krok po kroku

Wywiad i obserwacja psa

Rola opiekuna psa w kwestii diagnozowania problemów ze zdrowiem u czworonoga jest ogromna. Szczegółowa obserwacja zachowania psa w sytuacjach codziennych to cenne dla weterynarza źródło wiedzy. Specjalista na podstawie informacji uzyskanych od opiekuna sporządza szczegółowy wywiad.

Jakie informacje są potrzebne lekarzowi weterynarii do wywiadu?

• Informacje ogólne o psie – wiek, przebyte w przeszłości choroby, szczepienia, przyjmowane leki, stosowane zabezpieczenia przed pasożytami itp.
• Początek objawów – kiedy zauważono pierwsze drżenie u psa, jak przebiegał rozwój
• Częstotliwość i czas trwania drgawek, drżenia u psa – jeśli masz możliwość, nagraj telefonem krótki film ze zdarzenia i pokaż lekarzowi podczas spotkania
• W jakich sytuacjach dochodzi do ataku dygotu u psa? – przykład: po wysiłku fizycznym, podczas burzy, po jedzeniu
• Czy oprócz drżenia występują inne obawy towarzyszące? – przykład: oczopląs, zataczanie się, apatia, zmiany zachowania, otępienie

Jeśli lekarz stwierdzi, że drżenie u psa ma swe podłoże w sferze psychologicznej, udzieli opiekunowi porady, bądź zaleci podawanie leków zmniejszających lęk lub też skieruje go wraz z czworonogiem na konsultację behawiorysty.

Jeśli jednak weterynarz wykluczy naturalne, bądź behawioralne przyczyny dygotu u psa, skieruje zwierzę na dalsze badania.

Jakie badania zaleca weterynarz, by wyjaśnić drżenie u psa?

Badanie kliniczne (fizykalne) i neurologiczne :

• obserwacja ogólnej świadomości psa, jego zachowania, percepcji,
• ocena sposobu poruszania się psa w kierunku ewentualnych zaburzeń równowagi, bądź sztywności ruchu
• seria testów oceniających prawidłowość odruchów czaszkowych i rdzeniowych – przykładowo: test czułości źrenicy psa na światło, bądź ocena symetrii pyska zwierzęcia
• badanie reakcji pozycji i postawy u psa – ocena zmysłu świadomości ciała psa w przestrzeni. Lekarz poprzez badanie sprawdza między innymi koordynację ruchu psa, zmysł równowagi, prawidłowość stawiania łap na podłożu oraz umiejętność autokorekty postawy
• odruchy rdzeniowe – charakterystyczne opukiwanie młoteczkiem neurologicznym ścięgien w kończynach miednicznych, piersiowych oraz sprawdzenie odruchu mięśni zginaczy
• ocena czucia bólu głębokiego – obserwacja reakcji czworonoga na bodźce dotykowe

Badanie krwi:

• Morfologia krwi i biochemia krwi, z oznaczeniem stężenia hormonów u psa – ten rodzaj diagnostyki pomaga w określeniu poziomu glukozy i elektrolitów, stwierdza prawidłowość pracy wątroby i nerek, potwierdza bądź wyklucza obecność toksyn we krwi zwierzęcia oraz pomaga ocenić, czy nie toczy się inny proces chorobowy

Badanie moczu

Badania obrazowe:

• RTG
• USG
• TK – tomografia komputerowa
• MRI – rezonans magnetyczny

Badanie płynu mózgowo – rdzeniowego PMR

Leczenie drgawek – metody leczenia

W zależności od przyjętej przez lekarza ścieżki diagnostycznej, psu z drgawkami często podaje się leki przeciwdrgawkowe, których celem jest zmniejszenie częstotliwości i intensywności napadów drgawkowych.

W przypadku stwierdzenia u psa przez specjalistę niedoborów dietetycznych, zaleca się suplementację lub zmianę diety.

Czworonogi wymagające wsparcia na gruncie psychologicznym weterynarz kieruje do psiego behawiorysty, bądź sam udziela niezbędnych wskazówek. W niektórych przypadkach zleca podawanie leków obniżających stres.

