Wirusowe choroby skóry u kotów

Choroby skóry wywołane przez wirusy u kotów występują bardzo rzadko, ale stanowią poważne wyzwanie diagnostyczne. Niektóre z nich, jak ospa kotów, mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla człowieka. Objawy dermatologiczne występują najczęściej w przypadku herpesvirusa, wirusa ospy i kaliciwirusa. Dzięki nowym technikom diagnostycznym jak biologia molekularna i immunohistochemia ich rozpoznawanie stało się łatwiejsze.

Jak często występują wirusowe choroby skóry u kotów?

Choroby skóry wywołane przez wirusy u kotów występują bardzo rzadko. Choroby te stanowią grupę ciekawych problemów, ponieważ niektóre z nich mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla człowieka.

Choroby skóry tła wirusowego są bardzo trudne do rozpoznania i stanowią poważne wyzwanie diagnostyczne dla lekarza weterynarii.

Postęp w diagnostyce

Ostatnio dzięki nowym technikom diagnostycznym jak biologia molekularna czy immunohistochemia ich rozpoznawanie stało się łatwiejsze.

Które wirusy wywołują objawy dermatologiczne?

Objawy dermatologiczne w przypadkach chorób wirusowych występują dosyć rzadko i pojawiają się w przypadku:

• Herpesvirusa
• Wirusa ospy
• Kaliciwirusa

Wirusy wywołujące immunosupresję

Ponadto wirusy wywołujące objawy ogólnoustrojowe: wirus białaczki i niedoboru immunologicznego wpływają na stan skóry. Prowadzą do immunosupresji i tym samym do wtórnych zakażeń różnego tła, w tym dotyczących skóry.

Herpeswiroza – główne objawy

Herpeswirus typu 1 u kotów najczęściej powoduje zapalenie nosa i tchawicy, będąc jednym z czynników tzw. kociego kataru.

Kiedy herpeswirus atakuje skórę?

Wyjątkowo choroba prowadzi do objawów dotyczących skóry. W przypadku, gdy tego typu objawy występują, prowadzą do:

• Zapalenia skóry na twarzy i okolicy nosa
• Formowania się wykwitów w postaci pęcherzyków
• Wrzodów i strupów

Zapalenie dziąseł

Dosyć powszechnie dochodzi do zapalenia dziąseł.

Gdzie lokalizują się zmiany skórne w herpeswirosie?

Zmiany obserwowane są również na głowie zwierzęcia w okolicy oczodołów. Sporadycznie również na brzuchu i dalszych częściach kończyn.

Typowe objawy oczne i nosowe

Typowe jest, że choroba prowadzi do zapalenia spojówek i prowadzi do wypływu z oczu oraz z nosa.

Jak rozpoznać herpeswirozę?

Rozpoznanie pewne choroby nie jest łatwe.

Diagnostyka różnicowa

W rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić:

• Nadwrażliwość na ukąszenia owadów
• Zespół eozynofilowy
• Choroby alergiczne i pasożytnicze

W wywiadzie należy ustalić czy kot był szczepiony.

Badania potwierdzające herpeswirozę

By mieć pewność należy wykonać badanie histopatologiczne i wykonać izolację wirusa, na przykład z zastosowaniem metody PCR.

Cechy histopatologiczne

W przypadku badania histopatologicznego typowa jest obecność zasadochłonnych ciałek wtrętowych w keratynocytach. Niestety nie w każdym przypadku są one widoczne.

W takich przypadkach niezbędne jest badanie immunohistochemiczne lub PCR.

Leczenie herpeswirozy

Choroba może być leczona objawowo. Można stosować:

• Leki przeciwwirusowe jak famcyklowir
• Leki immunostymulujące w postaci interferonu lub laktoferyny

Profilaktyka

Na rynku obecne jest wiele skutecznych szczepionek, które zapobiegają wystąpieniu choroby.

Kaliciwiroza – charakterystyka choroby

Podobnie jak w przypadku zakażenia herpeswirusem, choroba ta jest jednym z czynników wywołujących koci katar.

Powszechnie spotykana jest u młodych kotów, a głównymi jej objawami są te dotyczące górnych dróg oddechowych.

Typowe objawy kaliciwirozy

Typowym objawem są zmiany dotyczące jamy ustnej, gdzie powstają pęcherzyki oraz nadżerki.

