Idiopatyczne zapalenie skóry twarzy u kotów perskich

Idiopatyczne zapalenie skóry twarzy to choroba uwarunkowana genetycznie, występująca u kotów perskich, chociaż podobne problemy obserwowano również u kotów himalajskich. Najczęściej rozpoznawana jest u kotów młodych (średnia wieku około roku). Charakteryzuje się gęstym czarnym lub brunatnym wysiękiem na twarzy, rumieniem, świądem oraz często współwystępującym zapaleniem przewodu słuchowego.

Jak często występuje choroba u kotów perskich?

Omawiana choroba nie należy może do najczęściej spotykanych problemów w praktykach małych zwierząt. Ale w związku ze znaczną popularnością rasy jej przypadki co jakiś czas pojawiają się w naszych praktykach.

Jakie jest podłoże genetyczne choroby?

Problem ten uważany jest za uwarunkowany genetycznie, stąd choroba występuje u jednej rasy kota. Chociaż podobne problemy obserwowano również u kotów himalajskich.

W jakim wieku najczęściej ujawnia się choroba?

Najczęściej choroba rozpoznawana jest (tzn. początek objawów chorobowych) u kotów młodych. Średnia wieku wynosi około roku, i rzadko choroba po raz pierwszy ujawnia się u zwierzęcia w wieku powyżej 5 lat.

Czy płeć wpływa na wystąpienie choroby?

Dermatoza kotów perskich występuje z równą częstotliwością u samców i u samic i nie wykazuje predyspozycji płciowych.

Gdzie lokalizują się objawy kliniczne?

Objawy kliniczne lokalizują się, zgodnie z nazwą, przede wszystkim na twarzy kotów. Wyjątkowo jedynie mogą występować na karku.

Jakie wykwity występują na twarzy?

Wykwity obecne na twarzy to głównie:

• Rumień
• Wykwity wtórne w postaci przeczosów i strupów (w związku ze świądem)
• Wyłysienia

Najbardziej typowy objaw – ciemny wysięk

Typowym objawem jest gęsty czarny lub brunatny wysięk, który zlepia włosy.

Lokalizacja wysięku

Najwięcej występuje w:

• Okolicy okołooczodołowej i fałdach
• Wokół warg

Czy choroba obejmuje uszy?

Koty cierpiące na idiopatyczną dermatozę twarzy często chorują równocześnie na rumieniowo-woszczynowe zapalenie przewodu słuchowego.

W przewodzie słuchowym gromadzi się u nich duża ilość ciemnobrunatnej woszczyny.

Dodatkowe objawy kliniczne

Niektóre osobniki wykazują ponadto śluzowy wypływ z oczu.

Jak silny jest świąd w tej chorobie?

Jak nadmienione zostało powyżej, chorobie towarzyszy silny świąd, szczególnie w przypadkach przewlekłych.

Co potęguje świąd?

Świąd ten jest potęgowany na skutek, częstych w takich przypadkach:

• Wtórnych zakażeń bakteryjnych
• Zakażeń drożdżakowych

Czy występują objawy ogólne?

U chorych zwierząt nie występują objawy ogólne lub ze strony innych narządów i układów. Jedynie u nielicznych przypadków obserwuje się powiększenie węzłów chłonnych żuchwowych.

Na czym opiera się rozpoznanie choroby?

Rozpoznanie choroby stawiane jest na podstawie:

• Predyspozycji rasowej
• Ewentualnie rodzinnej
• Charakterystycznych objawów klinicznych

Diagnostyka różnicowa – jakie choroby wykluczyć?

W rozpoznaniu różnicowym uwzględnia się:

• Idiopatyczny łojotok
• Trądzik

Badanie cytologiczne – co można stwierdzić?

Z badań dodatkowych dermatologicznych zaleca się wykonać badanie cytologiczne. W badaniu tym najczęściej obserwuje się zwiększoną ilość drożdżaków.

Jakie badania wykonać w celu wykluczenia innych chorób?

Wykluczyć należy ponadto zakażenie wywołane przez dermatofity i inwazje pasożytnicze poprzez wykonanie:

• Badania w świetle lampy Wooda
• Badania mikroskopowego włosa
• Badania zeskrobiny

Kiedy wykonać biopsję?

Jeśli objawy budzą wątpliwości, np. występują dodatkowo zmiany dotyczące małżowin usznych (co może sugerować pęcherzycę liściastą), wskazane jest wykonanie biopsji i badania histopatologicznego.

Preparaty barwi się rutynową metodą H-E.

Jakie zmiany widać w badaniu histopatologicznym?