Różnice między drżeniem a drgawkami u psa

Opiekunowie psów często mylą drżenie u psa z drgawkami. Poniżej przygotowaliśmy krótkie zestawienie, mające na celów pomóc opiekunom rozróżnić te dwa stany u czworonoga.

Atak drgawek – symptomy towarzyszące napadowi

Zbliżający się atak drgawek poprzedzać może zmiana w zachowaniu psa:

• niepokój
• niemożność znalezienia sobie miejsca
• szukanie schronienia
• nieśmiałość czworonoga
• próby znalezienia pomocy u opiekuna

Napad drgawek u psa – objawy

• silne, niekontrolowane przez zwierzę skurcze mięśni
• drżenie
• utrata równowagi, zataczanie się
• sztywność mięśni
• ślinienie się
• ziajanie
• dezorientacja
• seria ataków drgawkowych
• utrata przytomności
• utrata kontroli nad zwieraczami, mimowolne oddawanie moczu
• zaburzenia widzenia, oczopląs
• w zależności od przyczyny drgawek, u psa może wystąpić biegunka, wymioty lub trudności w oddychaniu

Po ataku (bądź serii napadów) drgawek pies wykazuje oznaki wyczerpania lub/i problemy ze wzrokiem. Czas dochodzenia zwierzęcia do siebie po napadzie drgawek wynosi od kilkunastu minut do kilku godzin.

Drżenie u psa – symptomy i różnice

Drżenie u psa to drobne, rytmiczne skurcze mięśni czworonoga przy zachowanej pełnej świadomości zwierzęcia (pies reaguje na głos opiekuna). Drżenie ma mniejszą niż drgawki intensywność, nie towarzyszą mu wymienione wyżej niepokojące objawy dodatkowe, a ponadto które opiekun może połączyć z:

• niską temperaturą otoczenia na spacerze
• lękiem odczuwanym przez zwierzę przed hukiem, błyskiem, niebezpiecznym psem, obcym człowiekiem, wizytą w lecznicy weterynaryjnej
• silną radością wynikającą z intensywnej zabawy, powrotu opiekuna do domu itp.
• dużym wydatkiem energetycznym związanym z zabawą, biegiem, uprawianym sportem

Drżenie u czworonoga, wynikające z przyczyn behawioralnych bądź fizjologicznych ustępuje, gdy zniknie źródło stresu, przyczyna ekscytacji, zwierzę ogrzeje się lub wypocznie.

Często zadawane pytania (FAQ)

Co oznacza, gdy pies ma drgawki?

Drgawki u psa to symptom poważnych problemów zdrowotnych. Przyczyną drgawek u psa mogą być: padaczka, zatrucie pokarmowe, ciężkie choroby metaboliczne, zaburzenie gospodarki elektrolitowej, wysoka gorączka, uraz fizyczny.

Jak długo może trwać normalne drżenie u psa?

Drżenie ciała psa niezaliczające się do symptomów chorobowych może trwać od kilku sekund do kilku minut.

Czy pies się trzęsie z bólu?

Tak, drżenie ciała u psa może być spowodowane odczuwanym przez niego silnym bólem.

Dlaczego pies dyszy i się trzęsie?

Powodów, dla których pies dyszy i się trzęsie może być wiele. Przyczyny medyczne: ból o różnym podłożu (np. uraz fizyczny), schorzenia układu neurologicznego, zbyt niski poziom cukru we krwi (hipoglikemia), zatrucie pokarmowe, choroby metaboliczne. Przyczyny fizjologiczne: naturalna reakcja na zimno, drżenie po wysiłku fizycznym. Powody behawioralne: lęk, reakcja na separację, stres, radość, ekscytacja.

Podsumowanie – kiedy obserwować, a kiedy działać?

Nie wszystkie przypadki drżenia u psa są groźne dla jego życia i nie wszystkie sygnalizują, iż z jego zdrowiem dzieje się coś niepokojącego. Jednakże, gdy dygot ciała u psa występuje często i gdy towarzyszą mu inne alarmujące symptomy, należy się pilnie skonsultować z lekarzem weterynarii. Znajomość nawyków psa, uważna obserwacja jego zachowania, a przede wszystkim wyraźne odstępstwa od codziennej rutyny są kluczowe w szybkiej reakcji i pomagają zapobiec pogorszeniu stanu zdrowia czworonoga.