Dlaczego pies kuleje? Kompletny przewodnik dla właścicieli

Kulawizna u psa może wynikać z drobnego urazu, ale też być oznaką poważniejszych schorzeń. Jakie mogą być powody, dla których pies kuleje? Kiedy udać się z psem do weterynarza? Na te i inne pytania znajdziesz odpowiedź w dalszej części artykułu.

Kulawizna u psa – co oznacza i dlaczego nie wolno jej ignorować

Pies może kuleć z wielu powodów i nie wszystkie powinny budzić niepokój opiekuna. Jeśli opiekun psa zna przyczynę (przykłady: szyszka lub grudka lodu między opuszkami palców) i potrafi jej zaradzić, nie ma potrzeby udawać się na konsultację do kliniki weterynaryjnej. Jeśli jednak pies kuleje bez widocznej przyczyny i stan ten utrzymuje się dłużej oraz gdy towarzyszą mu inne objawy, konieczna jest wizyta u lekarza weterynarii, gdyż kulawizna może być symptomem poważnych schorzeń.

Dlaczego pies kuleje? Najczęstsze przyczyny

Najczęstsze przyczyny, dla których pies kuleje można podzielić na kilka grup: zależne od wieku, rasy oraz sytuacji (zdarzenia, wypadki) oraz będących symptomem choroby.

• Urazy mechaniczne – skręcenie, nadwyrężenie, złamanie kończyny, ciało obce w łapie, skaleczenie
• Choroby układu ruchu – choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoarthritis, OA), dysplazja stawy biodrowego i/lub łokciowego
• Bóle wzrostowe u młodych psów ras dużych i olbrzymich (młodzieńcze zapalenie kości, panosteitis)
• Choroby kręgosłupa – dyskopatia (uszkodzenie krążków międzykręgowych), spondyloza (zmiany zwyrodnieniowe), zespół ogona końskiego (zwężenie przestrzeni w odcinku lędźwiowo-krzyżowym)
• Choroby nowotworowe – kostniakomięsak w obrębie kości, guzy nowotworowe stawów lub kończyn, nowotwory rdzenia kręgowego i tkanek miękkich
• Infekcje wirusowe: nosówka
• Infekcje bakteryjne – zakażenie krążka międzykręgowego
• Inwazja pasożytów oraz choroby wektorowe (odkleszczowe) – babeszjoza, borelioza, dirofilarioza, inwazja tęgoryjca, tasiemczyca, toksokaroza, anaplazmoza

Porównanie przyczyn, wiek wystąpienia, objawy i kiedy do weterynarza

Urazy mechaniczne

Wiek wystąpienia – możliwe w każdym wieku psa

Objawy:

• kulawizna
• tkliwość
• podnoszenie urażonej kończyny do góry
• opuchlizna, obrzęk
• nienaturalna pozycja łapy (złamanie)
• bolesna wokalizacja podczas prób ruchu (skomlenie, piszczenie)
• ciało obce w łapie
• krew widoczna gołym okiem

Wymagana wizyta u weterynarza

W przypadku złamania kończyny oraz głębokiej rany (brak możliwości zatamowania krwi), konieczna jest natychmiastowa interwencja lekarska. W pozostałych przypadkach, jeśli po upływie czasu (kilka godzin) i zastosowaniu domowych środków (patrz akapit niżej: Pierwsza pomoc w przypadku kulawizny u psa) objawy kulawizny nie ustąpią, należy udać się do kliniki weterynaryjnej.

Choroby układu ruchu – choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoarthritis, OA), dysplazja stawy biodrowego i/lub łokciowego

Wiek wystąpienia

• Choroba zwyrodnieniowa stawów może wystąpić w każdym wieku psa, lecz najczęściej pierwsze widoczne objawy pojawiają się u starszych zwierząt (po ósmym roku życia)

• Dysplazja stawu biodrowego i łokciowego – pierwsze symptomy mogą pojawić się u szczeniąt (czwarty miesiąc życia) i młodych psów w okresie intensywnego wzrostu (szósty – dwunasty miesiąc życia) W łagodniejszej formie mogą wystąpić u starszych psów (cztery do pięciu lat).