W preparatach histopatologicznych można stwierdzić:

• Liszajowate zapalenie skóry
• Rozrost gruczołów łojowych

Dodatkowe cechy histopatologiczne

U części zwierząt widoczna jest ponadto:

• Akantoza
• Zwyrodnienie wodniczkowe komórek warstwy rozrodczej naskórka
• Dyskeratoza komórek warstwy rozrodczej naskórka

Charakterystyka nacieku komórkowego

W nacieku komórkowym, który lokalizuje się w naskórku (egzocytoza) dominują:

• Granulocyty obojętnochłonne
• Granulocyty kwasochłonne

Niekiedy mogą być widoczne niewielkie krosty oraz nadżerki.

Interpretacja wyników histopatologicznych

Opisane objawy histopatologiczne nie są bezwzględnie typowe dla omawianej choroby. Ich wynik musi być zawsze interpretowany w połączeniu z obrazem klinicznym.

Czy chorobę można wyleczyć?

W związku z genetycznym uwarunkowaniem choroby oraz nie w pełni wyjaśnioną etiologią problemu, możliwe jest jedynie leczenie objawowe.

Leczenie miejscowe – podstawa terapii

Leczenie obejmuje miejscowe stosowanie leków przeciwłojotokowych oraz leczenie współwystępujących dermatoz wikłających (podawanie antybiotyków i leków przeciwgrzybiczych).

Czy antybiotyki same wystarczą?

Ograniczenie się w leczeniu do stosowania leków przeciwinfekcyjnych nie jest jednak skuteczne.

Glikokortykosteroidy w leczeniu

W celu zmniejszenia objawów stosowane są glikokortykosteroidy:

• Prednizolon w dawce 1 do 3 mg/kg m.c.
• Octan metyloprednizolonu iniekcyjnie w dawce 4 mg/kg m.c.

Skuteczność glikokortykosteroidów

Glikokortykosteroidy stosowane ogólnoustrojowo mogą prowadzić do zmniejszenia świądu i wysiękowości. Zaznaczyć jednak należy, że nie są one w pełni skuteczne w każdym przypadku.

Zdarzają się przypadki oporne na leki tej grupy.

Cyklosporyna – skuteczna alternatywa

Innym lekiem, który przynosi dobre efekty terapeutyczne jest cyklosporyna. Stosowana jest w dawce 6-7 mg/kg.

Jak długo czekać na efekty?

Na efekty leczenia oczekuje się najczęściej około 4-6 tygodni od rozpoczęcia stosowania leku.

Usuwanie zalegającego wysięku

Zalegający na skórze wysięk można usuwać stosując:

• 4% roztwór chlorheksydyny
• 2,5% nadtlenek benzoilu
• Preparaty używane do oczyszczania zewnętrznego przewodu słuchowego

Częstotliwość usuwania wysięku

Zalegający na skórze wysięk usuwany jest jeden raz dziennie, ewentualnie co drugi dzień.

Rzadsze usuwanie wydzieliny prowadzi do jej ponownego pojawienia się na twarzy po około trzech dniach.

Fitosfingozyną – alternatywna metoda

Z innych metod leczniczych warto nadmienić o stosowaniu preparatów spot-on z 1% fitosfingozyny. Stosowana dwa razy w tygodniu, co u części zwierząt przynosiło poprawę.

Takrolimus miejscowo – terapia zapobiegawcza

Opisano ponadto możliwość skutecznego zapobiegania objawom choroby po zastosowaniu miejscowo 0,1% takrolimusu. Po uprzednim wyleczeniu dermatoz wikłających.

Sposób stosowania takrolimusu

Takrolimus stosowany jest w takich przypadkach objawowo, tzn. wówczas gdy dochodzi do ponownego ujawnienia się objawów.

Autor:
dr hab. Marcin Szczepanik
kryll@poczta.onet.pl

Zdjęcia: Z zasobów autora

 
Zalecana literatura:

1. Bond R., Curtis C.F., Ferguson E.A., Mason I.S., Rest J. An idiopatic facial dermatitis of Persian cats. Vet. Dermatol. 2000, 11, 35-41
2. Chung TH, Ryu MH, Kim DY, Yoon HY, Hwang CY. Topical tacrolimus (FK506) for the treatment of feline idiopathic facial dermatitis. Aust Vet J. 2009 87, 417-420
3. Fontane J., Heimann M. Idiopatic facial dermatitis of Persian cat; three cases controlled with cyklosporine. Vet. Dermatol. 2004, 15 (supl 1.) 64
4. Gross T.L., Ihrke P.J., Walder E.J., Affolter W.K.: Skin diseases of dogs and cats. Clinical and histopathological diagnosis. Blackwell Science, Oxford, 2005
5. Paterson S. Skin diseases of the cat. Blackwell Science 2000
6. Rosenkrantz W, Localised keratinization syndromes CVC Procedings 1 Oct 2008