Rzadkie objawy dermatologiczne

Objawy dermatologiczne należą do rzadkości. Jeśli się pojawią na skórze widoczne są owrzodzenia, lokalizujące się głównie na kończynach. Ale mogą być obecne na głowie (przede wszystkim twarzy) zwierzęcia.

Możliwe jest powstawanie owrzodzeń na małżowinach usznych.

Leczenie i profilaktyka kaliciwirozy

Leczenie choroby jest podobne jak herpeswirozy, tzn. jedynie objawowe.

Podobnie jak przy opisywanej wcześniej chorobie na rynku obecne są szczepionki, które mogą być zastosowane w celu zapobiegania chorobie u młodych kotów.

Ciężki przebieg kaliciwirozy

Kaliciwirus wyjątkowo może powodować przypadki śmiertelne, gdzie dochodzi do:

• Zapalenia płuc
• Gorączki
• Obrzęku skóry
• Niewydolności oddechowej i krążenia

Ospa kotów – choroba zakaźna dla człowieka

Choroba powodowana jest przez wirus należący z rodzaju orthopoxvirus. Na świecie występuje powszechnie, a jej przypadki opisywano w Wielkiej Brytanii, Holandii, Belgii, Austrii, Niemczech, Włoszech oraz Francji.

Źródło zakażenia

Do zakażenia kota dochodzi na skutek kontaktu z dzikimi gryzoniami będącymi nosicielami choroby. Rzadziej zdarza się, że źródłem zakażenia jest bydło.

WAŻNE: Ospa kotów jest zoonozą

W przeciwieństwie do opisanych powyżej dwóch chorób, ospa kotów jest zoonozą i stanowi niebezpieczeństwo dla człowieka.

Jakie są objawy ospy u kotów?

U kotów typowymi objawami są wykwity w postaci grudek i guzków, które mają tendencje do owrzodzeń. Na tych wykwitach w późniejszym czasie tworzą się strupy.

Lokalizacja zmian

Zmiany lokalizują się głównie na:

• Głowie zwierzęcia
• Szyi
• Kończynach piersiowych, w tym opuszkach kończyn

Charakterystyczne płytki w ospie

W przebiegu choroby mogą tworzyć się płytki o średnicy 0,5-2 cm.

Wtórne zakażenia

Niekiedy pojawiają się wtórne zakażenia w miejscu pierwotnego wniknięcia zarazka (ugryzienia przez gryzonie). Prowadzi to do powstania w tych miejscach ropni, a nawet do rozległego zapalenia skóry.

Dodatkowe objawy ospy u kotów

U chorych zwierząt może występować świąd. U około 20% kotów występują również zmiany w jamie ustnej takie jak owrzodzenia lokalizujące się również na języku.

Objawy ogólne

Zwykle bezpośrednio po pogryzieniu, gdy dochodzi do namnażania się wirusa u kota mogą występować objawy ogólne:

• Gorączka
• Posmutnienie
• Zapalenie spojówek

Wyjątkowo może dochodzić do ciężkiego przebiegu choroby, co może prowadzić do śmierci zwierzęcia (w wyniku zapalenia płuc).

Diagnostyka ospy kotów

Objawy klinicznie mogą przypominać powszechny u kotów syndrom – prosówkowe zapalenie skóry i może być z nim mylona.

Przy podejrzeniu choroby rozpoznanie stawiane jest na podstawie izolacji wirusa z pobranych tkanek lub strupów metodą PCR. Rozpoznanie można postawić również na podstawie badania histopatologicznego.

Preparaty mogą być oglądane zarówno w mikroskopie świetlnym jak i elektronowym.

Jak leczyć ospę u kotów?

Leczenie polega na zwalczaniu wtórnych zakażeń oraz eliminacji świądu.

UWAGA: Nie stosować glikokortykosteroidów

Do eliminacji świądu nie można zastosować glikokortykosteroidów (które mają działanie immunosupresyjne), a jedynie leków przeciwhistaminowych.

Jak długo trwa choroba?

W większości przypadków dochodzi do wyleczenia po 3-4 tygodniach od zakażenia.

Środki ostrożności ze względu na zoonozę

Podczas leczenia kota należy zastosować szczególną ostrożność, ponieważ choroba jest zoonozą. Szczególnie narażone są osoby, które mają obniżoną odporność.