Objawy dysplazji stawy biodrowego i łokciowego oraz choroby zwyrodnieniowej stawów:

• kulawizna – utykanie, ciągnięcie jednej z łap, zmiana chodu (asymetria)
• kołysanie się podczas chodu
• sztywność kończyn (szczególnie widoczna po odpoczynku)
• niechęć do poruszania się (zabawy, biegu, dłuższych spacerów, ociąganie na spacerze)
• problemy z kładzeniem się i wstawaniem z posłania
• niechęć do wchodzenia i schodzenia ze schodów
• trudności we wskakiwaniu do auta
• unikanie niektórych pozycji
• reakcja na dotyk
• zmiany w zachowaniu – apatia, problemy z zasypianiem, niechęć do jedzenia, bolesna wokalizacja przy próbach ruchu, drażliwość, napady agresji)

Wymagana wizyta u weterynarza

Do kliniki weterynaryjnej należy udać się z psem natychmiast po zaobserwowaniu powyższych symptomów lub zespołu objawów. Wcześnie postawiona diagnoza i wprowadzone leczenie są kluczowe w złagodzeniu bólu czworonoga i spowolnieniu postępowi jego choroby.

Bóle wzrostowe u młodych psów ras dużych i olbrzymich (młodzieńcze zapalenie kości, panosteitis)

Wiek wystąpienia

Pierwsze objawy mogą wystąpić w okresie intensywnego wzrostu psa ( piąty – osiemnasty miesiąc życia). W rzadszych przypadkach, pierwsze symptomy pojawiają się około trzeciego roku życia.

Objawy

• ostra kulawizna, przemieszczająca się z kończyny na kończynę
• miejscowa tkliwość podczas badania
• niechęć do ruchu, zabawy, spacerów
• stany gorączkowe
• apatia
• spadek apetytu

Wymagana wizyta lekarska

Natychmiast po zaobserwowaniu objawów.

Choroby kręgosłupa

Wiek wystąpienia

W każdym wieku, w zależności od schorzenia

Objawy

• sztywność poruszania się
• utykanie
• problemy z utrzymaniem równowagi
• ból podczas prób kładzenia się i wstawania
• niechęć do ruchu, zabawy, spacerów
• apatia
• spadek apetytu
• wylizywanie bolesnych miejsc
• problemy z kontrolą moczu i oddawaniem kału
• utrata czucia w kończynach
• w przypadku problemów z odcinkiem szyjnym kręgosłupa: nisko opuszczona głowa, sztywność karku, kulawizna przednich kończyn
• w przypadku problemów z odcinkiem piersiowo – lędźwiowym kręgosłupa: podkulony ogon, niedowład kończyn tylnych

Wymagana wizyta lekarska

Natychmiast po zaobserwowaniu pierwszych symptomów

Choroby nowotworowe

Wiek wystąpienia

Choroby nowotworowe układu ruchu u psa diagnozuje się najczęściej w starszym i podeszłym wieku czworonoga (po dziewiątym roku życia), lecz zdarzają się przypadki, gdy nowotwór zaatakuje młodsze zwierzę (predyspozycje rasowe).

Objawy

• sztywność podczas ruchu
• utykanie, kulawizna
• niechęć do wchodzenia, schodzenia ze schodów
• problemy ze wstawaniem, podnoszeniem się z posłania
• pojawienie się zgrubień, guzów na kończynach
• niechęć do ruchu, zabawy, spacerów
• apatia
• niechęć do jedzenia, spadek wagi
• miejscowa tkliwość
• bolesna wokalizacja
• w przypadku zmian nowotworowych umiejscowionych w okolicy większych połączeń nerwowych: problemy ze strony układu nerwowego: zaburzenia równowagi, niedowład kończyn, utrata czucia, problemy z oddawaniem moczu i kału, drgawki

Wymagana wizyta lekarska

Natychmiast po zaobserwowaniu pierwszych symptomów.

Infekcje wirusowe

Wiek wystąpienia

Nosówka jest szczególnie niebezpieczne dla szczeniąt nieszczepionych i tych, które nie ukończyły pełnego cyklu szczepień. Starsze psy (zwłaszcza, gdy nastąpi nagły spadek odporności) również zapadają na nosówkę, jeśli nie zostały objęte programem szczepień w młodym wieku.

Objawy

• problemy z koordynacją ruchu
• drżenie mięśni
• mimowolne ruchy kończyn
• paraliż
• padaczka
• ból

Wymagana wizyta lekarska

Natychmiast po zaobserwowaniu objawów.

Infekcje bakteryjne – zakażenie krążka międzykręgowego

Wiek wystąpienia

Zakażenie krążka międzykręgowego może wystąpić u psów w każdym wieku, choć szczególnie predysponowane są zwierzęta młode (od szóstego miesiąca życia) oraz czworonogi określonych ras: jamniki, corgi, buldogi.

Objawy

• ból kręgosłupa
• kulawizna
• sztywność ruchu
• miejscowa tkliwość
• drżenie kończyn
• skulona postawa
• szuranie kończynami po podłożu
• bolesna wokalizacja podczas prób poruszania się
• niedowład
• paraliż
• problemy z oddawaniem moczu i kału (nietrzymanie)
• niechęć do ruchu, zabawy, spacerów
• brak apetytu

Wymagana wizyta lekarska

Natychmiast po zaobserwowaniu pierwszych symptomów.

Inwazja pasożytów oraz choroby wektorowe

Wiek wystąpienia

W każdym wieku psa.

Objawy

• apatia
• niechęć do ruchu
• problemy ze strony układu pokarmowego (wymioty, biegunka)
• spadek apetytu lub zwiększenie chęci do jedzenia
• saneczkowanie
• problemy z poruszaniem się
• kaszel, krztuszenie się
• nadmierne zainteresowanie okolicami okołoodbytowymi
• świąd
• pogorszenie stanu okrywy włosowej
• powiększony obwód powłok brzusznych
• zaburzenia rozwoju u szczeniąt
• w przypadku umiejscowienia larw pasożytów w obrębie układu nerwowego:  drgawki, zaburzenia równowagi
• w przypadku babeszjozy: osłabienie kończyn tylnych, zaburzenia równowagi, bóle stawów i mięśni, drżenie ciała, sztywność i niechęć do poruszania się, gorączka, zmiana koloru moczu (ciemnobrązowy, czerwony), zażółcenie błon śluzowych

Pierwsza pomoc w przypadku kulawizny u psa – co robić w domu?

Jeśli zaobserwujesz, że Twój pies utyka, podnosi jedną z łap, wykazuje niechęć do dalszego ruchu i poświęca jednej z kończyn więcej uwagi, sprawdź:

• czy w łapie nie tkwi ciało obce (kolec, szkło, grudka lodu, szyszka)

• czy wystąpił obrzęk

• czy nie naruszona została powłoka skórna (widoczna krew, rana).

W razie potrzeby: usuń ciało obce, oczyść ranę, zastosuj opatrunek.

Jeśli w obrębie bolesnej kończyny nie ma żadnej rany czy ciała obcego powodującego ból podczas chodzenia, a występuje obrzęk (np. z powodu intensywnej zabawy czy upadku podczas biegu):

• ogranicz aktywność fizyczną psa

• zastosuj zimne okłady (wskazówka: zawiń zamrożony woreczek z groszkiem zielonym w ręcznik i owiń na 10 – 15 minut bolesne miejsce na łapie psa. Nie kładź zamrożonego okładu bezpośrednio na skórę psa, bo może dojść do odmrożenia).

W przypadku wystąpienia sztywności w ruchu czworonoga, zastosuj ciepłe kompresy.

Ważne! Jeśli Twój pies kuleje, sporządź dokumentację filmową asymetrii jego ruchu. To nieocenione źródło wiedzy dla lekarza weterynarii. Nagraj telefonem oznaki kulawizny u swojego psa. Staraj się dokumentować ruch zwierzaka podczas chodu, siadania i kładzenia się oraz wstawania z posłania oraz wszelkie oznaki, iż ze zdrowiem pupila dzieje się coś niepokojącego.