Wirus brodawczaka u kotów

Choroba powodowana jest przez papillomavirus. Wirus ten atakuje komórki naskórka i prowadzi do powstawania łagodnych guzów.

Niekiedy (wyjątkowo) infekcja wirusowa może prowadzić do rozwoju nowotworu złośliwego.

Objawy brodawczakowatości

Objawy choroby to liczne czarne okrągłe płytki pojawiające się na głowie i łopatkach i kończynach zwierzęcia.

Brodawczakowatość najczęściej występuje u kotów perskich i dotyczy zwierząt w podeszłym wieku.

Diagnostyka i powikłania

Rozpoznanie stawiane jest na podstawie badania histopatologicznego. U niektórych zwierząt może prowadzić do włokniakomięsaków i innych nowotworów złośliwych.

W takim przypadku powstają zmiany rozsiane na różnych okolicach ciała.

Białaczka kotów – wpływ na skórę

Choroba wywołana jest przez retrovirus powodujący immunosupresję. Immunosupresja ta prowadzi u chorych kotów do powstania guzów na skórze oraz do przewlekłych zakażeń.

Typowe objawy skórne

Typowymi objawami są guzy nowotworowe na skórze. Często w przebiegu choroby obecne są wtórne zakażenia bakteryjne lub grzybicze dotyczące skóry.

Zapalenie twarzy w białaczce kotów

Sam wirus może również prowadzić do zmian zapalnych skóry. Pojawia się w takich przypadkach zapalenie twarzy lokalizujące się na:

• Powiekach
• Wargach
• Brodzie
• Małżowinach usznych
• Karku

U chorych kotów pojawiają się w tych okolicach wyłysienia, strupy oraz występuje świąd.

Leczenie i profilaktyka

Leczenie jest tylko objawowe, a chore koty po pewnym czasie umierają. Chorobie można zapobiegać stosując szczepienia.

Niedobór immunologiczny u kotów (FIV)

Przyczyną choroby jest retrowirus prowadzący do immunosupresji. Wirus powodujący chorobę jest bardzo zbliżony do wirusa powodującego u ludzi AIDS.

Objawy niespecyficzne

Objawy choroby są niespecyficzne i zbliżone do białaczki. W ostatnim stadium choroby dochodzi u zakażonych kotów do zakażeń i inwazji różnymi patogenami:

• Grzybice
• Nużyca
• Kryptokokoza
• Inne

Zmiany skórne w niedoborze immunologicznym

Ponadto u chorych kotów dochodzi do powstania:

• Uogólnionych zmian grudkowo-strupiastych (zbliżonych do prosówkowego zapalenia skóry)
• Wyłysień
• Łusek

Zmiany te w największej liczbie występują na głowie i kończynach.

Diagnostyka histopatologiczna

W rozpoznaniu można posłużyć się badaniem histopatologicznym. U chorych zwierząt występuje w bioptatach:

• Zwyrodnienie wodniczkowe
• Zapalenie liszajowate skóry

Wirusowe zapalenie otrzewnej kotów (FIP)

Przyczyną choroby są koronawirusy (enteropatogenne nie oddechowe, a więc nie mające nic wspólnego z obecną sytuacją epidemiologiczną).

Objawy ogólne vs skórne

Choroba najczęściej daje objawy ogólne takie jak: zapalenie wątroby, wodobrzusze itp. Objawy związane ze skórą zdarzają się wyjątkowo.

Mechanizm powstawania zmian skórnych w FIP

Zmiany skórne związane są z zapaleniem naczyń, do którego dochodzi z powodu odkładania się antygenów wirusa.

Lokalizacja i charakter zmian

Objawy skórne pojawiają się na:

• Części twarzowej
• Małżowinach usznych
• Szyi
• W okolicy odbytu

Zmiany zwykle mają owalny kształt.

Rokowanie

Choroba jest niestety śmiertelna. W związku z dużą zmiennością wirusa nie istnieją skuteczne szczepionki.

Retrowirusy jako przyczyna nowotworów skóry

Infekcje wywołane przez te wirusy mogą być przyczyną powstawania nowotworów skóry.

Autor:
dr hab. Marcin Szczepanik
kryll@poczta.onet.pl

Zdjęcia: Z zasobów autora