Domowe metody łagodzenia bólu u kulejącego psa

Do domowych, bezpiecznych sposobów łagodzenia bólu u kulejącego psa zaliczamy:

• zimne okłady – stosowane przy obrzękach i świeżych urazach. Zimny kompres połóż na bolesne miejsce na kończynie psa. Okłady zmieniaj co 10 – 15 minut unikając bezpośredniego kontaktu kompresu ze skórą zwierzaka.
• ciepłe kompresy – wsparcie w przewlekłych bólach, działanie rozluźniające. Zmocz ręcznik w ciepłej wodzie i dokładnie odciśnij nadmiar wody. Przyłóż na bolesną kończynę psa. Czynność powtarzaj co 10 – 15 minu. Zwróć uwagę, czy kompres nie jest zbyt ciepły i czy pies dobrze znosi okłady.
• ograniczenie aktywności fizycznej – skróć spacery do niezbędnego minimum, nie pozwalaj psu biegać i skakać.
• dieta wspierająca układ ruchu – wybierając karmę dla psa cierpiącego na bóle układu ruchu, zwróć uwagę, by była wysokiej jakości i bogata w kwasy omega 3.
• suplementacja – rozważ wprowadzenie do diety psa suplementów takich jak: glukozamina i chondroityna. Dodatkowo pomocne w bólach kończyn u psa mogą być: kurkuma, imbir, owoce dzikiej róży, żywokost (na skórę w bolesnym miejscu) i szałwia. Skonsultuj się z lekarzem weterynarii przed wprowadzeniem wyżej wymienionych suplementów i ziół.
• masaż i fizjoterapia – delikatny masaż bolesnej kończyny u psa wykonany w domu oraz wprowadzenie profesjonalnej fizjoterapii czworonoga mogą pomóc psu pokonać ból, sztywność ruchu i przywrócić mobilność.
• zakup ortopedycznego legowiska z pianki memory foam – posłanie z pianki termoplastycznej wspiera osiągnięcie neutralnej pozycji kręgosłupa i stawów psa podczas odpoczynku, łagodzi bóle redukując punkty nacisku ciała zwierzęcia na posłanie. Pamiętaj, by posłanie było dostosowane do ciężaru i wielkości psa.
• kontroluj wagę swojego psa! – nadwaga i otyłość u psa są czynnikami sprzyjającymi wielu groźnym chorobom u zwierząt, w tym mają ogromne znaczenie w rozwoju chorób zwyrodnieniowych układu ruchu. Jeśli nie wiesz, jaka powinna być prawidłowa waga Twojego pupila, zapytaj o to lekarza weterynarii. Specjalista pomoże Ci określić właściwą wagę dla Twojego psa i pomoże przygotować odpowiednią dietę.

Dlaczego nie wolno podawać psom leków przeciwbólowych z domowej apteczki?

Paracetamol i ibuprofen, leki przeciwbólowe tak często spotykane w domowej apteczce przeznaczonej dla ludzi, są silnie toksyczne dla psów i kotów. Nie wolno ich podawać psom i kotom! Tylko lekarz weterynarii może zalecić podawanie środków przeciwbólowych dedykowanych tym zwierzętom.

Kulawizna ostra a przewlekła – jak je rozróżnić?

Główna różnica między kulawizną ostrą a przewlekłą u psa jest zależna od przyczyny i czasu wystąpienia/występowania. Ostra kulawizna pojawia się nagle, niespodziewanie. Najczęściej jest wynikiem urazu, obecnością ciała obcego w opuszkach palców, skaleczenia, stłuczenia, zwichnięcia czy złamania.  Przewlekła kulawizna rozwija się stopniowo, jest rozłożona w czasie (tygodnie, miesiące, lata). U jej przyczyn może leżeć choroba zwyrodnieniowa, nowotworowa, zaniedbania żywieniowe, bądź być spowodowana problemami o naturze genetycznej.

• ostra kulawizna – zdarzenie nagłe, niespodziewane, często towarzyszy jej intensywny ból, obrzęk, podwyższona temperatura – wymaga szybkiej interwencji lekarskiej
• przewlekła kulawizna – rozwija się powoli, oznaki kulawizny rozłożone w czasie (na przestrzeni tygodni, nawet lat) – częstą przyczyną jest choroba zwyrodnieniowa

Jakie objawy powinny Cię zaniepokoić?

Zwróć baczną uwagę na swojego psa, gdy zauważysz podobne objawy. Jeśli możesz, udokumentuj zachowanie psa na telefonie komórkowym:

• całkowity brak obciążania łapy przez psa
• bolesna wokalizacja przy próbach ruchu – skomlenie, skowyt
• zmiana wyglądu kończyny – widoczna deformacja towarzysząca złamaniom, głęboka rana, obrzęk, opuchlizna
• wysoka gorączka – powyżej 39 stopni Celsjusza
• kulawizna utrzymująca się dłużej niż dwa dni

Kiedy iść do weterynarza?

Oto kilka głównych symptomów towarzyszących kulawiźnie u psa, które powinny Cię skłonić do jak najszybszego udania się z czworonogiem do kliniki weterynaryjnej. Pamiętaj, że szybka diagnoza to klucz do skutecznego leczenia!

Udaj się natychmiast z psem do weterynarza, gdy:

• masz podejrzenie, że pies złamał łapę, mocno się skaleczył, w opuszkach ugrzęzło ciało obce, którego nie możesz samodzielnie usunąć
• kulawizna nie ustępuje przez dwa dni
• kulawiźnie towarzyszy silny ból, gorączka, utrata równowagi, letarg
• pies nie może obciążać kończyny

Często zadawane pytania (FAQ)

Dlaczego pies kuleje, ale nie piszczy?

Kulawizna u psa może nie wywoływać silnego bólu, a co za tym idzie, bolesnej wokalizacji, zwłaszcza gdy przyczyną są drobne zapalenia mięśni, niewielki uraz, problemy ze strony układu neurologicznego lub choroby przewlekłe (zwyrodnieniowe). Jednocześnie musisz pamiętać, by bacznie obserwować psa, czy nie towarzyszą jej inne symptomy (np. brak koordynacji, gorączka). Każda kulawizna u psa jest znakiem ostrzegawczym i nie należy jej ignorować.

Pies kuleje na tylną łapę – co robić?

Jeśli Twój pies kuleje na tylną łapę, sprawdź, czy w opuszkach kończyny nie tkwi ciało obce (szyszka, kolec, kawałek szkła, grudka lodu). Zobacz, czy na łapie nie widać rany lub obrzęku. Jeśli nie zauważysz nic niepokojącego, a pies dalej kuleje, ogranicz jego aktywność ruchową i obserwuj go. Jeśli po dwóch dniach sytuacja się nie poprawi, a pies będzie wykazywał apatię, oznaki bólu, wokalizację przy poruszaniu się, zwróć się o pomoc do lekarza weterynarii.

Czy kulawizna może przejść sama?

Tak, kulawizna u psa może przejść sama, bez konieczności udania się do kliniki weterynaryjnej, jeśli u jej przyczyn leżał drobny uraz (zwichnięcie, nadwyrężenie). Najczęściej jednak kulawizna u psa nie przechodzi sama i wymagana jest konsultacja ze specjalistą – lekarzem weterynarii.

Jak wygląda złamanie łapa u psa?

Złamanie kończyny u psa objawia się całkowitym odciążaniem łapy (pies nie dotyka kończyną podłoża, trzyma ją wysoko), niechęcią do ruchu, silnym bólem, widocznym obrzękiem lub/i deformacją łapy, bolesną wokalizacją (skomlenie, wycie), nadmiernym wylizywaniem bolesnego miejsca. Pies owładnięty silnym bólem z powodu złamania może wykazywać agresję i stronić od ludzi.

Podsumowanie – nie ignoruj, reaguj mądrze

Pamiętaj, że kulawizna u psa jest zawsze znakiem ostrzegawczym, iż ze zdrowiem Twojego zwierzaka dzieje się coś niepokojącego. Obserwuj swojego pupila, zwracaj uwagę na potencjalne symptomy towarzyszące kulawiźnie u psa, nagraj na telefon komórkowy incydenty, gdy widzisz asymetrię jego ruchu. Jeśli kulawizna u Twojego psa przedłuża się lub/i widzisz, że czworonóg zmaga się z silnym bólem, nie czekaj – skonsultuj się z weterynarzem! Szybka interwencja i na czas wprowadzone leczenie pomogą zapobiec powikłaniom i oszczędzą cierpienia Twojemu czworonożnemu przyjacielowi!